2026 Samenvatting biologische
antropologie boekdeel II:
ANTISOCIAAL GEDRAG DOOR
BIOSOCIALE BRIL
BOEKDEEL II: ANTISOCIAAL GEDRAG DOOR
BIOSOCIALE BRIL
HOOFDSTUK I: VAN BIOLOGISCH POSITIVISME NAAR
BIOSOCIALE CRIMINOLOGIE
INLEIDING
• Biosociale etiologische criminologie
• Stroming waarin ‘oorzaken en wetmatigheden’ gezocht worden: link wordt
tussen ‘biologische’ factoren en criminaliteit.
• Biosociale interacties (invloed van sociale biologie)
• Evolutiebiologie van ‘criminaliteit’, ‘bestraffing’, ‘sociaal gedrag’
(menselijke sociobiologie)
• Verlichtingsfilosofen (Kant, Locke, Hume, Bentham, Beccaria) en het
rationeel mensbeeld (‘homo economicus’)
• criminaliteitspreventie best door kosten-baten analyse van mensen te
beïnvloeden
• homo economicus: mens die kosten en baten tgo elkaar afweegt
• Bentham: genuanceerder: uitspraken over vrije wil konden niet in zijn tijd
(wetenschap stond nog niet zo ver)
• maar mensen waren natuurlijke beslissera die kosten en baten in
kaart brengen
• eerste school die impact heeft gehad op de criminologie
, • weinig aandacht voor biologie, men ging ervan uit dat iedereen
beslissingen neemt
• Versus…
• Het 19de-eeuwse Positivisme (wetmatigheden).
• klassieke stroming
• beïnvloed begindagen van de biosociale etiologie
• Mislukte start!
• Misinterpretatie van evolutietheorie (Darwin), vnl survival of the fittest.
• men dacht hierbij dat dit ging over de “sterktste”
• maar het ging om degene die het meest aangepast was aan de omgeving:
dus selectiedruk ala zelf
• Concept ‘genen’ was onbekend in 19de-eeuw.
• “erfelijke factoren”, maar geen idee welke dit zouden zijn
• genen pas ontdekt in 20E
• ‘Biologisch deterministen’ meenden dat de criminele mens niet was
aangepast aan de moderne omgeving
• gedrag van mensen vanuit vroege scholen werd volledig bepaald door de
biologie
• criminele mensen/regelovertredende mensen: waren niet aangepast aan
de moderne omgeving
• hedendaagse omgeving : crimineel gedrag is maladaptief
• Biologische afwijkingen (atavisme en degeneratie) aan de basis lagen van
recidivisme.
• atavisme en degeneratie < Lombroso
• atavisme: voorouderlijke kenmerken
• degeneratie: ontaarding
• Lombroso en Co: historische belang
• wrm sommige aversie hebben tov biosociale criminologie: veel te maken
met wat gebeurd in 19E
, • atavisme bevestigde bv bestaande raciale stereotypen
• Voorlopers:
• Fysio/gnomie
• pseudowetenschap
• van de lichaamsconstructie van de mens iets afleiden omtrent de
criminele genegenheid
• Frenologie
• cranioscopie = studie bestond uit het meten van schedels, dit werd
omgedoopt tot de frenologie
• buiten en knobbels op brein kunnen zogezegd persoonlijkheid van
de mens bepalen
DE VROEGE CRIMINELE ANTROPOLOGIE VAN LOMBROSO
• interesse in uiterlijke fysiologische kenmerken of uiterlijke stigmata
• criminele antropometrie = wetenschap die afmetingen en verhoudingen
van het menselijk lichaam gebruikte om daders te onderscheiden van
gewone mens
• geen vrije wil
• biologisch determinisme
• oud sociaal verweer: bescherming van de SL tegen verstokte recidivist als rode
draad
• Op zoek naar ‘atavistische’ kenmerken bij gevatte daders?
