Les 1 - online leerpad Joan Lesseliers 10/02/2026
HISTORISCH OVERZICHT Sinds 5e eeuw aandacht voor armen.
Gemeentefonds = een soort enveloppe die de gemeente kon ontvangen waarin centen zaten om bepaalde mensen
met een bepaalde ondersteuning te kunnen begeleiden.
(gemeente moest weinig financiëren, meeste door federale overheid)
Wat is ontstaan vanuit het gemeentefonds?
- Het Speciaal Onderstansfonds = dit is het huidige OCMW
Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder-Validen (RSRMV) = had de intentie om personen toe te leiden
tot naar bepaalde beroepsactiviteit die zij konden uitvoeren ondanks het feit dat ze met een bepaalde handicap
kanten.
Fonds voor Medische, Sociale en Pedagogische Zorg voor Gehandicapten (Fonds 81) = het verwijst naar het
koninklijkbesluit. Het nummer daarvan was nummer 81. Experten gebruikte een verkorte term en dat was Fonds 81.
Wat is de aanleiding geweest van het VFSIPH?
- EPOS - Steyaert(minister): het was een nieuw Vlaams gehandicaptenbeleid dat is opgericht door een minister
die bevoegd was voor het welzijn van personen met een beperking. Zij wilde een nieuw beleid oprichten.
- 1990: een opvolger van haar heeft het VFSIPH opgericht, bij decreet (=verwijzend naar een Vlaamse wet)
waarbij je een samensmelting ziet van RSRMV en Fonds 81.
VFSIPH = Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap
Krachtlijnen van het VFSIPH:
- Duidelijkheid
- Integratie/inclusie
- Participatie
- gezinsgericht
integratie: persoon past zich aan volgens de norm v.d. samenleving.
inclusie: de overheid draagt een verantwoordelijkheid om participatie mogelijk maakt voor iemand met een
beperking.
Wat groeit er voort uit het VFSIPH? Het VAPH
VAPH = Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
Waarom opgericht?
- Omdat de Vlaamse overheid op een bepaald moment een sterker beleid wou ontwikkelen. Een van die
beleidsdomeinen was welzijn, waaruit dit dan is voortgevloeid.
VAPH, definitie met betrekking tot personen met een beperking:
- "Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan een combinatie tussen
functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke aard, beperkingen bij het uitvoeren
van activiteiten, en persoonlijke en externe factoren."
Op wat is deze definitie gebaseerd? ICF, DSM en AAIDD.
ACTUEEL BELEID
Actueel beleid wordt beschreven in 2 delen:
- Het theoretische kader
- Het Perspectiefplan 2020
,Theoretisch kader:
- 1945: Na WOII gebeurde de oprichting van de VN.
- 1948: Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM) (oorsprong komt van Rousseau)
- 2006: Verdrag inzake de Rechten voor Personen met een Beperking (VRPH )
(dezelfde rechten als UVRM, maar voor mensen met een beperking er extra attent op te maken van hun rechten.)
- 5-componentenmodel van Thompson
UVRM = een 30-tal artikels waarbij een hele reeks rechten worden beschreven. Het zijn grondrechten, die voor ieder
moeten beschermt worden. Bv. recht op leven, recht op bescherming bij onrecht, recht op kinderen,…etc.
Tot wat heeft dit theoretisch kader geleid?
- Tot het perspectiefplan 2020
Les 2 - hoorcollege Joan Lesseliers 11/02/2026
Bij het actueel beleid ligt de focus op het perspectiefplan 2020. Geef de 2 grote doelstellingen hiervan:
1. Zorggarantie voor personen met een beperking met de grootste ondersteuningsnood onder vorm van zorg en
assistentie in natura of in contanten.
2. Geïnformeerde gebruikers genieten van vraag gestuurde zorg en assistentie in een inclusieve samenleving
(bij 1) Wat wordt er bedoeld met ‘’grootste ondersteuningsnood’’?
- te grote kloof tussen de mogelijkheden van eigen draagvlak en de ondersteuningsnood.
Concentrisch ondersteuningsmodel = de middelen waarvan verwacht wordt dat je eerst daarvan gebruik probeert te
maken voor je bij de buitenste cirkel beland, om hulp te verwachten van de overheid.
