Hoofdstuk 1
4 fasen
Je kan leren communiceren. De ontwikkeling van, het leren van vaardigheden zoals communiceren,
doorloopt vier fasen. Wie weet die fasen op te noemen en een voorbeeld erbij te bedenken?
Fase Benaming Uitleg Voorbeeld
Onbewust – Je kunt iets niet maar Meerijder in de auto. Lijkt zeer
1
onbekwaam hebt het niet door makkelijk.
Je ontdekt je
2 Bewust – onbekwaam Eerste rijles.
tekortkomingen
Je doet dingen anders,
maar bent je nog niet Nadenken over het auto rijden.
3 bewust – bekwaam
altijd even bewust Haalt rijbewijs.
ervan.
Je weet wat je doet en Het gedrag wordt door ervaring
4 onbewust - bekwaam
dat dit goed is meer geautomatiseerd.
Als je een fout maakt in de vierde fase, val je terug op de derde fase en dat is voldoende om de fout
te herstellen. Bij dementie keert deze fasebepaling om.
Persoonlijkheid en gedragsverandering
Je persoonlijkheid is iets dat flexibel is. Mensen passen zich aan aan hun omgeving. Mensen
communiceren ook niet altijd hetzelfde. Een voorbeeld is het volgende fragment.
De heer De Vries, afdelingschef van een onderneming, geeft een van zijn medewerkers een
uitbrander, omdat hij voor de zoveelste keer te laat op zijn werk verschenen is. Hij wenst hierover
absoluut niet in discussie te gaan.
Hoe zou je meneer de Vries op basis van het verhaaltje beschrijven?
onredelijke
autoritaire man
Hij luistert niet naar de medewerker
Geen rekening houden met anderen.
’s Middags heeft de heer De Vries een afspraak met de algemeen directeur. De algemeen directeur
heeft uit zijn raam gezien dat die ene werknemer alweer te laat was. Hij wil maatregelen treffen en
dreigt met ontslag van de werknemer. De heer De Vries legt aan de algemeen directeur uit dat zijn
medewerker tijdelijk in wat vervelende omstandigheden verkeert en vraagt om wat geduld?
Hoe zou je meneer de Vries op basis van dit verhaaltje beschrijven?
Komt op voor zijn personeel
Dit noemen wij effectief functioneren. Het hebben van verschillende communicatiestijlen.
Sommige mensen denken dat communicatie niet belangrijk is binnen hun beroep of kunnen zich niet
flexibel opstellen communicatief. Deze mensen zijn vaak blijven steken in de bewust-onbekwaam
fase en komen over als bot en tactloos en vinden zichzelf vaak eerlijk en direct. Deze mensen kunnen
zich wel verder ontwikkelen als deze mensen goede instructies krijgen.
,Hoofdstuk 2
Je kunt onderscheid maken tussen verbale communicatie en non-verbale communicatie. Wie weet er
een paar voorbeelden bij verbale communicatie?
Gebruik van taal
Woorden
Stemgeluid
Wie weet er een paar voorbeelden bij non-verbale communicatie?
Lichaamshouding
Uitdrukking gezicht
Hand gebaren
De toon
Uiterlijk
Kleur
Wat is dan belangrijker in de communicatie? Verbale communicatie of non-verbale communicatie?
Non-verbale communicatie. 90% van de communicatie gaat via lichaamstaal.
Je kan observeren en interpreteren in het leven. Observeren heeft als doel dat je dat zo objectief
mogelijk doet. Interpreteren zegt meer iets over je eigen denkbeeld erbij hebben. Als voorbeeld deze
foto.
Wat observeer je?
Een aap-achtige met een bal die schuin hangt
Wat interpreteer je?
Een gorilla met een basketbal die de bal gaat dunken.
En zelfs het antwoord bij observeren is niet correct. Het is heel moeilijk om iets te observeren. Denk
erom dat wanneer je iets waarneemt dat het ALTIJD interpreteren is. Je vertaald namelijk wat je
waarneemt. We doen 10 zinnetjes over interpreteren en observeren:
1. Interpretatie: zomaar en boos zijn oordelen. Misschien was hij wel gekwetst, of bang of
verdrietig of iets anders. Observatie is: Sem vertelde me dat hij boos was.
2. Observatie.
3. Observatie.
4. Interpretatie: Goed is een oordeel. Observatie: Al 25 jaar geeft mijn vader een tiende van zijn
salaris aan goede doelen.
5. Interpretatie: Te hard is een oordeel. Observatie: Daan was deze week meer dan 60 uren op
kantoor
6. Interpretatie: Agressief is een oordeel. Observatie: Lucas sloeg zijn zus toen ze naar een andere
zender zapte.
7. Observatie.
8. Interpretatie: Vaak is een oordeel. Observatie: mijn zoon heeft deze week twee keer zijn tanden
niet gepoetst voordat hij naar bed ging.
9. Observatie.
10. Interpretatie: Klaagt is een oordeel. Observatie: mijn buurvrouw belde me deze week drie keer
op en vertelde elke keer over mensen die haar hadden behandeld op een manier die ze niet
prettig vond.
