Inhoudsopgave
Kennisclips..................................................................................................................................................... 4
Kennisclip 1. DSM.................................................................................................................................................4
Kennisclip 2. Evidence Based Practise (EBP).........................................................................................................5
Kennisclip 3. Uitdagen van een irreële gedachte.................................................................................................6
Kennisclip 4. Klinische Cyclus................................................................................................................................7
Kennisclip 5. Leerverschillen tussen jongens en meisjes.......................................................................................8
Kennisclip 6. Psychologische therapieën..............................................................................................................9
Kennisclip 7. Het zenuwstelsel............................................................................................................................10
Boek ‘inleiding in de psychiatrie’.................................................................................................................. 11
Hoofdstuk 1. Visies op afwijkend gedrag en behandelmethode........................................................................11
Hoofdstuk 2. Visies op afwijkend gedrag en behandelmethode........................................................................14
Biologische perspectief..................................................................................................................................14
Het psychologisch perspectief.......................................................................................................................17
Het sociaal-culturele perspectief...................................................................................................................23
Het Biopsychosociale perspectief..................................................................................................................24
Behandelmethodes........................................................................................................................................24
Soorten hulpverleners...................................................................................................................................24
Psychotherapie..............................................................................................................................................25
Psychoanalyse en psychodynamische therapie............................................................................................25
Humanistische therapie.................................................................................................................................25
Gedragstherapie............................................................................................................................................26
Cognitieve therapie.......................................................................................................................................26
Groeps-, gezins- en relatietherapie...............................................................................................................27
Evaluatie van psychotherapeutische methoden...........................................................................................28
Etnische aspecten van psychotherapie.........................................................................................................28
Biologische georiënteerde therapieën..........................................................................................................28
Andere biologische interventies....................................................................................................................29
Hoofdstuk 3. Classificatie, beoordeling van afwijkende emoties, gedachten en gedrag...................................31
Classificatie van afwijkende gedragspatronen..............................................................................................31
De DSM en modellen van afwijkend gedrag.................................................................................................31
Voor- en nadelen van het DSM-systeem.......................................................................................................33
Hoofdstuk 4. Stressgerelateerde stoornissen.....................................................................................................36
Stress en gezondheid.....................................................................................................................................36
Stress en de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as...........................................................................................36
Stress en het immuunsysteem......................................................................................................................37
Algemeen aanpassingssyndroom..................................................................................................................37
Acculturatiestress..........................................................................................................................................38
Psychische factoren die stress verlichten......................................................................................................38
Aanpassingsstoornissen.................................................................................................................................39
Traumatische stressoren...............................................................................................................................39
Behandelmethoden.......................................................................................................................................40
Hoofdstuk 5. Angststoornissen en obsessieve-compulsieve stoornis.................................................................41
Theoretische perspectieven..........................................................................................................................42
Fobische stoornissen.....................................................................................................................................43
Theoretische aspecten...................................................................................................................................43
Behandelmethoden.......................................................................................................................................44
, Obsessieve-compulsieve stoornis..................................................................................................................45
Hoofdstuk 6. Dissociatieve stoornissen, somatische-symptoomstoornis en verwante stoornissen, en
psychische factoren die somatische aandoeningen beïnvloeden.......................................................................48
Somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen..............................................................................50
Hoofdstuk 7. Stemmingsstoornissen en zelfmoord............................................................................................52
Hoofdstuk 8. Middelgerelateerde- en verslavingsstoornissen...........................................................................58
Hoofdstuk 9. Voedings- en eetstoornissen en slaap-waakstoornissen..............................................................63
Hoofdstuk 10. Genderdysforie en seksualiteitsstoornissen................................................................................70
Hoofdstuk 11. Schizofreniespectrum-stoornissen..............................................................................................73
Hoofdstuk 12. Persoonlijkheidsstoornissen en impulsbeheersingsstoornissen..................................................78
Hoofdstuk 13. Stoornissen die ontstaan in de kindertijd en adolescentie..........................................................83
Hoofdstuk 14. Cognitieve stoornissen en stoornissen die samenhangen met ouder worden............................88
,Leerdoelen:
Beschrijft de effectiviteit van verschillende interventies;
Past gedragsbeïnvloedingstechnieken toe bij groepen of individuen in een casus;
Vergelijkt theorieën en modellen met elkaar vanuit verschillende perspectieven op het
gebied van gedragsverandering;
Adviseert risicogroepen ten aanzien van de leefstijl, zoals stress, gezondheid, ouder
worden ter bevordering van positief gedrag;
Selecteert de best passende begeleidingsvorm bij een fictieve cliënt en/of casus;
Geeft de grenzen aan van een toegepast psycholoog als het gaat om het begeleiden van
psychische problematiek;
Analyseert psychische klachten aan de hand van een casus;
Legt classificatiesystemen uit.