• Cirkel 1: persoon zelf
• Cirkel 2: gebruikelijke zorg en ondersteuning
binnen het gezin
• Cirkel 3: vrijwillige ondersteuning door familie,
vrienden, buren en informeel netwerk
• Cirkel 4: ondersteuning door reguliere diensten
• Cirkel 5: VAPH-ondersteuning
,(bij 2) Wat bedoeld men met ‘’geïnformeerde gebruiker’’?
- Elke hulpvrager heeft toegang tot alle noodzakelijke informatie
- Elke hulpvrager heeft zicht op alle mogelijkheden van ondersteuning op alle levensdomeinen
- Elke hulpvrager heeft recht op een ‘voortraject’
(bij 2) Wat bedoeld men met ‘’vraaggestuurde zorg’’?
- De gebruiker behoudt de regie over zijn leven.
Hoe genieten de geïnformeerde gebruikers van vraaggestuurde zorg en assistentie in een inclusieve samenleving
in de praktijk?
- Het gebeurt volgens een voortraject bij de DOP op basis van de concentrische cirkels.
Wat is een voortraject?
- Een proces van vraagverheldering, waarbij een persoon met een beperking een ondersteuningsplan kan
gebruiken om bij professionele HV’ers een dienstverlening overeenkomst af te sluiten.
Hoe? Via een dienst ondersteuningsplan (DOP)
Wat zijn de 2 doelen van de DOP?
- Vraagverheldering. (welke ondersteuningsnoden? Keuzes en wensen vd persoon? Mogelijkheden?)
- Opmaak van en ondersteuningsplan. beschrijving van de gewenste ondersteuning, ondersteuningsvormen
en voorwaarden.
(CIRKEL 4) Vormen van eerstelijnszorg: CLB, OCMW, mutualiteiten, lokaal dienstencentrum, diensten Gezinszorg,
thuisverpleging, CAW, CGG & Kind en Gezin. ≠!!!
(CIRKEL 5) welke soort zorg? VAPH-ondersteuning handicap specifieke ondersteuning
2 soorten VAPH-ondersteuning/handicapspecifieke ondersteuning:
- Rechtstreeks toegankelijke hulp aan meerderjarigen en 17+ (RTH)
- Niet-rechtstreeks toegankelijke hulp aan minderjarigen (NRTH)
Kenmerken rechtstreeks toegankelijke hulp:
- Rechtstreekse hulp is af en toe of in beperkte mate.
- Vertaalt zich in begeleiding, dagopvang, verblijf en outreach (= professionals die elkaar inspireren met zeer
veel know how over iets).
Wat zijn de voorwaarden om op RTH beroep te kunnen doen?
- Je hebt een (vermoeden van) een handicap.
- Je bent jonger dan 65 jaar (tenzij reeds erkenning van handicap).
- Je verblijft in Vlaanderen of in het Brussens Hoofdstedelijk Gewest.
- Je ontvangt geen PAB of PVB/ nog geen ondersteuning van MFC,FAM of intensieve thuisbegeleiding.
Trap 1 van de persoonsvolgende financiering (PVF)
Synoniem: Basisondersteuningsbudget (BOB) recent omgevormd tot zorgbudget en automatisch toegekend
Wat is een basisondersteuningsbudget?
- Voor personen met een erkende handicap of met ernstige gezondheidsproblemen
- Voor personen die geregistreerd staan op de centrale registratie zorgvragen (CRZ)
, - Een vast forfaitair bedrag per maand (300 euro)
- Wordt sinds september 2016 door de zorgkassen uitbetaald
- Budget vrij te besteden aan extra kosten voor ondersteuning (thuiszorg, dienstencheques, etc. vanuit
reguliere diensten
- Onderdeel van de Vlaamse Sociale Bescherming (VSB), maar je kan met dit zorgbudget ook beperkte
begeleiding, dagondersteuning, woonondersteuning in het kader van rechtstreeks toegankelijke hulp (RTH)
vanuit het VAPH aankopen (wel combineerbaar met het VAPH-aanbod in RTH)
- Echter niet combineerbaar met meer intensieve vormen van VAPH-ondersteuning, zoals een PAB of PVB (niet
combineerbaar met het VAPH-aanbod in NRTH)
Kenmerken niet-rechtstreekse toegankelijke hulp aan minderjarigen:
- Begeleiding
- Persoonlijk assistentiebudget (PAB)
- Tegemoetkoming voor hulpmiddelen en aanpassingen
- Persoonsvolgend budget (PVB) (vanaf 17 jaar en mits bepaalde voorwaarden)
- Multifunctioneel centrum (MFC)
Wat is een multifunctioneel centrum?
