Hoorcolleges en werkgroepen burgerlijk recht II
Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................................................................... 6
Hoorcollege 1 – Inleiding......................................................................................................................................6
Bronnen van verbintenis..................................................................................................................................6
Hoe herken je een overeenkomst?.................................................................................................................7
Kwalificatie en samenloop...............................................................................................................................7
Vrijheid en gebondenheid...............................................................................................................................9
Negatief en positief contract belang.............................................................................................................12
Hoorcollege 2 – Totstandkoming en totstandkomingsgebreken (I)..................................................................13
Totstandkomingsgebreken............................................................................................................................13
Wilsgebreken.................................................................................................................................................13
Dwaling..........................................................................................................................................................14
Vernietiging....................................................................................................................................................17
Schadevergoeding en wilsgebrek..................................................................................................................19
Dwaling – aanpassen in plaats van vernietigen (art. 6:230 BW)...................................................................20
Werkgroep 1 – Totstandkoming, afbreken onderhandelingen, kwalificatie, gemengde overeenkomsten......21
OPDRACHT 1 – KNVB en Nike – afbreken onderhandelingen.......................................................................21
OPDRACHT 2 – Paardrijles – kwalificatie en samenloop contract/delict......................................................23
OPDRACHT 3 – Structura en Delta – afbreken onderhandelingen................................................................26
Week 2........................................................................................................................................................ 29
Hoorcollege 3 – Totstandkoming en totstandkomingsgebreken (II).................................................................29
Afwikkelen na vernietiging............................................................................................................................29
Samenloop wilsgebrek en onrechtmatige daad............................................................................................30
Onrechtmatige daad of aanpassing...............................................................................................................30
Structuur van art. 6:230 BW (aanpassing).....................................................................................................31
Vormvereisten...............................................................................................................................................31
Nietigheid (art. 3:40 BW)...............................................................................................................................33
Hoorcollege 4 – Wilsvertrouwensleer en uitleg.................................................................................................36
De overeenkomst – wat geldt tussen partijen?............................................................................................36
Wilsvertrouwensleer.....................................................................................................................................36
Jurisprudentie omtrent de wilsvertrouwensleer...........................................................................................37
Wie is mijn wederpartij? Kwestie van uitleg.................................................................................................38
Haviltex en wat erop volgt.............................................................................................................................39
Uitleg, wilsvertrouwensleer en algemene voorwaarden..............................................................................39
Uitleg ‘contra proferentem’ (algemene voorwaarden).................................................................................40
Uitleg houdt niet op na totstandkoming contract.........................................................................................40
Werkgroep 2 – (Ver)nietig(baar)heden, wilsgebreken, ongedaanmaking........................................................42
OPDRACHT 1 – Gokkers krijgen hun geld terug – nietigheid en onverschuldigde betaling..........................42
OPDRACHT 2 – Het huis van de miljardair – dwaling en bedrog (+ OD en aanpassing ovk) voor
schadevergoeding..........................................................................................................................................43
OPDRACHT 3 – Bestemmingswijziging (titicacakikker) – dwaling, bedrog en aanpassing ovk.....................46
Week 3........................................................................................................................................................ 50
Hoorcollege 5 – Vertegenwoordiging en toerekening van daden en wetenschap van derden.........................50
Variant 1: lasthebber handelt op eigen naam...............................................................................................52
Volmacht en de verhouding tot lastgeving...................................................................................................54
Ruimere toerekeningsvragen (en leer van het grootste aandeel)................................................................57
Hoorcollege 6 – Nakoming.................................................................................................................................59
1
, Nakoming.......................................................................................................................................................59
Wat?...............................................................................................................................................................59
Wanneer?......................................................................................................................................................60