, Kennisclips
Kennisclip 1. DSM
DSM is het meest gebruikte classificatiesysteem. Tegenwoordig is er meer eenheid gebracht
binnen de ziektesymptomen, de definitie is beter omschreven en in welke hoeveelheid de
symptomen aanwezig zijn.
Verschil DSM 4 TR en DSM 5:
1. Het assenstelsel is weg.
2. Sectie 1: Er is een uitleg ingevoegd over de gebruikte indeling
Sectie 2: Het omvat 20 hoofdcategorieën
Sectie 3: Hierin staan de classificaties die nog niet opgenomen zijn in de 20
hoofdcategorieën zoals internet-gaming disorder. Dit zijn stoornissen die nog niet
officieel zijn gediagnosticeerd
3. Welke factoren aanwezig zijn die de stoornis in stand houden zoals: comorbiditeit,
suicidaliteit, syntoom of dystoom (ziekteinzicht en motivatie), invloed van leeftijd
geslacht of cultuur. Hoe hoog is de lijdensdruk 0-3.
4. Geen ‘not otherwise specified’ meer.
5. Risicosyndromen.
Kritiek op de DSM:
1. Er wordt weinig rekening gehouden met culturele context en het is vooral gericht op
westerse ziektebeelden.
2. Belangenverstrengeling bij de commissie. Veel commissie leden hebben connecties
met farmaceutica.
3. Schijnzekerheid die de catalogisering oproept. De lichte verschuivingen binnen
ziektebeelden kan al zover voor een andere diagnose.
4. De lat voor de diagnose is laag, zelf 45% van de mensheid kan hier al aan voldoen.
Jim v. Os:
DSM leidt tot verkokering binnen de denkpatronen van de GGZ
Door de DSM is er een steeds uitdagendere zorgvraag.
Jim van Os wil graag een dimensionele weergave gaan i.p.v. categoriaal.
1. Het geeft aan hoeveel last iemand heeft.
2. Het geeft meer informatie over welke zorg iemand nodig heeft.
Kennisclips..................................................................................................................................................... 4
Kennisclip 1. DSM.................................................................................................................................................4
Kennisclip 2. Evidence Based Practise (EBP).........................................................................................................5
Kennisclip 3. Uitdagen van een irreële gedachte.................................................................................................6
Kennisclip 4. Klinische Cyclus................................................................................................................................7
Kennisclip 5. Leerverschillen tussen jongens en meisjes.......................................................................................8
Kennisclip 6. Psychologische therapieën..............................................................................................................9
Kennisclip 7. Het zenuwstelsel............................................................................................................................10
Boek ‘inleiding in de psychiatrie’.................................................................................................................. 11
Hoofdstuk 1. Visies op afwijkend gedrag en behandelmethode........................................................................11
Hoofdstuk 2. Visies op afwijkend gedrag en behandelmethode........................................................................14
Biologische perspectief..................................................................................................................................14
Het psychologisch perspectief.......................................................................................................................17
Het sociaal-culturele perspectief...................................................................................................................23
Het Biopsychosociale perspectief..................................................................................................................24
Behandelmethodes........................................................................................................................................24
Soorten hulpverleners...................................................................................................................................24
Psychotherapie..............................................................................................................................................25
Psychoanalyse en psychodynamische therapie............................................................................................25
Humanistische therapie.................................................................................................................................25
Gedragstherapie............................................................................................................................................26
Cognitieve therapie.......................................................................................................................................26
Groeps-, gezins- en relatietherapie...............................................................................................................27
Evaluatie van psychotherapeutische methoden...........................................................................................28
Etnische aspecten van psychotherapie.........................................................................................................28
Biologische georiënteerde therapieën..........................................................................................................28
Andere biologische interventies....................................................................................................................29
Hoofdstuk 3. Classificatie, beoordeling van afwijkende emoties, gedachten en gedrag...................................31
Classificatie van afwijkende gedragspatronen..............................................................................................31
De DSM en modellen van afwijkend gedrag.................................................................................................31
Voor- en nadelen van het DSM-systeem.......................................................................................................33