- Begeleiding van het gezin en de ruimere context wanneer je ouders het moeilijk hebben om je op te voeden
om je op te voeden door je beperking.
- Het is een schoolaanvullend/schoolvervangende dagopvang.
- Het is een verblijf
- Diagnostiek (je kan er observaties laten gebeuren)
Trap 2 van de persoonsvolgende financiering
Synoniem: het persoonsvolgend budget (PVB) (vanaf 17+)
Wat is het persoonsvolgend budget?
- Het dient voor wanneer het zorgbudget niet voldoende is, bij nood aan meer intensieve ondersteuning door
het VAPH.
- Het is niet combineerbaar met het zorgbudget.
3 vormen van het persoonsvolgend budget?
- Cash budget
- Voucher
- Combinatie cash-voucher
Gevolgen voor de werking van het VAPH :
Het VAPH-aanbod voor meerderjarigen
->-> niet-rechtstreeks toegankelijke hulp aan meerderjarigen
Welke vormen van niet-rechtstreeks toegankelijke hulp zijn er voor meerderjarigen?
• Tegemoetkoming voor hulpmiddelen en aanpassingen
• Persoonsvolgend budget (PVB)
• Flexibel aanbod voor meerderjarigen (FAM) (via PVB)
Wat omvat het flexibel aanbod voor meerderjarigen (FAM)?
- individuele begeleiding (psychosociale begeleiding, praktische hulp, oproepbare permanentie, globale
individuele ondersteuning)
- dagondersteuning
- woonondersteuning
HISTORISCH OVERZICHT Sinds 5e eeuw aandacht voor armen.
Gemeentefonds = een soort enveloppe die de gemeente kon ontvangen waarin centen zaten om bepaalde mensen
met een bepaalde ondersteuning te kunnen begeleiden.
(gemeente moest weinig financiëren, meeste door federale overheid)
Wat is ontstaan vanuit het gemeentefonds?
- Het Speciaal Onderstansfonds = dit is het huidige OCMW
Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder-Validen (RSRMV) = had de intentie om personen toe te leiden
tot naar bepaalde beroepsactiviteit die zij konden uitvoeren ondanks het feit dat ze met een bepaalde handicap
kanten.
Fonds voor Medische, Sociale en Pedagogische Zorg voor Gehandicapten (Fonds 81) = het verwijst naar het
koninklijkbesluit. Het nummer daarvan was nummer 81. Experten gebruikte een verkorte term en dat was Fonds 81.
Wat is de aanleiding geweest van het VFSIPH?
- EPOS - Steyaert(minister): het was een nieuw Vlaams gehandicaptenbeleid dat is opgericht door een minister
die bevoegd was voor het welzijn van personen met een beperking. Zij wilde een nieuw beleid oprichten.
- 1990: een opvolger van haar heeft het VFSIPH opgericht, bij decreet (=verwijzend naar een Vlaamse wet)
waarbij je een samensmelting ziet van RSRMV en Fonds 81.
VFSIPH = Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap
Krachtlijnen van het VFSIPH:
- Duidelijkheid
- Integratie/inclusie
- Participatie
- gezinsgericht
integratie: persoon past zich aan volgens de norm v.d. samenleving.
inclusie: de overheid draagt een verantwoordelijkheid om participatie mogelijk maakt voor iemand met een
beperking.
Wat groeit er voort uit het VFSIPH? Het VAPH
VAPH = Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
Waarom opgericht?
- Omdat de Vlaamse overheid op een bepaald moment een sterker beleid wou ontwikkelen. Een van die
beleidsdomeinen was welzijn, waaruit dit dan is voortgevloeid.
