Samenvatting aansprakelijkheid op eigen gedrag en
kwalitatieve aansprakelijkheid
- onderwerp: eigen aansprakelijkheid & kwalitatieve aansprakelijkheid
- boek: hoofdstuk 1 t/m 3
- artikelen: artikel 6:162 BW t/m 172 BW & 6:174 BW + 6:179 BW
- arresten: kelderluik, struikelende broodbezorger, Jansen/Jansen, Jetblast,
Koeman/sijm agro, stroomkabels, sneeuwballende kinderen, zoontje van zweden,
ricky van rooij, jmv/zurich
Verbintenissen uit de wet en Schadevergoeding - 10e druk
ISBN: 9789013176513
,Week 1
hoofdstuk 2 - aansprakelijk op eigen gedrag
onrechtmatige daad - artikel 6:162 BW
1. onrechtmatig
2. toerekenbaar
3. schade
4. causaal verband
5. relativiteitsvereiste (artikel 6:163 BW)
1. onrechtmatig
artikel 6:162 lid 2
- inbreuk op een recht = bijv. mishandeling / diefstal
- doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht = piet rijdt in strijd met
verkeersregels met de scooter over de stoep en rijdt jan aan
- doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt = rest categorie (kelderluik open laten staan)
→ kan ook aan meerdere tegelijk
LINDENBAUM/COHEN - NIET ALLEEN MEER HANDELEN IN STRIJD MET DE WET ALS
ONRECHTMATIGE GEDRAGING
Lindenbaum en Cohen hadden beiden een drukkerij in Amsterdam. Cohen had een
werknemer van Lindenbaum omgekocht. Zo kon Cohen er bijvoorbeeld achter komen welke
bedragen Lindenbaum vroeg in zijn offertes. Cohen ging vervolgens onder dit bedrag zitten
om meer opdrachten binnen te halen. Lindenbaum kwam hier uiteindelijk achter en eiste
vervolgens schadevergoeding van Cohen op grond van een onrechtmatige daad.
De rechtbank wijst de vordering van Lindenbaum toe. Het hof wijst de vordering echter af en
verklaart Lindenbaum niet-ontvankelijk. Het hof stelt dat Cohen niet in strijd met de wet
handelde en dit geen onrechtmatige daad kan opleveren. Toentertijd was het inderdaad zo
dat er alleen sprake was van onrechtmatige daad indien iemand handelde in strijd met een
rechtsplicht
De Hoge Raad oordeelde echter als volgt:
“dat onder onrechtmatige daad is te verstaan een handelen of nalaten, dat óf inbreuk maakt
op eens anders recht, óf in strijd is met des daders rechtsplicht óf indruischt, hetzij tegen de
goede zeden, hetzij tegen de zorgvuldigheid, welke in het maatschappelijke verkeer betaamt
ten aanzien van eens anders persoon of goed, terwijl hij door wiens schuld ten gevolge dier
daad aan een ander schade wordt toegebracht, tot vergoeding daarvan is verplicht”
tenzij er sprake is van een rechtvaardigingsgrond
→ handeling die op zichzelf beschouwd onrechtmatig is verliest het onrechtmatige gedrag
, - overmacht (als noodtoestand) (artikel 40 Sr) = iemand moet een keuze maken
tussen twee botsende plichten: de plicht om de wet na te leven en een
maatschappelijke plicht.
→ als deze maatschappelijke plicht zwaarder weegt dan de wettelijke plicht kan iemand een
succesvol beroep doen op overmacht noodtoestand
→ als het geen noodsituatie is kan je ook niet beroepen op ‘overmacht’ → er moet direct een
keuze worden gemaakt
- noodweer (artikel 41 lid 1 Sr) = noodzakelijke verdediging tegen een ogenblikkelijke
en wederrechtelijke aanranding van je eigen of andermans lijf, eerbaarheid of goed
- uitvoering wettelijk voorschrift (artikel 42 Sr) = iemand die een ambtelijk bevel
opvolgt en hierdoor een strafbaar feit pleegt
- bevoegd gegeven ambtelijk bevel (artikel 43 Sr) = iemand voert een wettelijk
voorschrift uit en pleegt hierdoor een strafbaar feit
2. toerekenbaar
artikel 6:162 lid 3 onrechtmatig gedrag dader:
- sprake van schuld
- een specifieke wetsbepaling (risico)
- een oorzaak welke krachtens … de in de verkeer geldende opvattingen voor
rekening van de dader komt (hoeft dan geen schuld te zijn) (risico)
schuld = fout
kan er een verwijt worden gemaakt = wat kan een normaal mens verweten worden
persoonlijke verwijtbaarheid
→ ontbreken van schuld
schuld kan ontbreken wanneer er sprake is van een geestelijke tekortkoming, dwaling of
andere schulduitsluitingsgronden
toerekening op basis van verkeer geldende opvattingen
als persoonlijke verwijtbaarheid ontbreekt.