Hoofdstuk 4. Stressgerelateerde stoornissen.....................................................................................................36
Stress en gezondheid.....................................................................................................................................36
Stress en de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as...........................................................................................36
Stress en het immuunsysteem......................................................................................................................37
Algemeen aanpassingssyndroom..................................................................................................................37
Acculturatiestress..........................................................................................................................................38
Psychische factoren die stress verlichten......................................................................................................38
Aanpassingsstoornissen.................................................................................................................................39
Traumatische stressoren...............................................................................................................................39
Behandelmethoden.......................................................................................................................................40
Hoofdstuk 5. Angststoornissen en obsessieve-compulsieve stoornis.................................................................41
Theoretische perspectieven..........................................................................................................................42
Fobische stoornissen.....................................................................................................................................43
Theoretische aspecten...................................................................................................................................43
Behandelmethoden.......................................................................................................................................44
, Obsessieve-compulsieve stoornis..................................................................................................................45
Hoofdstuk 6. Dissociatieve stoornissen, somatische-symptoomstoornis en verwante stoornissen, en
psychische factoren die somatische aandoeningen beïnvloeden.......................................................................48
Somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen..............................................................................50
Hoofdstuk 7. Stemmingsstoornissen en zelfmoord............................................................................................52
Hoofdstuk 8. Middelgerelateerde- en verslavingsstoornissen...........................................................................58
Hoofdstuk 9. Voedings- en eetstoornissen en slaap-waakstoornissen..............................................................63
Hoofdstuk 10. Genderdysforie en seksualiteitsstoornissen................................................................................70
Hoofdstuk 11. Schizofreniespectrum-stoornissen..............................................................................................73
Hoofdstuk 12. Persoonlijkheidsstoornissen en impulsbeheersingsstoornissen..................................................78
Hoofdstuk 13. Stoornissen die ontstaan in de kindertijd en adolescentie..........................................................83
Hoofdstuk 14. Cognitieve stoornissen en stoornissen die samenhangen met ouder worden............................88
,Leerdoelen:
Beschrijft de effectiviteit van verschillende interventies;
Past gedragsbeïnvloedingstechnieken toe bij groepen of individuen in een casus;
Vergelijkt theorieën en modellen met elkaar vanuit verschillende perspectieven op het
gebied van gedragsverandering;
Adviseert risicogroepen ten aanzien van de leefstijl, zoals stress, gezondheid, ouder
worden ter bevordering van positief gedrag;
Selecteert de best passende begeleidingsvorm bij een fictieve cliënt en/of casus;
Geeft de grenzen aan van een toegepast psycholoog als het gaat om het begeleiden van
psychische problematiek;
Analyseert psychische klachten aan de hand van een casus;
Legt classificatiesystemen uit.
, Kennisclips
Kennisclip 1. DSM
DSM is het meest gebruikte classificatiesysteem. Tegenwoordig is er meer eenheid gebracht
binnen de ziektesymptomen, de definitie is beter omschreven en in welke hoeveelheid de
symptomen aanwezig zijn.
Verschil DSM 4 TR en DSM 5:
1. Het assenstelsel is weg.
2. Sectie 1: Er is een uitleg ingevoegd over de gebruikte indeling
Sectie 2: Het omvat 20 hoofdcategorieën
Sectie 3: Hierin staan de classificaties die nog niet opgenomen zijn in de 20
hoofdcategorieën zoals internet-gaming disorder. Dit zijn stoornissen die nog niet
officieel zijn gediagnosticeerd
3. Welke factoren aanwezig zijn die de stoornis in stand houden zoals: comorbiditeit,
suicidaliteit, syntoom of dystoom (ziekteinzicht en motivatie), invloed van leeftijd
geslacht of cultuur. Hoe hoog is de lijdensdruk 0-3.
4. Geen ‘not otherwise specified’ meer.
5. Risicosyndromen.
Kritiek op de DSM:
1. Er wordt weinig rekening gehouden met culturele context en het is vooral gericht op
westerse ziektebeelden.
2. Belangenverstrengeling bij de commissie. Veel commissie leden hebben connecties
met farmaceutica.
3. Schijnzekerheid die de catalogisering oproept. De lichte verschuivingen binnen
ziektebeelden kan al zover voor een andere diagnose.
4. De lat voor de diagnose is laag, zelf 45% van de mensheid kan hier al aan voldoen.
Jim v. Os:
DSM leidt tot verkokering binnen de denkpatronen van de GGZ
Door de DSM is er een steeds uitdagendere zorgvraag.
Jim van Os wil graag een dimensionele weergave gaan i.p.v. categoriaal.
1. Het geeft aan hoeveel last iemand heeft.
2. Het geeft meer informatie over welke zorg iemand nodig heeft.