• voorouderlijke kenmerken en ontaarding
• het gaat over een “wilde”
• geboren crimineel
• begin van de antropometrie
• biosociale criminologie situeert zich in tijdperk waarin fysiologische
antropologie start met meten van elk deel van het lichaam
• men splitst zich op hoe schedel en gezichten eruit zeggen
• Lombroso’s ideeën ontkracht in 1913 (!) door Charles Goring (1870-1919)
antropologie boekdeel II:
ANTISOCIAAL GEDRAG DOOR
BIOSOCIALE BRIL
BOEKDEEL II: ANTISOCIAAL GEDRAG DOOR
BIOSOCIALE BRIL
HOOFDSTUK I: VAN BIOLOGISCH POSITIVISME NAAR
BIOSOCIALE CRIMINOLOGIE
INLEIDING
• Biosociale etiologische criminologie
• Stroming waarin ‘oorzaken en wetmatigheden’ gezocht worden: link wordt
tussen ‘biologische’ factoren en criminaliteit.
• Biosociale interacties (invloed van sociale biologie)
• Evolutiebiologie van ‘criminaliteit’, ‘bestraffing’, ‘sociaal gedrag’
(menselijke sociobiologie)
• Verlichtingsfilosofen (Kant, Locke, Hume, Bentham, Beccaria) en het
rationeel mensbeeld (‘homo economicus’)
• criminaliteitspreventie best door kosten-baten analyse van mensen te
beïnvloeden
• homo economicus: mens die kosten en baten tgo elkaar afweegt
• Bentham: genuanceerder: uitspraken over vrije wil konden niet in zijn tijd
(wetenschap stond nog niet zo ver)
• maar mensen waren natuurlijke beslissera die kosten en baten in
kaart brengen
• eerste school die impact heeft gehad op de criminologie
, • weinig aandacht voor biologie, men ging ervan uit dat iedereen
beslissingen neemt
• Versus…
• Het 19de-eeuwse Positivisme (wetmatigheden).
• klassieke stroming
• beïnvloed begindagen van de biosociale etiologie
• Mislukte start!
• Misinterpretatie van evolutietheorie (Darwin), vnl survival of the fittest.
• men dacht hierbij dat dit ging over de “sterktste”
• maar het ging om degene die het meest aangepast was aan de omgeving:
dus selectiedruk ala zelf
• Concept ‘genen’ was onbekend in 19de-eeuw.
• “erfelijke factoren”, maar geen idee welke dit zouden zijn
• genen pas ontdekt in 20E
• ‘Biologisch deterministen’ meenden dat de criminele mens niet was
aangepast aan de moderne omgeving
• gedrag van mensen vanuit vroege scholen werd volledig bepaald door de
biologie
• criminele mensen/regelovertredende mensen: waren niet aangepast aan
de moderne omgeving
• hedendaagse omgeving : crimineel gedrag is maladaptief
• Biologische afwijkingen (atavisme en degeneratie) aan de basis lagen van
recidivisme.
• atavisme en degeneratie < Lombroso
• atavisme: voorouderlijke kenmerken
• degeneratie: ontaarding
• Lombroso en Co: historische belang
• wrm sommige aversie hebben tov biosociale criminologie: veel te maken
met wat gebeurd in 19E
, • atavisme bevestigde bv bestaande raciale stereotypen
• Voorlopers:
• Fysio/gnomie
• pseudowetenschap
• van de lichaamsconstructie van de mens iets afleiden omtrent de
criminele genegenheid
• Frenologie
• cranioscopie = studie bestond uit het meten van schedels, dit werd
omgedoopt tot de frenologie
• buiten en knobbels op brein kunnen zogezegd persoonlijkheid van
de mens bepalen
DE VROEGE CRIMINELE ANTROPOLOGIE VAN LOMBROSO
• interesse in uiterlijke fysiologische kenmerken of uiterlijke stigmata
• criminele antropometrie = wetenschap die afmetingen en verhoudingen
van het menselijk lichaam gebruikte om daders te onderscheiden van
gewone mens
• geen vrije wil
• biologisch determinisme
• oud sociaal verweer: bescherming van de SL tegen verstokte recidivist als rode
draad
• Op zoek naar ‘atavistische’ kenmerken bij gevatte daders?
• voorouderlijke kenmerken en ontaarding
• het gaat over een “wilde”
• geboren crimineel
• begin van de antropometrie
• biosociale criminologie situeert zich in tijdperk waarin fysiologische
antropologie start met meten van elk deel van het lichaam
• men splitst zich op hoe schedel en gezichten eruit zeggen
• Lombroso’s ideeën ontkracht in 1913 (!) door Charles Goring (1870-1919)