VAPH, definitie met betrekking tot personen met een beperking:
- "Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan een combinatie tussen
functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke aard, beperkingen bij het uitvoeren
van activiteiten, en persoonlijke en externe factoren."
Op wat is deze definitie gebaseerd? ICF, DSM en AAIDD.
ACTUEEL BELEID
Actueel beleid wordt beschreven in 2 delen:
- Het theoretische kader
- Het Perspectiefplan 2020
,Theoretisch kader:
- 1945: Na WOII gebeurde de oprichting van de VN.
- 1948: Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM) (oorsprong komt van Rousseau)
- 2006: Verdrag inzake de Rechten voor Personen met een Beperking (VRPH )
(dezelfde rechten als UVRM, maar voor mensen met een beperking er extra attent op te maken van hun rechten.)
- 5-componentenmodel van Thompson
UVRM = een 30-tal artikels waarbij een hele reeks rechten worden beschreven. Het zijn grondrechten, die voor ieder
moeten beschermt worden. Bv. recht op leven, recht op bescherming bij onrecht, recht op kinderen,…etc.
Tot wat heeft dit theoretisch kader geleid?
- Tot het perspectiefplan 2020
Les 2 - hoorcollege Joan Lesseliers 11/02/2026
Bij het actueel beleid ligt de focus op het perspectiefplan 2020. Geef de 2 grote doelstellingen hiervan:
1. Zorggarantie voor personen met een beperking met de grootste ondersteuningsnood onder vorm van zorg en
assistentie in natura of in contanten.
2. Geïnformeerde gebruikers genieten van vraag gestuurde zorg en assistentie in een inclusieve samenleving
(bij 1) Wat wordt er bedoeld met ‘’grootste ondersteuningsnood’’?
- te grote kloof tussen de mogelijkheden van eigen draagvlak en de ondersteuningsnood.
Concentrisch ondersteuningsmodel = de middelen waarvan verwacht wordt dat je eerst daarvan gebruik probeert te
maken voor je bij de buitenste cirkel beland, om hulp te verwachten van de overheid.
• Cirkel 1: persoon zelf
• Cirkel 2: gebruikelijke zorg en ondersteuning
binnen het gezin
• Cirkel 3: vrijwillige ondersteuning door familie,
vrienden, buren en informeel netwerk
• Cirkel 4: ondersteuning door reguliere diensten
• Cirkel 5: VAPH-ondersteuning
,(bij 2) Wat bedoeld men met ‘’geïnformeerde gebruiker’’?
- Elke hulpvrager heeft toegang tot alle noodzakelijke informatie
- Elke hulpvrager heeft zicht op alle mogelijkheden van ondersteuning op alle levensdomeinen
- Elke hulpvrager heeft recht op een ‘voortraject’
(bij 2) Wat bedoeld men met ‘’vraaggestuurde zorg’’?
- De gebruiker behoudt de regie over zijn leven.
Hoe genieten de geïnformeerde gebruikers van vraaggestuurde zorg en assistentie in een inclusieve samenleving
in de praktijk?
- Het gebeurt volgens een voortraject bij de DOP op basis van de concentrische cirkels.
Wat is een voortraject?
- Een proces van vraagverheldering, waarbij een persoon met een beperking een ondersteuningsplan kan
gebruiken om bij professionele HV’ers een dienstverlening overeenkomst af te sluiten.
Hoe? Via een dienst ondersteuningsplan (DOP)
Wat zijn de 2 doelen van de DOP?
- Vraagverheldering. (welke ondersteuningsnoden? Keuzes en wensen vd persoon? Mogelijkheden?)
- Opmaak van en ondersteuningsplan. beschrijving van de gewenste ondersteuning, ondersteuningsvormen
en voorwaarden.
(CIRKEL 4) Vormen van eerstelijnszorg: CLB, OCMW, mutualiteiten, lokaal dienstencentrum, diensten Gezinszorg,
thuisverpleging, CAW, CGG & Kind en Gezin. ≠!!!
