HC1: Introduction to urban health
Leerdoelen:
• Kunnen uitleggen wat de urbane transitie inhoudt en welke factoren hierin een rol
spelen
• De verschillende definities van een stad kunnen herkennen en begrijpen
• Kennen van veel gebruikte urban health concepten
• Kunnen verklaren welke invloed de sociale en fysieke omgevingen hebben op de
gezondheid van bewoners in een stad
• De essayopdracht begrijpen
Urbane transitie
Enkele redenen voor groei van steden
• Migratie van platteland naar stedelijke gebieden (betere economische
vooruitzichten, toegang tot meer voorzieningen, ..)
• Natuurlijke populatie groei
• Re-classificatie van rurale gebieden naar stedelijke gebieden
,Wat is een stad?
Criteria:
• Soort ‘gezag’, bijvoorbeeld een hoofdstad van een land of provincie,
regeringsstad (symbolische toekenning van de titel ‘stad’)
• Aantal inwoners
• Bevolkingsdichtheid
• Soort en dichtheid van huizen
• Economische aspecten: industrieel en agrarisch gebied
• Toegang tot diensten (bijvoorbeeld scholen, ziekenhuizen) en infrastructuur
(bijvoorbeeld openbaar vervoer netwerk)
Verschilt per land en context!
In NL wordt gekeken naar omgevingsadressendichtheid voor de mate van ‘stedelijkheid’
(>500 adressen per km2)
Wat is een stad of gemeente?
Juridische vraag, politieke vraag, filosofische vraag
Megasteden
• >10 miljoen inwoners
• In 1995 waren dit er 14, nu zijn dit er al 33!
• In 2030 zullen dit er naar verwachting 41 zijn
Voordelen
• Economische groei van een land
• “Geen enkel geïndustrieerd land heeft ooit een significante economische groei
bereikt zonder urbanisatie. Armoede concentreert zich in steden, maar steden
vertegenwoordigen ook het beeld van hoop voor mensen die aan armoede willen
ontsnappen.”
• Groeiende toegang tot gezondheidszorg en onderwijs
• Groeiende werkgelegenheid
• Groeiende sociale diversiteit en pluriformiteit
• Laatste 3 ook vice versa: voordelen van het wonen in een stad
Nadelen
• Meer vervuiling en ongelukken door toename auto’s
• Zittend beroep, veranderende levensstijl en toename van aandoeningen zoals
hart- en vaatziekten, kanker, obesitas
• Sociale isolatie en vermindering van sociaal kapitaal waardoor geestelijke
gezondheidsproblemen ontstaan
• Ontstaan van achterstandswijken en sloppenwijken door gebrek aan voldoende
huisvesting, waar infectieziekten snel kunnen verspreiden
, Urban health
• Urbanisatie (verstedelijking) → meer en grotere steden → positieve en negatieve
effecten op gezondheid
• Urbane transitie blijft zich voortzetten → Urban health belangrijk vakgebied
• Meerdere concepten belangrijk in het begrijpen en duiden van urban health:
o Urban Health Penalty
o Urban Advantage
o Urban Sprawl
• Hoe Urban health te onderzoeken?
Urban Health Penalty
• Arme bevolking van een land concentreert zich in steden. De stad stelt haar
inwoners bloot aan ongezonde omstandigheden
• Urban health penalty in hoge-inkomenslanden tijdens industriële revolutie
• Toename in gezondheidsproblemen zoals astma, soa’s, geestelijk welzijn en
misbruik verdovende middelen onder stedelingen t.o.v. plattelandsbewoners
• Nu meer van toepassing in lage en middeninkomens landen door de
leefomstandigheden in binnensteden of sloppenwijken (men is ‘slechter’ af dan
op het platteland)
Urban Advantage
• Sommige gezondheidsindicatoren tonen betere uitkomsten in stedelingen dan in
bewoners platteland (betere toegang tot zorg & diensten)
• Maar voordeel vraagt actieve inzet: steden moet hier dan met beleid en planning
op inzetten en ongelijkheid tussen stedelingen bestrijden → want de omgang van
stedelingen met stressoren is afhankelijk van hun sociaaleconomische status
(SES) en type ondersteuning die zij kunnen verkrijgen
Urban Sprawl (uitgestrektheid)
• Steden breiden zich uit via voorsteden (opslokken van kleinere plaatsen)
• Eg afhankelijkheid van auto’s om in metropool te komen
• Eg. Combinatie van rijke en arme buurten in 1 gebied
Wat verklaart ‘urban sprawl’?
• Natuurlijk fenomeen?
• Eigen aan de martkeconomie?
• Mobiliteitsprobleem?
• Een cultuur?
• Wat is oorzaak en gevolg?
