Samenvatting grondslagen
Hoorcollege 1
Oudheid (700 voor – 500 na Christus)
- Chronisch zieken en psychisch zieken werden goed opgevangen
- Verblijf in tempels; verzorging, massages en ontspannende muziek
- Geesteszieken kun je met muziek tot gebaren/gehoren brengen
- Hippocrates = zien als nu het multidimentionele psychopathologie
o Psychische ziekten zijn erfelijk en interactie systemen met familie
o Vijandigheid zorgt voor sneller terugvallen
o Belang van goede voeding
o Verband tussen lichamelijk en geestelijk functioneren
▪ Besef geestesziekte is ziekte van hersens
▪ Zoeken naar wetenschappelijke verklaring…..
- Plato = wijst op belang van fantasie en belang van rede (redeneren)
o Bij cognitieve gedragstherapie zie je dit in terug
o Psychoanalyse; bv. wat in dromen tot je komt
Middeleeuwen (500-1500) tot 18e eeuw
- Kijk op mensen met psychische stoornissen veranderde
- Luther → lichamelijke of psychische problemen zien het als masse kajs?!?!
o Hij snapte ze niet
- Zorg voor geestesziekten lag bij gezin en naaste familie
- Als deze zorg niet helpt. Werden ze opgegeven. Gevolg zwervend bestaan
- Later in middeleeuwen ook opvanghuizen (in 1425)
o Geen humane huizen in begin; straffen en streng
,Verklaring psychopathologie
1. Bovennatuurlijke verklaring = duivels en heksen (verbranding als oplossing)
o Exorcisme = duiveluitbanning
2. Natuurlijke verklaring = stress (behandelen door rustgevende behandeling)
o Nicholas Oresme = bizar gedrag is natuurlijk fenomeen door stress of
depressie
3. Maan en sterren (eb en vloed komt door stand van maan en sterren; krachten op
aarde → zee zulke getijden dus ons lichaam ook dus soms blij voelen en soms
niet)
o Paracelsus = psychische ziekten door lichaamsvloeistof
▪ Nu via slaap → te weinig zorgt voor zwaarder worden en
sombere stemming
▪ Door volle maan slechter slapen (meer licht of minder
zwaartekracht)
▪ Net zoals zwaarte deken; druk zorgt voor betere slaap
• Vooral self-fulfilling prophecy die rol speelt
Behandeling op meerdere manieren
- Koning Charles uit Frankrijk kampte met psychische problemen (PTSS?)
o Therapie en rust/ontspanning
o Op gegeven moment echt overgeven om lichaamssappen in balans te
brengen
o Toen duiveluitbanning
- Op gegeven moment een binnenmoeder die lijfstraffen gaf
o Soort gevangenis
o Geld krijgen door ‘gekken kijken’ → verdienmodel
o Geen therapeutisch doel
,18/19e eeuw
➔ Gekke kijken werd verboden
o Leiding van opvanghuizen in handen van artsen
o Morele perspectief = Phillippe Pinel
▪ Patiënten die vastgeketend werden ging hij ontbinden, hiervan
kreeg hij een shock en ging dus een humanere manier bedenken
om mensen met psychische stoornis te behandelen
▪ Betere omgeving bv geven en kijken hoe ze beter zouden worden
▪ Dorothea Dix = steeds minder morele therapie
• Eerste vrouwelijke arts
• Mensen gevraagd op straat om in de huizen te komen
o Uiteindelijk teveel mensen..
• Psycho pathologie heeft biologische oorzaak en kan
biologisch behandeld worden dus werkte minder goed
o Biologisch perspectief
▪ Syphilis zorgt voor psychose
▪ Een kuur kan dit oplossen; kan dan toch ook met andere
stoornissen (depressie)
o Psycho analyse = Freud
▪ Veel gericht op onbewuste
▪ Onze driften en seksuele verlangens en opvoeding
▪ Ons ego zijn wij; balans tussen innerlijke behoeften en wat
maatschappij van ons belangt
• Id = plezier principe
• Ego = realiteit principe
• Super ego = morele principe
20e eeuw
- Aandacht voor classificatie psychische problemen (DSM-1)
o Kraepelin = maakt onderscheid tussen verschillende psychische
stoornissen
o DSM bevat criteria die je moet voldoen
o Tot 1980 hemofilie ook als stoornis gezien
o Psychische stoornis = combi van 3 elementen
▪ Psychisch disfunctioneren (cognitief/emotioneel/gedragsmatig)
▪ Klinisch significant lijden van zelf of ander
• Egosyntoon = ik ben zo maar andere zijn gek?
