Samenvatting burgerschap
periode 4
Periode 4 - college 1 – de ontwikkeling van burgerschap
Welfare triangel: de overheid bepaalt hoe de burger zich moet
gedragen, maar moet daar wel een goede reden voor hebben. Bij de
markt wordt het geld verdient door de burgers, en worden en banen
gecreëerd. Hoe beter deze triangel functioneert, hoe meer een land
te besteden heeft.
- Er zijn echter ook veranderende contexten binnen deze triangel:
1. Technologische ontwikkeling, waardoor de markt afneemt.
2. Mondialisering, wat zorgt voor meer diversiteit.
3. Financiële/macht/ecologische crisis.
4. Toegenomen complexiteit van de samenleving, bijvoorbeeld door digitalisering van
de samenleving.
5. Transitie.
- Wat zijn de grote veranderingen in de samenleving?
1. Emancipatie: het streven naar een volwaardige plaats in de samenleving vanuit een
achtergestelde positie.
2. Meritocratie: een maatschappij waar het niet direct gaat om de aanleg die men
heeft, maar wat men met die aanleg doet
3. Individualisering: de mens is meer gericht op zijn eigen ontwikkeling.
4. Identiteit en maatschappelijke positie als eigen project en verdienste.
Paradigmashift:
Een paradigmashift is een beeld dat anders is dan de werkelijkheid. Vaak gaat dit over 2
tegenstellingen.
- Het ontstaan van het huidige beleid met paradigma’s:
1. De overheid: de overheid heeft 3 sturingsinstrumenten
o Wet en regelgeving.
o Geld.
o Communicatie.
Artikel 1: het bevorderen van menselijke waardigheid
6.1 Menselijke waardigheid en sociale rechtvaardigheid:
Beroepscode voor de sociaal werker: het erkennen, respecteren en bevorderen van de menselijke
waarde en waardigheid van een individu, en het individu in zijn sociaal-culturele context tot zijn recht
laten komen. De sociaal werker moet zijn cliënt in zijn waarde laten en serieus nemen, hem
ondersteunen in zijn ontplooiing en belemmeringen signaleren. Het gaat om een leerproces. Het
besef van menselijke waardigheid en rechtvaardigheid krijgt alleen vorm door middel van dialoog
tussen mensen in confrontatie met hun leefwereld.
, 6.2 Eerlijk zullen we alles delen (John Rawls):
Onrechtvaardigheid: de grote tegenstelling tussen arm en rijk. Als de toegang van onderwijs,
gezondheidszorg of rechtsbescherming door eigen bijdragen voor sommige groepen onmogelijk of
moeilijk wordt gemaakt.
Sociale rechtvaardigheid: de sociale ordening waarin het recht op onderwijs, arbeid, gezondheid en
het recht op rechten eerlijk zijn verdeeld.
Ecologische rechtvaardigheid: de verdeling van natuurlijke hulpbronnen. Voorbeeld: schoon
water/lucht.
John Rawls: Rawls zegt dat we bij het nadenken over de principes van rechtvaardigheid het beste
kunnen denken wanneer we ze vaststellen in een situatie waarin we iedereen zouden kunnen zijn,
zodat we ons ook bewust worden van de belangen van anderen.
- Veil of ignorance: een sluier van ontwetendheid. Niet weten wie we zijn, wat je positie in
de samenleving is, je huidskleur, geslacht, seksuele voorkeur, woonplaats etc.
- Original position: je eigen positie.
Volgens Rawls, is dit de basis voor het nadenken over de principes van rechtvaardigheid. Principes
voor de inrichting van de samenleving zijn rechtvaardig als we ze vaststelling in een situatie waarin
we iedereen zouden kunnen zijn. Rechtvaardigheid betekent voor Rawls dat ieder individu zijn eigen
belangen even aan de kant zet.
Rawls kijkt bij de rechtvaardigheid in de original position naar de beschikbaarheid van primaire
sociale goederen. Iedereen, van welke achtergrond, ideologie, levensbeschouwing of overtuiging
heeft behoefte aan deze goederen:
1. Fundamentele vrijheidsrechten: vrijheid van meningsuiting, vrijheid van beweging etc.
2. Gelijke toegang tot macht en verantwoordelijke posities.
3. Inkomen en vermogen.
4. De mogelijkheid om zelfrespect te handhaven.
Maximin regel: in deze regel volgens Rawls maken wij keuzes in onzekere situaties door alle slechtste
mogelijkheden op een rijtje te zetten en daarvan de beste te kiezen.
Sociale primaire goederen: rechten, vrijheden, kansen, mogelijkheden, welvaart, inkomen etc.
Natuurlijke primaire goederen: gezondheid en intelligentie.
Rawls zegt dat degenen die vanuit een oorspronkelijke situatie van gedachten wisselen over
rechtvaardigheid, een afweging maken tussen nadelen voor de minder bevoorrechten, en de
voordelen van de voorrechten. Daarbij heeft Rawls 2 principes:
1. Wij hebben allemaal gelijke en maximale vrijheid die verenigbaar is met de gelijke vrijheid
voor anderen. Mijn vrijheid is de vrijheid voor andere.