Door wie?.......................................................................................................................................................60
Aan wie?........................................................................................................................................................60
Nakoming kan worden afgedwongen............................................................................................................61
De rechter veroordeelt niet tot het onmogelijke..........................................................................................61
Betaling van geldschulden.............................................................................................................................63
Kennisclip geldschulden: incassokosten en wettelijke rente bij overeenkomsten.............................................65
Werkgroep 3 – Misverstand, uitleg, vertegenwoordiging, opdracht en volmacht............................................67
OPDRACHT 1 – stellingen – leer van het grootste aandeel en middellijke vertegenwoordiging
(contractuele gebondenheid achterman).....................................................................................................67
OPDRACHT 2 – Vastgoedportefeuille – onbevoegde vertegenwoordiging en verweer (binnen en buiten
bevoegdheid).................................................................................................................................................68
OPDRACHT 3 – Waag B.V. – dwaling en bedrog (door gevolmachtigde)......................................................71
Week 4........................................................................................................................................................ 73
Hoorcollege 7 – Niet-nakoming (I).....................................................................................................................73
Niet-nakoming...............................................................................................................................................73
Opletten Klachtplicht!...................................................................................................................................74
Schadevergoeding wegens tekortkoming in de nakoming van een verbintenis...........................................75
Vier gronden voor niet-toerekenbaarheid, art. 6:75 BW..............................................................................75
Vervangende en aanvullende schadevergoeding..........................................................................................77
Verzuim..........................................................................................................................................................78
Hoorcollege 8 – Niet-nakoming (II)....................................................................................................................81
Wat zijn de mogelijkheden als de overeenkomst niet wordt nagekomen?..................................................81
Aanvullende schadevergoeding.....................................................................................................................82
Verzuim..........................................................................................................................................................82
Wanneer is iets mogelijk/onmogelijk?..........................................................................................................84
Ontbinding – hoe en met welke gevolgen?...................................................................................................85
Schadevergoeding bij ontbinding..................................................................................................................85
Opschorting...................................................................................................................................................86
Zuiveren van verzuim.....................................................................................................................................86
Contractuele bepalingen over tekortkomingen inroepen.............................................................................87
Werkgroep 4 – Nakoming & niet-nakoming......................................................................................................88
OPDRACHT 1 – Schoonheidssalon – opschorting, schadevergoeding en klachtplicht..................................88
OPDRACHT 2 – Bruiloftsfotografen – opschorten, schadevergoeding, verzuim en incassokosten..............91
OPDRACHT 3 – Colorway – schadevergoeding, verzuim (+ zuivering) en klachtplicht.................................94
Week 5........................................................................................................................................................ 98
Hoorcollege 9 – Algemene voorwaarden; redelijkheid & billijkheid..................................................................98
Mag de rechter treden in de beoordeling van de innerlijke waarde van de overeenkomst?......................98
De beperkende werking van redelijkheid en billijkheid................................................................................98
Wat is het probleem bij algemene voorwaarden?........................................................................................99
Historische ontwikkeling AV..........................................................................................................................99
Afdeling 6.5.3 toepassen in 7 stappen........................................................................................................100
Samenloop art. 6:233 sub a BW (onredelijk bezwarend) en art. 6:248 lid 2 BW (beperkende werking
redelijkheid en billijkheid)...........................................................................................................................103
Hoorcollege 10 – Meerlagige rechtsorde en BW.............................................................................................106
Meerlagige rechtsorde................................................................................................................................106
Richtlijn 93/13 – Oneerlijke bedingen.........................................................................................................106
Ambtshalve toepassing van consumentenbescherming.............................................................................108
Instrumentele visie – privaatrecht als handhavingswijze...........................................................................108
2
, Instrumentele handhaving – drie arresten..................................................................................................108
Werkgroep 5 – Nakoming, niet-nakoming, algemene voorwaarden en redelijkheid & billijkheid..................110
Stappenplan algemene voorwaarden.........................................................................................................110