• Egodystoon = ik ben zo eigenlijk niet; lijdt er zelf aan ?
▪ Atypisch of onverwacht binnen een cultuur
o Homoseksualiteit uit DSM gehaald in 1980
, - Invloed psycho analyse nog groot
- Leer theoretische perspectief
o Pavlov en conditioneren
o Eerste fobietherapie door Mary Cover Jones ; direct conditionering
- Biologisch perspectief = Lobotomie; dus vermindering van emotionele reacties
en verlies van initiatief
o Deel van hersenen (voorste deel) afscheiden van andere deel
▪ Minder angst en depressief! Maar ook kanttekeningen dus…
o Ook medicatie steeds meer → 1950 eerste effectieve medicatie
psychotische en angststoornis
- Systeemperspectief = de sociale omgeving speelt een belangrijke rol bij het
ontwikkelen van psychische stoornissen
o Expressed emotion (EE) = hoog EE-eerder terugval in psychische
▪ Kritisch en vijandig gezin is voorspeller
- Antipsychiatrie = ontslaan van veel psychische mensen en dehospitalisatie
o Als we maatschappij goed aanpassen dan worden mensen ook weer beter
o Maatschappij maakt mensen crimineel bv.
o Drang om onder autoriteit uit te komen
o Minder behandeling, meer begeleiding
o Veel praten en geen medicatie
o Amstelland: nieuwe inrichting waar mensen meer vrijwillig er waren en
beter behandeld werden
o Verdiensten antipsychiatrie
▪ Doorbereken oude gezagverhoudingen
▪ Multidisciplinair samengestelde behandelteams
▪ Aandacht bejegening patiënt
▪ Belangstelling psychotherapie nam toe
- Cognitieve perspectief
o Aaron Beck : psychische stoornissen komen voort uit wijze waarop
mensen info selecteren en verwerken
▪ Schema’s
▪ ABC principe = action, belief, consequence
• Actie maakt minder uit, maar hoe je je daarover voelt en
consequentie wel
• Gedachte uitdagen in CGT
- Humanistische perspectief
o Bewuste beleving (niet onbewuste)
o Verleden ondergeschikte rol
o De mens is uit op zelfverwezenlijking
o Mens is van nature goed en autonoom
Hoorcollege 1
Oudheid (700 voor – 500 na Christus)
- Chronisch zieken en psychisch zieken werden goed opgevangen
- Verblijf in tempels; verzorging, massages en ontspannende muziek
- Geesteszieken kun je met muziek tot gebaren/gehoren brengen
- Hippocrates = zien als nu het multidimentionele psychopathologie
o Psychische ziekten zijn erfelijk en interactie systemen met familie
o Vijandigheid zorgt voor sneller terugvallen
o Belang van goede voeding
o Verband tussen lichamelijk en geestelijk functioneren
▪ Besef geestesziekte is ziekte van hersens
▪ Zoeken naar wetenschappelijke verklaring…..
- Plato = wijst op belang van fantasie en belang van rede (redeneren)
o Bij cognitieve gedragstherapie zie je dit in terug
o Psychoanalyse; bv. wat in dromen tot je komt
Middeleeuwen (500-1500) tot 18e eeuw
- Kijk op mensen met psychische stoornissen veranderde
- Luther → lichamelijke of psychische problemen zien het als masse kajs?!?!
o Hij snapte ze niet
- Zorg voor geestesziekten lag bij gezin en naaste familie
- Als deze zorg niet helpt. Werden ze opgegeven. Gevolg zwervend bestaan
- Later in middeleeuwen ook opvanghuizen (in 1425)
o Geen humane huizen in begin; straffen en streng
,Verklaring psychopathologie
1. Bovennatuurlijke verklaring = duivels en heksen (verbranding als oplossing)
o Exorcisme = duiveluitbanning
2. Natuurlijke verklaring = stress (behandelen door rustgevende behandeling)
o Nicholas Oresme = bizar gedrag is natuurlijk fenomeen door stress of
depressie
3. Maan en sterren (eb en vloed komt door stand van maan en sterren; krachten op
aarde → zee zulke getijden dus ons lichaam ook dus soms blij voelen en soms
niet)
o Paracelsus = psychische ziekten door lichaamsvloeistof
▪ Nu via slaap → te weinig zorgt voor zwaarder worden en
sombere stemming
▪ Door volle maan slechter slapen (meer licht of minder
zwaartekracht)
▪ Net zoals zwaarte deken; druk zorgt voor betere slaap
• Vooral self-fulfilling prophecy die rol speelt
Behandeling op meerdere manieren
- Koning Charles uit Frankrijk kampte met psychische problemen (PTSS?)