2. Principe twee gaat over sociale en economische ongelijkheid. Volgens Rawls moeten die zo
geworden georganiseerd dat:
a. De minst bevoorrechte leden van de samenleving worden bevoordeeld, behalve
wanneer ongelijke behandeling voor iedereen voordelen heeft.
periode 4
Periode 4 - college 1 – de ontwikkeling van burgerschap
Welfare triangel: de overheid bepaalt hoe de burger zich moet
gedragen, maar moet daar wel een goede reden voor hebben. Bij de
markt wordt het geld verdient door de burgers, en worden en banen
gecreëerd. Hoe beter deze triangel functioneert, hoe meer een land
te besteden heeft.
- Er zijn echter ook veranderende contexten binnen deze triangel:
1. Technologische ontwikkeling, waardoor de markt afneemt.
2. Mondialisering, wat zorgt voor meer diversiteit.
3. Financiële/macht/ecologische crisis.
4. Toegenomen complexiteit van de samenleving, bijvoorbeeld door digitalisering van
de samenleving.
5. Transitie.
- Wat zijn de grote veranderingen in de samenleving?
1. Emancipatie: het streven naar een volwaardige plaats in de samenleving vanuit een
achtergestelde positie.
2. Meritocratie: een maatschappij waar het niet direct gaat om de aanleg die men
heeft, maar wat men met die aanleg doet
3. Individualisering: de mens is meer gericht op zijn eigen ontwikkeling.
4. Identiteit en maatschappelijke positie als eigen project en verdienste.
Paradigmashift:
Een paradigmashift is een beeld dat anders is dan de werkelijkheid. Vaak gaat dit over 2
tegenstellingen.
- Het ontstaan van het huidige beleid met paradigma’s:
1. De overheid: de overheid heeft 3 sturingsinstrumenten
o Wet en regelgeving.
o Geld.
o Communicatie.
Artikel 1: het bevorderen van menselijke waardigheid
6.1 Menselijke waardigheid en sociale rechtvaardigheid:
Beroepscode voor de sociaal werker: het erkennen, respecteren en bevorderen van de menselijke
waarde en waardigheid van een individu, en het individu in zijn sociaal-culturele context tot zijn recht
laten komen. De sociaal werker moet zijn cliënt in zijn waarde laten en serieus nemen, hem
ondersteunen in zijn ontplooiing en belemmeringen signaleren. Het gaat om een leerproces. Het
besef van menselijke waardigheid en rechtvaardigheid krijgt alleen vorm door middel van dialoog
tussen mensen in confrontatie met hun leefwereld.
, 6.2 Eerlijk zullen we alles delen (John Rawls):
Onrechtvaardigheid: de grote tegenstelling tussen arm en rijk. Als de toegang van onderwijs,
gezondheidszorg of rechtsbescherming door eigen bijdragen voor sommige groepen onmogelijk of
moeilijk wordt gemaakt.
Sociale rechtvaardigheid: de sociale ordening waarin het recht op onderwijs, arbeid, gezondheid en
het recht op rechten eerlijk zijn verdeeld.
Ecologische rechtvaardigheid: de verdeling van natuurlijke hulpbronnen. Voorbeeld: schoon
water/lucht.
John Rawls: Rawls zegt dat we bij het nadenken over de principes van rechtvaardigheid het beste
kunnen denken wanneer we ze vaststellen in een situatie waarin we iedereen zouden kunnen zijn,
zodat we ons ook bewust worden van de belangen van anderen.
- Veil of ignorance: een sluier van ontwetendheid. Niet weten wie we zijn, wat je positie in
de samenleving is, je huidskleur, geslacht, seksuele voorkeur, woonplaats etc.
- Original position: je eigen positie.
Volgens Rawls, is dit de basis voor het nadenken over de principes van rechtvaardigheid. Principes
voor de inrichting van de samenleving zijn rechtvaardig als we ze vaststelling in een situatie waarin
we iedereen zouden kunnen zijn. Rechtvaardigheid betekent voor Rawls dat ieder individu zijn eigen
belangen even aan de kant zet.
Rawls kijkt bij de rechtvaardigheid in de original position naar de beschikbaarheid van primaire
sociale goederen. Iedereen, van welke achtergrond, ideologie, levensbeschouwing of overtuiging
heeft behoefte aan deze goederen:
1. Fundamentele vrijheidsrechten: vrijheid van meningsuiting, vrijheid van beweging etc.
2. Gelijke toegang tot macht en verantwoordelijke posities.
3. Inkomen en vermogen.
4. De mogelijkheid om zelfrespect te handhaven.
Maximin regel: in deze regel volgens Rawls maken wij keuzes in onzekere situaties door alle slechtste
mogelijkheden op een rijtje te zetten en daarvan de beste te kiezen.
Sociale primaire goederen: rechten, vrijheden, kansen, mogelijkheden, welvaart, inkomen etc.
Natuurlijke primaire goederen: gezondheid en intelligentie.
Rawls zegt dat degenen die vanuit een oorspronkelijke situatie van gedachten wisselen over
rechtvaardigheid, een afweging maken tussen nadelen voor de minder bevoorrechten, en de
voordelen van de voorrechten. Daarbij heeft Rawls 2 principes:
1. Wij hebben allemaal gelijke en maximale vrijheid die verenigbaar is met de gelijke vrijheid
voor anderen. Mijn vrijheid is de vrijheid voor andere.
2. Principe twee gaat over sociale en economische ongelijkheid. Volgens Rawls moeten die zo
geworden georganiseerd dat:
a. De minst bevoorrechte leden van de samenleving worden bevoordeeld, behalve
wanneer ongelijke behandeling voor iedereen voordelen heeft.