OPDRACHT 1 – Pakketbezorger – opzegging ovk en art. 6:248 BW (aanvullende en beperkende werking
R&B).............................................................................................................................................................112
OPDRACHT 2 – Muziekstudio – terhandstelling algemene voorwaarden..................................................114
OPDRACHT 3 – Het limiteringsbeding van FunDay – exoneratiebeding en stappenplan AV......................116
Week 6...................................................................................................................................................... 119
Hoorcollege 11 – Koop en andere benoemde contracten................................................................................119
Borgtocht (art. 7:850 BW)...........................................................................................................................119
Borgtocht aangegaan door een natuurlijk persoon....................................................................................120
Interne verhouding tussen borg en hoofdschuldenaar...............................................................................120
Opdracht en lastgeving................................................................................................................................120
Koop.............................................................................................................................................................121
Koopregels...................................................................................................................................................121
Algemene leerstukken koop........................................................................................................................122
Gevolgen tekortkoming bij koop.................................................................................................................122
Non-conformiteit bij koop (art. 7:17 BW)...................................................................................................122
Remedies in het algemeen..........................................................................................................................123
Samenloop...................................................................................................................................................123
Consumentenkoop – gevolgen tekortkoming.............................................................................................124
Koop van zaken met digitale elementen (door een consument)................................................................125
Levering van digitale inhoud........................................................................................................................125
Hoorcollege 12 – Ongerechtvaardigde verrijking, onverschuldigde betaling, zaakwaarneming....................127
Het beginsel tegen ongerechtvaardigde verrijking.....................................................................................127
De algemene actie tegen ongerechtvaardigde verrijking – art. 6:212 BW.................................................129
Onverschuldigde betaling – art. 6:203 e.v. BW...........................................................................................131
Werkgroep 6 – Non-conformiteit, klachtplicht, boetebeding, ambtshalve toetsing, meerlagige rechtsorde.133
OPDRACHT 1 – Gebrekkige woning – klachtplicht en verjaring bij koop....................................................133
OPDRACHT 2 – Verboden verhuur – vernietiging wegens oneerlijke handelspraktijk op grond van art.
6:193j lid 3 BW (Europees recht!!)..............................................................................................................135
OPDRACHT 3 – De actieradius – conformiteitseisen (art. 7:17 BW) en ontbinden bij consumentenkoop 140
Week 7...................................................................................................................................................... 142
Hoorcollege 13 – Onrechtmatige daad (I)........................................................................................................142
Onrechtmatige daad gebod en verbod......................................................................................................142
Aansprakelijkheid voor eigen onrechtmatige daden..................................................................................142
Verband tussen daad en schade..................................................................................................................143
Welke belangen worden in het OD-recht beschermd?...............................................................................143
Relativiteit....................................................................................................................................................144
Gevaltypen...................................................................................................................................................145
Gevaltype gevaarzetting (HR Zusjes Jansen, HR Kelderluik en HR Zeeuws weggetje)................................146
Kenbaarheid en voorzienbaarheid..............................................................................................................147
Waar is de onrechtmatigheid in gelegen?...................................................................................................148
Hoorcollege 14 – Onrechtmatige daad (II).......................................................................................................149
Gevaarzetting...............................................................................................................................................149
Gevaarzetting als grondpatroon..................................................................................................................150
Werkgeversaansprakelijkheid voor fouten ondergeschikten (art. 6:170 BW)............................................150
Toerekening van fouten van hulppersonen aan de debiteur......................................................................152
Werkgeversaansprakelijkheid voor arbeidsongevallen en beroepsziekten (art. 7:658 BW)......................152
Werkgeversaansprakelijkheid voor fouten van collega’s............................................................................153
Uitbreiding art. 7:658 BW naar zorg voor derden?.....................................................................................154
Tijdsaspecten...............................................................................................................................................155
3
, Werkgroep 7 – Onrechtmatige daad...............................................................................................................157