• Wellicht een combinatie van vele factoren: demografisch, cultureel,
economisch, technologisch, geografisch…
Urban Health
Onderzoek naar Urban Health gaat over de expliciete relatie tussen de context van de
stad en de populatie distributie van ziekte en gezondheid
Leerdoelen:
• Kunnen uitleggen wat de urbane transitie inhoudt en welke factoren hierin een rol
spelen
• De verschillende definities van een stad kunnen herkennen en begrijpen
• Kennen van veel gebruikte urban health concepten
• Kunnen verklaren welke invloed de sociale en fysieke omgevingen hebben op de
gezondheid van bewoners in een stad
• De essayopdracht begrijpen
Urbane transitie
Enkele redenen voor groei van steden
• Migratie van platteland naar stedelijke gebieden (betere economische
vooruitzichten, toegang tot meer voorzieningen, ..)
• Natuurlijke populatie groei
• Re-classificatie van rurale gebieden naar stedelijke gebieden
,Wat is een stad?
Criteria:
• Soort ‘gezag’, bijvoorbeeld een hoofdstad van een land of provincie,
regeringsstad (symbolische toekenning van de titel ‘stad’)
• Aantal inwoners
• Bevolkingsdichtheid
• Soort en dichtheid van huizen
• Economische aspecten: industrieel en agrarisch gebied
• Toegang tot diensten (bijvoorbeeld scholen, ziekenhuizen) en infrastructuur
(bijvoorbeeld openbaar vervoer netwerk)
Verschilt per land en context!
In NL wordt gekeken naar omgevingsadressendichtheid voor de mate van ‘stedelijkheid’
(>500 adressen per km2)
Wat is een stad of gemeente?
Juridische vraag, politieke vraag, filosofische vraag
Megasteden
• >10 miljoen inwoners
• In 1995 waren dit er 14, nu zijn dit er al 33!
• In 2030 zullen dit er naar verwachting 41 zijn
Voordelen
• Economische groei van een land
• “Geen enkel geïndustrieerd land heeft ooit een significante economische groei
bereikt zonder urbanisatie. Armoede concentreert zich in steden, maar steden
vertegenwoordigen ook het beeld van hoop voor mensen die aan armoede willen
ontsnappen.”
• Groeiende toegang tot gezondheidszorg en onderwijs
• Groeiende werkgelegenheid
• Groeiende sociale diversiteit en pluriformiteit
• Laatste 3 ook vice versa: voordelen van het wonen in een stad
Nadelen
• Meer vervuiling en ongelukken door toename auto’s
• Zittend beroep, veranderende levensstijl en toename van aandoeningen zoals
hart- en vaatziekten, kanker, obesitas
• Sociale isolatie en vermindering van sociaal kapitaal waardoor geestelijke
gezondheidsproblemen ontstaan
• Ontstaan van achterstandswijken en sloppenwijken door gebrek aan voldoende
huisvesting, waar infectieziekten snel kunnen verspreiden
, Urban health
• Urbanisatie (verstedelijking) → meer en grotere steden → positieve en negatieve
effecten op gezondheid
• Urbane transitie blijft zich voortzetten → Urban health belangrijk vakgebied
• Meerdere concepten belangrijk in het begrijpen en duiden van urban health:
o Urban Health Penalty
o Urban Advantage
o Urban Sprawl
• Hoe Urban health te onderzoeken?
Urban Health Penalty
• Arme bevolking van een land concentreert zich in steden. De stad stelt haar
inwoners bloot aan ongezonde omstandigheden
• Urban health penalty in hoge-inkomenslanden tijdens industriële revolutie
• Toename in gezondheidsproblemen zoals astma, soa’s, geestelijk welzijn en
misbruik verdovende middelen onder stedelingen t.o.v. plattelandsbewoners
• Nu meer van toepassing in lage en middeninkomens landen door de
leefomstandigheden in binnensteden of sloppenwijken (men is ‘slechter’ af dan
op het platteland)
Urban Advantage
• Sommige gezondheidsindicatoren tonen betere uitkomsten in stedelingen dan in
bewoners platteland (betere toegang tot zorg & diensten)
• Maar voordeel vraagt actieve inzet: steden moet hier dan met beleid en planning
op inzetten en ongelijkheid tussen stedelingen bestrijden → want de omgang van
stedelingen met stressoren is afhankelijk van hun sociaaleconomische status
(SES) en type ondersteuning die zij kunnen verkrijgen
Urban Sprawl (uitgestrektheid)
• Steden breiden zich uit via voorsteden (opslokken van kleinere plaatsen)
• Eg afhankelijkheid van auto’s om in metropool te komen
• Eg. Combinatie van rijke en arme buurten in 1 gebied
Wat verklaart ‘urban sprawl’?
• Natuurlijk fenomeen?
• Eigen aan de martkeconomie?
• Mobiliteitsprobleem?
• Een cultuur?
• Wat is oorzaak en gevolg?
• Wellicht een combinatie van vele factoren: demografisch, cultureel,
economisch, technologisch, geografisch…
Urban Health
Onderzoek naar Urban Health gaat over de expliciete relatie tussen de context van de
stad en de populatie distributie van ziekte en gezondheid