(CIRKEL 5) welke soort zorg? VAPH-ondersteuning handicap specifieke ondersteuning
2 soorten VAPH-ondersteuning/handicapspecifieke ondersteuning:
- Rechtstreeks toegankelijke hulp aan meerderjarigen en 17+ (RTH)
- Niet-rechtstreeks toegankelijke hulp aan minderjarigen (NRTH)
Kenmerken rechtstreeks toegankelijke hulp:
- Rechtstreekse hulp is af en toe of in beperkte mate.
- Vertaalt zich in begeleiding, dagopvang, verblijf en outreach (= professionals die elkaar inspireren met zeer
veel know how over iets).
Wat zijn de voorwaarden om op RTH beroep te kunnen doen?
- Je hebt een (vermoeden van) een handicap.
- Je bent jonger dan 65 jaar (tenzij reeds erkenning van handicap).
- Je verblijft in Vlaanderen of in het Brussens Hoofdstedelijk Gewest.
- Je ontvangt geen PAB of PVB/ nog geen ondersteuning van MFC,FAM of intensieve thuisbegeleiding.
Trap 1 van de persoonsvolgende financiering (PVF)
Synoniem: Basisondersteuningsbudget (BOB) recent omgevormd tot zorgbudget en automatisch toegekend
Wat is een basisondersteuningsbudget?
- Voor personen met een erkende handicap of met ernstige gezondheidsproblemen
- Voor personen die geregistreerd staan op de centrale registratie zorgvragen (CRZ)
, - Een vast forfaitair bedrag per maand (300 euro)
- Wordt sinds september 2016 door de zorgkassen uitbetaald
- Budget vrij te besteden aan extra kosten voor ondersteuning (thuiszorg, dienstencheques, etc. vanuit
reguliere diensten
- Onderdeel van de Vlaamse Sociale Bescherming (VSB), maar je kan met dit zorgbudget ook beperkte
begeleiding, dagondersteuning, woonondersteuning in het kader van rechtstreeks toegankelijke hulp (RTH)
vanuit het VAPH aankopen (wel combineerbaar met het VAPH-aanbod in RTH)
- Echter niet combineerbaar met meer intensieve vormen van VAPH-ondersteuning, zoals een PAB of PVB (niet
combineerbaar met het VAPH-aanbod in NRTH)
Kenmerken niet-rechtstreekse toegankelijke hulp aan minderjarigen:
- Begeleiding
- Persoonlijk assistentiebudget (PAB)
- Tegemoetkoming voor hulpmiddelen en aanpassingen
- Persoonsvolgend budget (PVB) (vanaf 17 jaar en mits bepaalde voorwaarden)
- Multifunctioneel centrum (MFC)
Wat is een multifunctioneel centrum?
- Begeleiding van het gezin en de ruimere context wanneer je ouders het moeilijk hebben om je op te voeden
om je op te voeden door je beperking.
- Het is een schoolaanvullend/schoolvervangende dagopvang.
- Het is een verblijf
- Diagnostiek (je kan er observaties laten gebeuren)
Trap 2 van de persoonsvolgende financiering
Synoniem: het persoonsvolgend budget (PVB) (vanaf 17+)
Wat is het persoonsvolgend budget?
- Het dient voor wanneer het zorgbudget niet voldoende is, bij nood aan meer intensieve ondersteuning door
het VAPH.
- Het is niet combineerbaar met het zorgbudget.
3 vormen van het persoonsvolgend budget?
- Cash budget
- Voucher
- Combinatie cash-voucher
Gevolgen voor de werking van het VAPH :
Het VAPH-aanbod voor meerderjarigen
->-> niet-rechtstreeks toegankelijke hulp aan meerderjarigen
Welke vormen van niet-rechtstreeks toegankelijke hulp zijn er voor meerderjarigen?
• Tegemoetkoming voor hulpmiddelen en aanpassingen
• Persoonsvolgend budget (PVB)
• Flexibel aanbod voor meerderjarigen (FAM) (via PVB)
Wat omvat het flexibel aanbod voor meerderjarigen (FAM)?
- individuele begeleiding (psychosociale begeleiding, praktische hulp, oproepbare permanentie, globale
individuele ondersteuning)
- dagondersteuning
- woonondersteuning