OPDRACHT 1 – Het buurtfeest – samenloop onrechtmatige daad en ongerechtvaardigde verrijking +
verrekening..................................................................................................................................................157
OPDRACHT 2 – De loopband – schadevergoeding derde bij dood door onrechtmatige daad...................158
OPDRACHT 3 – De afzinkkelder in Nijmegen – exoneratiebeding en HR Afzinkkelder...............................161
Week 8...................................................................................................................................................... 163
Hoorcollege 15 – Risicoaansprakelijkheden I...................................................................................................163
Schuld en risico............................................................................................................................................163
Art. 6:171 BW (niet-ondergeschikte)...........................................................................................................164
Bouwput (voorbeeld samenloop)................................................................................................................164
Art. 6:174 BW (opstallen)............................................................................................................................165
Gevaarzetting versus risicoaansprakelijkheid (art. 6:174 BW)...................................................................166
Tijdsaspecten..............................................................................................................................................166
Art. 6:173 BW (gebrekkige roerende zaak)................................................................................................167
Art. 6:180 BW (medebezit)..........................................................................................................................167
Art. 6:181 BW (kanalisatie bij bedrijfsuitoefening).....................................................................................168
Art. 6:175 BW (gevaarlijke stoffen).............................................................................................................168
Het beginsel tegen ongerechtvaardigde verrijking.....................................................................................168
Hoorcollege 16 – Risicoaansprakelijkheden II en productaansprakelijkheid...................................................171
Samenloop..................................................................................................................................................171
Productaansprakelijkheid...........................................................................................................................171
Art. 6:162 BW (en de producent)...............................................................................................................171
Richtlijn productaansprakelijkheid..............................................................................................................171
De toegangspoort: schade in de zin van art. 6:190 BW..............................................................................172
Wat is een product?....................................................................................................................................172
Wie is producent?........................................................................................................................................172
“In het verkeer brengen” van een product................................................................................................173
Gebrek.........................................................................................................................................................173
Gebrekkig product. En dan? .......................................................................................................................174
De beknelde detaillist ................................................................................................................................175
Stappenplan productaansprakelijkheid producent (art. 6:185 jo. 6:190 BW)............................................175
Werkgroep 8 – Werkgeversaansprakelijkheid, risicoaansprakelijkheden, samenloop...................................177
OPDRACHT 1 – Vallende graafmachine – OD (gevaarzetting), werkgeversaansprakelijkheid (art. 7:658 (lid
4) BW), kwalitatieve aansprakelijkheid voor ondergeschikten (art. 6:170 BW) en niet-ondergeschikten
(art. 6:171 BW)............................................................................................................................................177
OPDRACHT 2 – Val van steiger – OD (art. 6:162 BW), fout van een ondergeschikte (art. 6:170 BW),
gebrekkige roerende zaak (art. 6:173 jo. 6:181 BW (kanalisatie)), Bruikleen (art. 7A:1790 BW),
werkgeversaansprakelijkheid (art. 7:658 (lid 4) BW) en niet-ondergeschikte (art. 6:171 BW)..................180
OPDRACHT 3 – Tillift - Bruikleen (art. 7A:1790 BW), gebrekkige roerende zaak (art. 6:173 BW), OD en
werkgeversaansprakelijkheid (art. 6:162 jo. 6:170 BW) en vergoeding schadeposten..............................184
Week 9...................................................................................................................................................... 186
Hoorcollege 17 – Schadevergoeding (I)...........................................................................................................186
Afdeling 6.1.10 BW......................................................................................................................................186
Stappenplan.................................................................................................................................................186
Definitie schade...........................................................................................................................................187
Stap 1: komt de schadepost voor vergoeding in aanmerking?...................................................................187
Hoorcollege 18 – Schadevergoeding (II)..........................................................................................................191
Stap 2: Bestaat er een causaal verband tussen de schadepost en het schadeveroorzakende feit?..........191
Stap 2a: Condicio Sine Qua Non (CSQN)......................................................................................................191
Complicaties CSQN – overzicht....................................................................................................................196
Stap 2b: Redelijke toerekening (art. 6:98 BW)............................................................................................196
Stap 3: Wat is de omvang van de vergoedbare schade?.............................................................................197
4
