Samenvatting van de teksten in de syllabus

Week 1
Drie kernwaarden recht

 Rechtszekerheid
 Rechtvaardigheid
 Doelmatigheid



Verschillende benaderingen van recht

1) Rechtspositivisme
Recht en moraal is gescheiden. Iets is recht als het op de juiste manier tot stand is gekomen.

2) Natuurrecht
Recht wat juist tot stand is gekomen EN moreel juist is.

3) pragmatisme
Legt de focus op het verbinden van praktijk en theorie, die volgens het pragmatisme niet los van
elkaar staan. Is een filosofische stroming die zegt dat je ideeën, regels of theorieën vooral moet
beoordelen op basis van hoe goed ze werken in de praktijk.

4) constructivisme
Een theorie die stelt dat recht gemaakt wordt door interpretatie, niet alleen ontdekt of opgelegd
wordt.

Begrippen

Utilitarisme
Filosofische stroming die wetten beoordeelt op basis van hun nut (grootste geluk voor zo veel
mogelijk mensen).

Teksten

Tekst 1 - The Case of the Speluncean Explorers
Fuller presenteert een fictieve rechtszaak uit het jaar 4300 waarin vijf rechters van het
Hooggerechtshof van Newgarth oordelen over een groep speleologen die uit overlevingsnood 1 man
hebben opgegeten. De casus laat zien hoe verschillende rechtsopvattingen leiden tot verschillende
uitspraken ondanks dezelfde feiten. Middels deze tekst worden de spanningen geïllustreerd tussen:
 Het toepassen van de wet
 En het interpreteren ervan op basis van maatschappelijke overwegingen



Rechter Oordeel Kernargument Belangrijkste waarde

,Truepenny Schuldig – Wet is duidelijk, Rechtszekerheid
veroordelen rechter moet die
toepassen.
Eventueel gratie
achteraf.

Foster I Vrijspraak Natuurrecht: in Rechtvaardigheid
extreme
omstandigheden
geldt een andere
rechtsorde.

Foster II Vrijspraak Als het positieve Rechtvaardigheid
recht wel van
toepassing zou zijn,
dan moet er niet
alleen gekeken
worden naar de
letter van de wet
maar ook naar het
achterliggende doel.
Het doel van de
strafwet is
afschrikking. Dit doel
is niet van
toepassing op
zelfverdediging en
daarom ook niet op
deze zaak, want de
grotverkenners
moesten overleven.

Tatting Geen oordeel Innerlijk conflict Onzeker /
(onthouding) tussen positivisme spanning
en morele rechtvaardighei
overwegingen. d

Keen Schuldig – Strikte toepassing Rechtszekerheid
veroordelen van de wet; geen rol
voor moraal of
publieke opinie.

Het is niet aan de
rechters om te
oordelen over gratie
en of een daad goed
of slecht is. Rechters
moeten enkel naar
de letter van de wet
kijken en niet hun

, persoonlijke
opvattingen laten
meewegen zoals
Foster stelt. De
doelen die de wet
zouden hebben zijn
gebaseerd op
persoonlijke
opvattingen.



Handy Vrijspraak Rechter moet Doelmatigheid /
rekening houden maatschappelijke
met acceptatie
maatschappelijke
opvattingen en
publieke opinie.



Tekst 2 – Hart: Positivisme en de scheiding van recht en moraal

Hart verdedigt in deze tekst het rechtspositivisme, in reactie op de kritiek van Radbruch. Deze kritiek
ontstond na de tweede wereldoorlog, toen rechters in Duitsland moreel verwerpelijke wetten
hadden toegepast omdat ze wettelijk geldig waren. Hart erkent dat deze kritiek begrijpelijk is, maar
waarschuwt tegen het opheffen van de scheiding van recht en moraal. Hij stelt dat dit de
rechtszekerheid en consistentie van het recht in gevaar brengt.

De rechters waren het eens over het feit dat recht immoreel zou zijn, waardoor het geen recht is.
Hiermee is Hart het oneens. De rechters hadden twee opties:

1) Ongestraft laten

2) Straffen door het maken van een nieuwe wet door de oude wet met terugwerkende kracht de
laten werken. Dit is in strijd met het legaliteitsbeginsel waardoor een stukje rechtszekerheid
ingeleverd moet worden om ervoor te zorgen dat er gestraft wordt op grond van de wet en niet het
natuurrecht.

Radbruch overschat wat recht is door te stellen dat het moraal een onderdeel hiervan is. Het geeft
namelijk geen antwoord op de vraag of het recht opgevolgd moet worden, want het moet op de
juiste manier tot stand komen.