, We hebben tijdens communicatie te maken met ruis. Interne ruis en externe ruis. Interne ruis is
wanneer je iets niet goed onder woorden kan brengen. Externe ruis is bijvoorbeeld lawaai vanaf de
achtergrond.
Hoofdstuk 3
Non-verbaal gedrag is door ons aangeleerd. Zo betekend lichaamstaal niet overal het zelfde in de
wereld. Emoties zijn overal wel hetzelfde, net als gezichtsuitdrukkingen, maar lichaamstaal en
handgebaren zijn niet overal hetzelfde.
De fysieke afstand tot iemand anders zegt iets over de relatie onderling. Wie kent deze publieke
zones en de afstand. Te beginnen bij de kleinste?
Zone Afstand
Intieme zone 0 – 0,5 meter
Persoonlijke zone 0,5 – 1,20 meter
Sociale zone 1,20 – 3,5 meter
Publieke zone 3,5 – 7,5 meter
De factoren die hierbij een rol spelen zijn:
De relatie tussen mensen
Verwachtingen
Het onderwerp van gesprek
Of men elkaar kan verstaan
Geslacht
Culturele gebruiken
Bij lichaamstaal is verder belangrijk of je een open of een gesloten houding neemt. Openhoudingen
betekend dat je iets wil vertellen. Gesloten houdingen nodigt niet uit tot een gesprek. Ik doe het wel
eens bewust. Dan neem ik een gesloten houding aan op een feest of in een groep en wil ik alleen
luisteren. Dan ga ik met mijn handen over elkaar zitten. Een gesloten houding is ook je mobiel in de
handen houden.
Een trucje om snel geaccepteerd te worden in de groep kan doormiddel van imitatie. Daardoor voelt
iemand zich snel bij je op zich gemak.
Een trucje om jezelf niet snel prijs te geven kan doormiddel van barrièregedrag. Dit doen mensen als
ze zich bedreigd voelen.
Door middel van je voorkeurszintuigen gebruiken (horen, zien, voelen) door deze efficiënter te
gebruiken, kom je communicatief sterker over.
Paralinguïstiek is een studie naar de stem. Zo kan je stemgebruik, toonhoogte en intonatie aan
gedrag koppelen. Een diepe stem schijnt zeer aantrekkelijk te zijn voor vrouwen.
Met kleding druk je ook heel veel uit. Bepaalde kledingstijlen en kleuren roepen emoties en gedrag
op. Daarnaast zijn er in onze cultuur allerlei regels over welke kleding wanneer gedragen wordt.
4 fasen
Je kan leren communiceren. De ontwikkeling van, het leren van vaardigheden zoals communiceren,
doorloopt vier fasen. Wie weet die fasen op te noemen en een voorbeeld erbij te bedenken?
Fase Benaming Uitleg Voorbeeld
Onbewust – Je kunt iets niet maar Meerijder in de auto. Lijkt zeer
1
onbekwaam hebt het niet door makkelijk.
Je ontdekt je
2 Bewust – onbekwaam Eerste rijles.
tekortkomingen
Je doet dingen anders,
maar bent je nog niet Nadenken over het auto rijden.
3 bewust – bekwaam
altijd even bewust Haalt rijbewijs.
ervan.
Je weet wat je doet en Het gedrag wordt door ervaring
4 onbewust - bekwaam
dat dit goed is meer geautomatiseerd.
Als je een fout maakt in de vierde fase, val je terug op de derde fase en dat is voldoende om de fout
te herstellen. Bij dementie keert deze fasebepaling om.
Persoonlijkheid en gedragsverandering
Je persoonlijkheid is iets dat flexibel is. Mensen passen zich aan aan hun omgeving. Mensen
communiceren ook niet altijd hetzelfde. Een voorbeeld is het volgende fragment.
De heer De Vries, afdelingschef van een onderneming, geeft een van zijn medewerkers een
uitbrander, omdat hij voor de zoveelste keer te laat op zijn werk verschenen is. Hij wenst hierover
absoluut niet in discussie te gaan.
Hoe zou je meneer de Vries op basis van het verhaaltje beschrijven?
onredelijke
autoritaire man
Hij luistert niet naar de medewerker
Geen rekening houden met anderen.
’s Middags heeft de heer De Vries een afspraak met de algemeen directeur. De algemeen directeur
heeft uit zijn raam gezien dat die ene werknemer alweer te laat was. Hij wil maatregelen treffen en
dreigt met ontslag van de werknemer. De heer De Vries legt aan de algemeen directeur uit dat zijn
medewerker tijdelijk in wat vervelende omstandigheden verkeert en vraagt om wat geduld?
Hoe zou je meneer de Vries op basis van dit verhaaltje beschrijven?
Komt op voor zijn personeel
Dit noemen wij effectief functioneren. Het hebben van verschillende communicatiestijlen.
Sommige mensen denken dat communicatie niet belangrijk is binnen hun beroep of kunnen zich niet
flexibel opstellen communicatief. Deze mensen zijn vaak blijven steken in de bewust-onbekwaam
fase en komen over als bot en tactloos en vinden zichzelf vaak eerlijk en direct. Deze mensen kunnen
zich wel verder ontwikkelen als deze mensen goede instructies krijgen.