Inhoudsopgave
Week 1.......................................................................................................................................................... 6
Hoorcollege 1 – Inleiding......................................................................................................................................6
Bronnen van verbintenis..................................................................................................................................6
Hoe herken je een overeenkomst?.................................................................................................................7
Kwalificatie en samenloop...............................................................................................................................7
Vrijheid en gebondenheid...............................................................................................................................9
Negatief en positief contract belang.............................................................................................................12
Hoorcollege 2 – Totstandkoming en totstandkomingsgebreken (I)..................................................................13
Totstandkomingsgebreken............................................................................................................................13
Wilsgebreken.................................................................................................................................................13
Dwaling..........................................................................................................................................................14
Vernietiging....................................................................................................................................................17
Schadevergoeding en wilsgebrek..................................................................................................................19
Dwaling – aanpassen in plaats van vernietigen (art. 6:230 BW)...................................................................20
Werkgroep 1 – Totstandkoming, afbreken onderhandelingen, kwalificatie, gemengde overeenkomsten......21
OPDRACHT 1 – KNVB en Nike – afbreken onderhandelingen.......................................................................21
OPDRACHT 2 – Paardrijles – kwalificatie en samenloop contract/delict......................................................23
OPDRACHT 3 – Structura en Delta – afbreken onderhandelingen................................................................26
Week 2........................................................................................................................................................ 29
Hoorcollege 3 – Totstandkoming en totstandkomingsgebreken (II).................................................................29
Afwikkelen na vernietiging............................................................................................................................29
Samenloop wilsgebrek en onrechtmatige daad............................................................................................30
Onrechtmatige daad of aanpassing...............................................................................................................30
Structuur van art. 6:230 BW (aanpassing).....................................................................................................31
Vormvereisten...............................................................................................................................................31
Nietigheid (art. 3:40 BW)...............................................................................................................................33
Hoorcollege 4 – Wilsvertrouwensleer en uitleg.................................................................................................36
De overeenkomst – wat geldt tussen partijen?............................................................................................36
Wilsvertrouwensleer.....................................................................................................................................36
Jurisprudentie omtrent de wilsvertrouwensleer...........................................................................................37
Wie is mijn wederpartij? Kwestie van uitleg.................................................................................................38
Haviltex en wat erop volgt.............................................................................................................................39
Uitleg, wilsvertrouwensleer en algemene voorwaarden..............................................................................39
Uitleg ‘contra proferentem’ (algemene voorwaarden).................................................................................40
Uitleg houdt niet op na totstandkoming contract.........................................................................................40
Werkgroep 2 – (Ver)nietig(baar)heden, wilsgebreken, ongedaanmaking........................................................42
OPDRACHT 1 – Gokkers krijgen hun geld terug – nietigheid en onverschuldigde betaling..........................42
OPDRACHT 2 – Het huis van de miljardair – dwaling en bedrog (+ OD en aanpassing ovk) voor
schadevergoeding..........................................................................................................................................43
OPDRACHT 3 – Bestemmingswijziging (titicacakikker) – dwaling, bedrog en aanpassing ovk.....................46
Week 3........................................................................................................................................................ 50
Hoorcollege 5 – Vertegenwoordiging en toerekening van daden en wetenschap van derden.........................50
Variant 1: lasthebber handelt op eigen naam...............................................................................................52
Volmacht en de verhouding tot lastgeving...................................................................................................54
Ruimere toerekeningsvragen (en leer van het grootste aandeel)................................................................57
Hoorcollege 6 – Nakoming.................................................................................................................................59
1
, Nakoming.......................................................................................................................................................59
Wat?...............................................................................................................................................................59
Wanneer?......................................................................................................................................................60