bijv. buitenlandse automobilist weet betekenis niet van nederlands bord en veroorzaakt een
ongeval. kan niet beroepen op dwaling ook al gaat het om een specifiek nederlands
verkeersbord
rechtspersonen kunnen ook onrechtmatig handelen en krachtens artikel 6:162 BW
aansprakelijk worden gesteld (blz. 22/23)
aansprakelijk ondanks geestelijke of lichamelijke tekortkoming - artikel
6:165 BW
gedraging van persoon 14 jaar of ouder onder invloed van een geestelijke of lichamelijke
tekortkoming = geen beletsel om haar als een dader van onrechtmatige daad toe te rekenen
- het moet gaan om een doen
- zuiver nalaten valt hier niet onder
kwalitatieve aansprakelijkheid
- onderwerp: eigen aansprakelijkheid & kwalitatieve aansprakelijkheid
- boek: hoofdstuk 1 t/m 3
- artikelen: artikel 6:162 BW t/m 172 BW & 6:174 BW + 6:179 BW
- arresten: kelderluik, struikelende broodbezorger, Jansen/Jansen, Jetblast,
Koeman/sijm agro, stroomkabels, sneeuwballende kinderen, zoontje van zweden,
ricky van rooij, jmv/zurich
Verbintenissen uit de wet en Schadevergoeding - 10e druk
ISBN: 9789013176513
,Week 1
hoofdstuk 2 - aansprakelijk op eigen gedrag
onrechtmatige daad - artikel 6:162 BW
1. onrechtmatig
2. toerekenbaar
3. schade
4. causaal verband
5. relativiteitsvereiste (artikel 6:163 BW)
1. onrechtmatig
artikel 6:162 lid 2
- inbreuk op een recht = bijv. mishandeling / diefstal
- doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht = piet rijdt in strijd met
verkeersregels met de scooter over de stoep en rijdt jan aan
- doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het
maatschappelijk verkeer betaamt = rest categorie (kelderluik open laten staan)
→ kan ook aan meerdere tegelijk
LINDENBAUM/COHEN - NIET ALLEEN MEER HANDELEN IN STRIJD MET DE WET ALS
ONRECHTMATIGE GEDRAGING
Lindenbaum en Cohen hadden beiden een drukkerij in Amsterdam. Cohen had een
werknemer van Lindenbaum omgekocht. Zo kon Cohen er bijvoorbeeld achter komen welke
bedragen Lindenbaum vroeg in zijn offertes. Cohen ging vervolgens onder dit bedrag zitten
om meer opdrachten binnen te halen. Lindenbaum kwam hier uiteindelijk achter en eiste
vervolgens schadevergoeding van Cohen op grond van een onrechtmatige daad.
De rechtbank wijst de vordering van Lindenbaum toe. Het hof wijst de vordering echter af en
verklaart Lindenbaum niet-ontvankelijk. Het hof stelt dat Cohen niet in strijd met de wet
handelde en dit geen onrechtmatige daad kan opleveren. Toentertijd was het inderdaad zo
dat er alleen sprake was van onrechtmatige daad indien iemand handelde in strijd met een
rechtsplicht
De Hoge Raad oordeelde echter als volgt:
“dat onder onrechtmatige daad is te verstaan een handelen of nalaten, dat óf inbreuk maakt
op eens anders recht, óf in strijd is met des daders rechtsplicht óf indruischt, hetzij tegen de
goede zeden, hetzij tegen de zorgvuldigheid, welke in het maatschappelijke verkeer betaamt
ten aanzien van eens anders persoon of goed, terwijl hij door wiens schuld ten gevolge dier
daad aan een ander schade wordt toegebracht, tot vergoeding daarvan is verplicht”
tenzij er sprake is van een rechtvaardigingsgrond
→ handeling die op zichzelf beschouwd onrechtmatig is verliest het onrechtmatige gedrag
, - overmacht (als noodtoestand) (artikel 40 Sr) = iemand moet een keuze maken
tussen twee botsende plichten: de plicht om de wet na te leven en een
maatschappelijke plicht.
→ als deze maatschappelijke plicht zwaarder weegt dan de wettelijke plicht kan iemand een
succesvol beroep doen op overmacht noodtoestand
→ als het geen noodsituatie is kan je ook niet beroepen op ‘overmacht’ → er moet direct een
keuze worden gemaakt
- noodweer (artikel 41 lid 1 Sr) = noodzakelijke verdediging tegen een ogenblikkelijke
en wederrechtelijke aanranding van je eigen of andermans lijf, eerbaarheid of goed
- uitvoering wettelijk voorschrift (artikel 42 Sr) = iemand die een ambtelijk bevel
opvolgt en hierdoor een strafbaar feit pleegt
- bevoegd gegeven ambtelijk bevel (artikel 43 Sr) = iemand voert een wettelijk
voorschrift uit en pleegt hierdoor een strafbaar feit
2. toerekenbaar
artikel 6:162 lid 3 onrechtmatig gedrag dader:
- sprake van schuld
- een specifieke wetsbepaling (risico)
- een oorzaak welke krachtens … de in de verkeer geldende opvattingen voor
rekening van de dader komt (hoeft dan geen schuld te zijn) (risico)
schuld = fout
kan er een verwijt worden gemaakt = wat kan een normaal mens verweten worden
persoonlijke verwijtbaarheid
→ ontbreken van schuld
schuld kan ontbreken wanneer er sprake is van een geestelijke tekortkoming, dwaling of
andere schulduitsluitingsgronden
toerekening op basis van verkeer geldende opvattingen
als persoonlijke verwijtbaarheid ontbreekt.
bijv. buitenlandse automobilist weet betekenis niet van nederlands bord en veroorzaakt een
ongeval. kan niet beroepen op dwaling ook al gaat het om een specifiek nederlands
verkeersbord
rechtspersonen kunnen ook onrechtmatig handelen en krachtens artikel 6:162 BW
aansprakelijk worden gesteld (blz. 22/23)
aansprakelijk ondanks geestelijke of lichamelijke tekortkoming - artikel
6:165 BW
gedraging van persoon 14 jaar of ouder onder invloed van een geestelijke of lichamelijke
tekortkoming = geen beletsel om haar als een dader van onrechtmatige daad toe te rekenen
- het moet gaan om een doen
- zuiver nalaten valt hier niet onder