,Hoofdstuk 2
Je kunt onderscheid maken tussen verbale communicatie en non-verbale communicatie. Wie weet er
een paar voorbeelden bij verbale communicatie?
Gebruik van taal
Woorden
Stemgeluid
Wie weet er een paar voorbeelden bij non-verbale communicatie?
Lichaamshouding
Uitdrukking gezicht
Hand gebaren
De toon
Uiterlijk
Kleur
Wat is dan belangrijker in de communicatie? Verbale communicatie of non-verbale communicatie?
Non-verbale communicatie. 90% van de communicatie gaat via lichaamstaal.
Je kan observeren en interpreteren in het leven. Observeren heeft als doel dat je dat zo objectief
mogelijk doet. Interpreteren zegt meer iets over je eigen denkbeeld erbij hebben. Als voorbeeld deze
foto.
Wat observeer je?
Een aap-achtige met een bal die schuin hangt
Wat interpreteer je?
Een gorilla met een basketbal die de bal gaat dunken.
En zelfs het antwoord bij observeren is niet correct. Het is heel moeilijk om iets te observeren. Denk
erom dat wanneer je iets waarneemt dat het ALTIJD interpreteren is. Je vertaald namelijk wat je
waarneemt. We doen 10 zinnetjes over interpreteren en observeren:
1. Interpretatie: zomaar en boos zijn oordelen. Misschien was hij wel gekwetst, of bang of
verdrietig of iets anders. Observatie is: Sem vertelde me dat hij boos was.
2. Observatie.
3. Observatie.
4. Interpretatie: Goed is een oordeel. Observatie: Al 25 jaar geeft mijn vader een tiende van zijn
salaris aan goede doelen.
5. Interpretatie: Te hard is een oordeel. Observatie: Daan was deze week meer dan 60 uren op
kantoor
6. Interpretatie: Agressief is een oordeel. Observatie: Lucas sloeg zijn zus toen ze naar een andere
zender zapte.
7. Observatie.
8. Interpretatie: Vaak is een oordeel. Observatie: mijn zoon heeft deze week twee keer zijn tanden
niet gepoetst voordat hij naar bed ging.
9. Observatie.
10. Interpretatie: Klaagt is een oordeel. Observatie: mijn buurvrouw belde me deze week drie keer
op en vertelde elke keer over mensen die haar hadden behandeld op een manier die ze niet
prettig vond.
, We hebben tijdens communicatie te maken met ruis. Interne ruis en externe ruis. Interne ruis is
wanneer je iets niet goed onder woorden kan brengen. Externe ruis is bijvoorbeeld lawaai vanaf de
achtergrond.
Hoofdstuk 3
Non-verbaal gedrag is door ons aangeleerd. Zo betekend lichaamstaal niet overal het zelfde in de
wereld. Emoties zijn overal wel hetzelfde, net als gezichtsuitdrukkingen, maar lichaamstaal en
handgebaren zijn niet overal hetzelfde.
De fysieke afstand tot iemand anders zegt iets over de relatie onderling. Wie kent deze publieke
zones en de afstand. Te beginnen bij de kleinste?
Zone Afstand
Intieme zone 0 – 0,5 meter
Persoonlijke zone 0,5 – 1,20 meter
Sociale zone 1,20 – 3,5 meter
Publieke zone 3,5 – 7,5 meter
De factoren die hierbij een rol spelen zijn:
De relatie tussen mensen
Verwachtingen
Het onderwerp van gesprek
Of men elkaar kan verstaan
Geslacht
Culturele gebruiken
Bij lichaamstaal is verder belangrijk of je een open of een gesloten houding neemt. Openhoudingen
betekend dat je iets wil vertellen. Gesloten houdingen nodigt niet uit tot een gesprek. Ik doe het wel
eens bewust. Dan neem ik een gesloten houding aan op een feest of in een groep en wil ik alleen
luisteren. Dan ga ik met mijn handen over elkaar zitten. Een gesloten houding is ook je mobiel in de
handen houden.
Een trucje om snel geaccepteerd te worden in de groep kan doormiddel van imitatie. Daardoor voelt
iemand zich snel bij je op zich gemak.
Een trucje om jezelf niet snel prijs te geven kan doormiddel van barrièregedrag. Dit doen mensen als
ze zich bedreigd voelen.
Door middel van je voorkeurszintuigen gebruiken (horen, zien, voelen) door deze efficiënter te
gebruiken, kom je communicatief sterker over.
Paralinguïstiek is een studie naar de stem. Zo kan je stemgebruik, toonhoogte en intonatie aan
gedrag koppelen. Een diepe stem schijnt zeer aantrekkelijk te zijn voor vrouwen.
Met kleding druk je ook heel veel uit. Bepaalde kledingstijlen en kleuren roepen emoties en gedrag
op. Daarnaast zijn er in onze cultuur allerlei regels over welke kleding wanneer gedragen wordt.