Door wie?.......................................................................................................................................................60
Aan wie?........................................................................................................................................................60
Nakoming kan worden afgedwongen............................................................................................................61
De rechter veroordeelt niet tot het onmogelijke..........................................................................................61
Betaling van geldschulden.............................................................................................................................63
Kennisclip geldschulden: incassokosten en wettelijke rente bij overeenkomsten.............................................65
Werkgroep 3 – Misverstand, uitleg, vertegenwoordiging, opdracht en volmacht............................................67
OPDRACHT 1 – stellingen – leer van het grootste aandeel en middellijke vertegenwoordiging
(contractuele gebondenheid achterman).....................................................................................................67
OPDRACHT 2 – Vastgoedportefeuille – onbevoegde vertegenwoordiging en verweer (binnen en buiten
bevoegdheid).................................................................................................................................................68
OPDRACHT 3 – Waag B.V. – dwaling en bedrog (door gevolmachtigde)......................................................71
Week 4........................................................................................................................................................ 73
Hoorcollege 7 – Niet-nakoming (I).....................................................................................................................73
Niet-nakoming...............................................................................................................................................73
Opletten Klachtplicht!...................................................................................................................................74
Schadevergoeding wegens tekortkoming in de nakoming van een verbintenis...........................................75
Vier gronden voor niet-toerekenbaarheid, art. 6:75 BW..............................................................................75
Vervangende en aanvullende schadevergoeding..........................................................................................77
Verzuim..........................................................................................................................................................78
Hoorcollege 8 – Niet-nakoming (II)....................................................................................................................81
Wat zijn de mogelijkheden als de overeenkomst niet wordt nagekomen?..................................................81
Aanvullende schadevergoeding.....................................................................................................................82
Verzuim..........................................................................................................................................................82
Wanneer is iets mogelijk/onmogelijk?..........................................................................................................84
Ontbinding – hoe en met welke gevolgen?...................................................................................................85
Schadevergoeding bij ontbinding..................................................................................................................85
Opschorting...................................................................................................................................................86
Zuiveren van verzuim.....................................................................................................................................86
Contractuele bepalingen over tekortkomingen inroepen.............................................................................87
Werkgroep 4 – Nakoming & niet-nakoming......................................................................................................88
OPDRACHT 1 – Schoonheidssalon – opschorting, schadevergoeding en klachtplicht..................................88
OPDRACHT 2 – Bruiloftsfotografen – opschorten, schadevergoeding, verzuim en incassokosten..............91
OPDRACHT 3 – Colorway – schadevergoeding, verzuim (+ zuivering) en klachtplicht.................................94
Week 5........................................................................................................................................................ 98
Hoorcollege 9 – Algemene voorwaarden; redelijkheid & billijkheid..................................................................98
Mag de rechter treden in de beoordeling van de innerlijke waarde van de overeenkomst?......................98
De beperkende werking van redelijkheid en billijkheid................................................................................98
Wat is het probleem bij algemene voorwaarden?........................................................................................99
Historische ontwikkeling AV..........................................................................................................................99
Afdeling 6.5.3 toepassen in 7 stappen........................................................................................................100
Samenloop art. 6:233 sub a BW (onredelijk bezwarend) en art. 6:248 lid 2 BW (beperkende werking
redelijkheid en billijkheid)...........................................................................................................................103
Hoorcollege 10 – Meerlagige rechtsorde en BW.............................................................................................106
Meerlagige rechtsorde................................................................................................................................106
Richtlijn 93/13 – Oneerlijke bedingen.........................................................................................................106
Ambtshalve toepassing van consumentenbescherming.............................................................................108
Instrumentele visie – privaatrecht als handhavingswijze...........................................................................108
2
, Instrumentele handhaving – drie arresten..................................................................................................108
Werkgroep 5 – Nakoming, niet-nakoming, algemene voorwaarden en redelijkheid & billijkheid..................110