o Therapie en rust/ontspanning
o Op gegeven moment echt overgeven om lichaamssappen in balans te
brengen
o Toen duiveluitbanning
- Op gegeven moment een binnenmoeder die lijfstraffen gaf
o Soort gevangenis
o Geld krijgen door ‘gekken kijken’ → verdienmodel
o Geen therapeutisch doel
,18/19e eeuw
➔ Gekke kijken werd verboden
o Leiding van opvanghuizen in handen van artsen
o Morele perspectief = Phillippe Pinel
▪ Patiënten die vastgeketend werden ging hij ontbinden, hiervan
kreeg hij een shock en ging dus een humanere manier bedenken
om mensen met psychische stoornis te behandelen
▪ Betere omgeving bv geven en kijken hoe ze beter zouden worden
▪ Dorothea Dix = steeds minder morele therapie
• Eerste vrouwelijke arts
• Mensen gevraagd op straat om in de huizen te komen
o Uiteindelijk teveel mensen..
• Psycho pathologie heeft biologische oorzaak en kan
biologisch behandeld worden dus werkte minder goed
o Biologisch perspectief
▪ Syphilis zorgt voor psychose
▪ Een kuur kan dit oplossen; kan dan toch ook met andere
stoornissen (depressie)
o Psycho analyse = Freud
▪ Veel gericht op onbewuste
▪ Onze driften en seksuele verlangens en opvoeding
▪ Ons ego zijn wij; balans tussen innerlijke behoeften en wat
maatschappij van ons belangt
• Id = plezier principe
• Ego = realiteit principe
• Super ego = morele principe
20e eeuw
- Aandacht voor classificatie psychische problemen (DSM-1)
o Kraepelin = maakt onderscheid tussen verschillende psychische
stoornissen
o DSM bevat criteria die je moet voldoen
o Tot 1980 hemofilie ook als stoornis gezien
o Psychische stoornis = combi van 3 elementen
▪ Psychisch disfunctioneren (cognitief/emotioneel/gedragsmatig)
▪ Klinisch significant lijden van zelf of ander
• Egosyntoon = ik ben zo maar andere zijn gek?
• Egodystoon = ik ben zo eigenlijk niet; lijdt er zelf aan ?
▪ Atypisch of onverwacht binnen een cultuur
o Homoseksualiteit uit DSM gehaald in 1980
, - Invloed psycho analyse nog groot
- Leer theoretische perspectief
o Pavlov en conditioneren
o Eerste fobietherapie door Mary Cover Jones ; direct conditionering
- Biologisch perspectief = Lobotomie; dus vermindering van emotionele reacties
en verlies van initiatief
o Deel van hersenen (voorste deel) afscheiden van andere deel
▪ Minder angst en depressief! Maar ook kanttekeningen dus…
o Ook medicatie steeds meer → 1950 eerste effectieve medicatie
psychotische en angststoornis
- Systeemperspectief = de sociale omgeving speelt een belangrijke rol bij het
ontwikkelen van psychische stoornissen
o Expressed emotion (EE) = hoog EE-eerder terugval in psychische
▪ Kritisch en vijandig gezin is voorspeller
- Antipsychiatrie = ontslaan van veel psychische mensen en dehospitalisatie
o Als we maatschappij goed aanpassen dan worden mensen ook weer beter
o Maatschappij maakt mensen crimineel bv.
o Drang om onder autoriteit uit te komen
o Minder behandeling, meer begeleiding
o Veel praten en geen medicatie
o Amstelland: nieuwe inrichting waar mensen meer vrijwillig er waren en
beter behandeld werden
o Verdiensten antipsychiatrie
▪ Doorbereken oude gezagverhoudingen
▪ Multidisciplinair samengestelde behandelteams
▪ Aandacht bejegening patiënt
▪ Belangstelling psychotherapie nam toe
- Cognitieve perspectief
o Aaron Beck : psychische stoornissen komen voort uit wijze waarop
mensen info selecteren en verwerken
▪ Schema’s
▪ ABC principe = action, belief, consequence
• Actie maakt minder uit, maar hoe je je daarover voelt en
consequentie wel
• Gedachte uitdagen in CGT
- Humanistische perspectief
o Bewuste beleving (niet onbewuste)
o Verleden ondergeschikte rol
o De mens is uit op zelfverwezenlijking
o Mens is van nature goed en autonoom
