Complete begrippenlijst – De complexe en
diverse pedagogische praktijk
Intercultureel bewustzijn
Belangrijke details /
Begrip Uitleg wanneer toepassen
Intercultureel Het vermogen om Belangrijk in
bewustzijn culturele verschillen te hulpverlening,
herkennen, begrijpen onderwijs en
en interpreteren. communicatie met
diverse groepen. Het
begint met inzicht in je
eigen culturele
identiteit.
Culturele identiteit De combinatie van Heeft invloed op
kenmerken, normen, gedrag, communicatie
waarden en ervaringen en wereldbeeld.
die bepalen wie iemand
is.
Primaire dimensies Kenmerken die meestal Bijvoorbeeld leeftijd,
niet veranderbaar zijn. gender, huidskleur of
afkomst.
Secundaire dimensies Kenmerken die deels Bijvoorbeeld opleiding,
veranderbaar zijn. taal, religie of sociale
status.
Dominante groep Groep met meer Vaak gezien als ‘de
maatschappelijke norm’ binnen de
macht of privileges. samenleving.
Ondergeschikte groep Groep met minder Kan te maken krijgen
maatschappelijke met uitsluiting of
macht of privileges. discriminatie.
Privilege Voordelen die iemand Vaak onzichtbaar voor
automatisch krijgt door degene die het
positie in samenleving. privilege heeft.
Stereotype Vereenvoudigd en vaak Kan positief of negatief
generaliserend beeld zijn, maar blijft een
van een groep mensen. generalisatie.
Culturele ervaringen Direct contact met Kan intercultureel
andere culturen. bewustzijn vergroten.
Scholing Onderwijs over Vergroot kennis en
, Belangrijke details /
Begrip Uitleg wanneer toepassen
diversiteit en cultuur. bewustzijn over
verschillen.
Media-invloed Beeldvorming via Kan stereotypes
sociale media, nieuws versterken of juist
of films. doorbreken.
Voorbeelden dominante vs. ondergeschikte groepen
Dimensie Dominant Ondergeschikt
Leeftijd Middelbaar Jong / oud
Gender Mannen Vrouwen
Ras Wit Mensen van kleur
Nationaliteit West-Europees Midden-Oosten /
Azië
Seksuele oriëntatie Hetero Homo
Taal Nederlands Andere talen
Religie Christelijk Joods / islamitisch
Stereotypedreiging
Belangrijke details /
Begrip Uitleg wanneer toepassen
Stereotypedreiging Psychologische druk die Komt vooral voor in
ontstaat wanneer evaluatieve situaties
iemand bang is een zoals toetsen of
negatief stereotype beoordelingen.
over de eigen groep te
bevestigen.
Disidentificatie Afstand nemen van Kan leiden tot slechtere
school, prestaties of prestaties en
een taak om negatieve motivatieverlies.
gevoelens te
vermijden.
Flight-reactie Vermijdingsreactie bij Jongeren vermijden
negatieve druk. bijvoorbeeld school of
opdrachten.
Overcompensatie Extra hard werken om Kan leiden tot stress en
stereotype te perfectionisme.
ontkrachten.
diverse pedagogische praktijk
Intercultureel bewustzijn
Belangrijke details /
Begrip Uitleg wanneer toepassen
Intercultureel Het vermogen om Belangrijk in
bewustzijn culturele verschillen te hulpverlening,
herkennen, begrijpen onderwijs en
en interpreteren. communicatie met
diverse groepen. Het
begint met inzicht in je
eigen culturele
identiteit.
Culturele identiteit De combinatie van Heeft invloed op
kenmerken, normen, gedrag, communicatie
waarden en ervaringen en wereldbeeld.
die bepalen wie iemand
is.
Primaire dimensies Kenmerken die meestal Bijvoorbeeld leeftijd,
niet veranderbaar zijn. gender, huidskleur of
afkomst.
Secundaire dimensies Kenmerken die deels Bijvoorbeeld opleiding,
veranderbaar zijn. taal, religie of sociale
status.
Dominante groep Groep met meer Vaak gezien als ‘de
maatschappelijke norm’ binnen de
macht of privileges. samenleving.
Ondergeschikte groep Groep met minder Kan te maken krijgen
maatschappelijke met uitsluiting of
macht of privileges. discriminatie.
Privilege Voordelen die iemand Vaak onzichtbaar voor
automatisch krijgt door degene die het
positie in samenleving. privilege heeft.
Stereotype Vereenvoudigd en vaak Kan positief of negatief
generaliserend beeld zijn, maar blijft een
van een groep mensen. generalisatie.
Culturele ervaringen Direct contact met Kan intercultureel
andere culturen. bewustzijn vergroten.
Scholing Onderwijs over Vergroot kennis en
, Belangrijke details /
Begrip Uitleg wanneer toepassen
diversiteit en cultuur. bewustzijn over
verschillen.
Media-invloed Beeldvorming via Kan stereotypes
sociale media, nieuws versterken of juist
of films. doorbreken.
Voorbeelden dominante vs. ondergeschikte groepen
Dimensie Dominant Ondergeschikt
Leeftijd Middelbaar Jong / oud
Gender Mannen Vrouwen
Ras Wit Mensen van kleur
Nationaliteit West-Europees Midden-Oosten /
Azië
Seksuele oriëntatie Hetero Homo
Taal Nederlands Andere talen
Religie Christelijk Joods / islamitisch
Stereotypedreiging
Belangrijke details /
Begrip Uitleg wanneer toepassen
Stereotypedreiging Psychologische druk die Komt vooral voor in
ontstaat wanneer evaluatieve situaties
iemand bang is een zoals toetsen of
negatief stereotype beoordelingen.
over de eigen groep te
bevestigen.
Disidentificatie Afstand nemen van Kan leiden tot slechtere
school, prestaties of prestaties en
een taak om negatieve motivatieverlies.
gevoelens te
vermijden.
Flight-reactie Vermijdingsreactie bij Jongeren vermijden
negatieve druk. bijvoorbeeld school of
opdrachten.
Overcompensatie Extra hard werken om Kan leiden tot stress en
stereotype te perfectionisme.
ontkrachten.