Stappenplan algemene voorwaarden.........................................................................................................110
OPDRACHT 1 – Pakketbezorger – opzegging ovk en art. 6:248 BW (aanvullende en beperkende werking
R&B).............................................................................................................................................................112
OPDRACHT 2 – Muziekstudio – terhandstelling algemene voorwaarden..................................................114
OPDRACHT 3 – Het limiteringsbeding van FunDay – exoneratiebeding en stappenplan AV......................116
Week 6...................................................................................................................................................... 119
Hoorcollege 11 – Koop en andere benoemde contracten................................................................................119
Borgtocht (art. 7:850 BW)...........................................................................................................................119
Borgtocht aangegaan door een natuurlijk persoon....................................................................................120
Interne verhouding tussen borg en hoofdschuldenaar...............................................................................120
Opdracht en lastgeving................................................................................................................................120
Koop.............................................................................................................................................................121
Koopregels...................................................................................................................................................121
Algemene leerstukken koop........................................................................................................................122
Gevolgen tekortkoming bij koop.................................................................................................................122
Non-conformiteit bij koop (art. 7:17 BW)...................................................................................................122
Remedies in het algemeen..........................................................................................................................123
Samenloop...................................................................................................................................................123
Consumentenkoop – gevolgen tekortkoming.............................................................................................124
Koop van zaken met digitale elementen (door een consument)................................................................125
Levering van digitale inhoud........................................................................................................................125
Hoorcollege 12 – Ongerechtvaardigde verrijking, onverschuldigde betaling, zaakwaarneming....................127
Het beginsel tegen ongerechtvaardigde verrijking.....................................................................................127
De algemene actie tegen ongerechtvaardigde verrijking – art. 6:212 BW.................................................129
Onverschuldigde betaling – art. 6:203 e.v. BW...........................................................................................131
Werkgroep 6 – Non-conformiteit, klachtplicht, boetebeding, ambtshalve toetsing, meerlagige rechtsorde.133
OPDRACHT 1 – Gebrekkige woning – klachtplicht en verjaring bij koop....................................................133
OPDRACHT 2 – Verboden verhuur – vernietiging wegens oneerlijke handelspraktijk op grond van art.
6:193j lid 3 BW (Europees recht!!)..............................................................................................................135
OPDRACHT 3 – De actieradius – conformiteitseisen (art. 7:17 BW) en ontbinden bij consumentenkoop 140
Week 7...................................................................................................................................................... 142
Hoorcollege 13 – Onrechtmatige daad (I)........................................................................................................142
Onrechtmatige daad gebod en verbod......................................................................................................142
Aansprakelijkheid voor eigen onrechtmatige daden..................................................................................142
Verband tussen daad en schade..................................................................................................................143
Welke belangen worden in het OD-recht beschermd?...............................................................................143
Relativiteit....................................................................................................................................................144
Gevaltypen...................................................................................................................................................145
Gevaltype gevaarzetting (HR Zusjes Jansen, HR Kelderluik en HR Zeeuws weggetje)................................146
Kenbaarheid en voorzienbaarheid..............................................................................................................147
Waar is de onrechtmatigheid in gelegen?...................................................................................................148
Hoorcollege 14 – Onrechtmatige daad (II).......................................................................................................149
Gevaarzetting...............................................................................................................................................149
Gevaarzetting als grondpatroon..................................................................................................................150
Werkgeversaansprakelijkheid voor fouten ondergeschikten (art. 6:170 BW)............................................150
Toerekening van fouten van hulppersonen aan de debiteur......................................................................152
Werkgeversaansprakelijkheid voor arbeidsongevallen en beroepsziekten (art. 7:658 BW)......................152
Werkgeversaansprakelijkheid voor fouten van collega’s............................................................................153
Uitbreiding art. 7:658 BW naar zorg voor derden?.....................................................................................154
Tijdsaspecten...............................................................................................................................................155
3
, Werkgroep 7 – Onrechtmatige daad...............................................................................................................157
OPDRACHT 1 – Het buurtfeest – samenloop onrechtmatige daad en ongerechtvaardigde verrijking +
verrekening..................................................................................................................................................157
OPDRACHT 2 – De loopband – schadevergoeding derde bij dood door onrechtmatige daad...................158
OPDRACHT 3 – De afzinkkelder in Nijmegen – exoneratiebeding en HR Afzinkkelder...............................161
Week 8...................................................................................................................................................... 163
Hoorcollege 15 – Risicoaansprakelijkheden I...................................................................................................163
Schuld en risico............................................................................................................................................163
Art. 6:171 BW (niet-ondergeschikte)...........................................................................................................164
Bouwput (voorbeeld samenloop)................................................................................................................164
Art. 6:174 BW (opstallen)............................................................................................................................165
Gevaarzetting versus risicoaansprakelijkheid (art. 6:174 BW)...................................................................166
Tijdsaspecten..............................................................................................................................................166
Art. 6:173 BW (gebrekkige roerende zaak)................................................................................................167
Art. 6:180 BW (medebezit)..........................................................................................................................167
Art. 6:181 BW (kanalisatie bij bedrijfsuitoefening).....................................................................................168
Art. 6:175 BW (gevaarlijke stoffen).............................................................................................................168
Het beginsel tegen ongerechtvaardigde verrijking.....................................................................................168
Hoorcollege 16 – Risicoaansprakelijkheden II en productaansprakelijkheid...................................................171
Samenloop..................................................................................................................................................171
Productaansprakelijkheid...........................................................................................................................171
Art. 6:162 BW (en de producent)...............................................................................................................171
Richtlijn productaansprakelijkheid..............................................................................................................171
De toegangspoort: schade in de zin van art. 6:190 BW..............................................................................172
Wat is een product?....................................................................................................................................172
Wie is producent?........................................................................................................................................172
“In het verkeer brengen” van een product................................................................................................173
Gebrek.........................................................................................................................................................173
Gebrekkig product. En dan? .......................................................................................................................174
De beknelde detaillist ................................................................................................................................175
Stappenplan productaansprakelijkheid producent (art. 6:185 jo. 6:190 BW)............................................175
Werkgroep 8 – Werkgeversaansprakelijkheid, risicoaansprakelijkheden, samenloop...................................177
OPDRACHT 1 – Vallende graafmachine – OD (gevaarzetting), werkgeversaansprakelijkheid (art. 7:658 (lid
4) BW), kwalitatieve aansprakelijkheid voor ondergeschikten (art. 6:170 BW) en niet-ondergeschikten
(art. 6:171 BW)............................................................................................................................................177
OPDRACHT 2 – Val van steiger – OD (art. 6:162 BW), fout van een ondergeschikte (art. 6:170 BW),
gebrekkige roerende zaak (art. 6:173 jo. 6:181 BW (kanalisatie)), Bruikleen (art. 7A:1790 BW),
werkgeversaansprakelijkheid (art. 7:658 (lid 4) BW) en niet-ondergeschikte (art. 6:171 BW)..................180
OPDRACHT 3 – Tillift - Bruikleen (art. 7A:1790 BW), gebrekkige roerende zaak (art. 6:173 BW), OD en
werkgeversaansprakelijkheid (art. 6:162 jo. 6:170 BW) en vergoeding schadeposten..............................184
Week 9...................................................................................................................................................... 186
Hoorcollege 17 – Schadevergoeding (I)...........................................................................................................186
Afdeling 6.1.10 BW......................................................................................................................................186
Stappenplan.................................................................................................................................................186
Definitie schade...........................................................................................................................................187
Stap 1: komt de schadepost voor vergoeding in aanmerking?...................................................................187
Hoorcollege 18 – Schadevergoeding (II)..........................................................................................................191
Stap 2: Bestaat er een causaal verband tussen de schadepost en het schadeveroorzakende feit?..........191
Stap 2a: Condicio Sine Qua Non (CSQN)......................................................................................................191
Complicaties CSQN – overzicht....................................................................................................................196
Stap 2b: Redelijke toerekening (art. 6:98 BW)............................................................................................196
Stap 3: Wat is de omvang van de vergoedbare schade?.............................................................................197
4
