Week 1
Trouwen en scheiden
The Educational Gradient in Marriage: A Comparison of 25 European Countries (Kalmijn,
2013)
In de Verenigde Staten is een trend zichtbaar waarbij het huwelijk steeds meer een voorrecht
wordt van hoger opgeleiden. Kalmijn onderzoekt of deze "onderwijsgradiënt" (het effect van
opleiding op de kans om in een relatie te zitten) ook in Europa bestaat. Omdat hij het effect
van uitstel van het huwelijk door langere studies wil uitsluiten, richt hij zich specifiek op
mensen in de middelbare leeftijd (40-49 jaar).
Zijn belangrijkste vraag is: hoe wordt dit individuele effect van opleiding beïnvloed door de
bredere maatschappelijke context (zoals genderrollen en ongelijkheid) van 25 verschillende
Europese landen?
Theorie
Kalmijn toetst of de relatie tussen opleiding en huwelijk verandert afhankelijk van twee
belangrijke maatschappelijke factoren:
● A. De invloed van Genderrol-segregatie (Traditioneel vs. Egalitair)
○ Voor vrouwen (economische onafhankelijkheid): In traditionele landen
(waar de man de kostwinner is) hebben hoger opgeleide vrouwen minder
economische noodzaak en vaak minder wens om te trouwen, omdat een
carrière en gezin moeilijk te combineren zijn. De hypothese is dat in egalitaire
landen, waar vrouwen vaker werken, hoger opgeleide vrouwen aantrekkelijker
worden op de huwelijksmarkt, omdat mannen ook steeds meer concurreren om
de economische middelen van een partner.
○ Voor mannen (Economische vs. Culturele theorie):
■ De economische theorie voorspelt dat het voordeel van een
hoogopgeleide man kleiner wordt in egalitaire landen, omdat zijn rol
als kostwinner daar minder cruciaal is.
■ De culturele theorie stelt daarentegen dat hoogopgeleide mannen in
egalitaire landen juist áántrekkelijker worden, omdat zij modernere
opvattingen hebben over gender, meer helpen in het huishouden en
meer investeren in kinderopvang.
● B. De invloed van Educatieve/Economische Ongelijkheid
○ De theorie stelt dat in landen waar de economische kloof tussen
opleidingsniveaus groot is (zoals verschillen in werkloosheid en armoede), het
effect van opleiding op het huwelijk sterker is. Dit geldt vooral voor mannen,
omdat zekerheid op de arbeidsmarkt een belangrijke voorwaarde is voor de
huwelijksmarkt.
, Methodologie
Kalmijn gebruikte gegevens van de European Social Survey (ESS) uit de periode 2002-2010.
Hij analyseerde 33.062 respondenten (geboren tussen 1953 en 1971) verspreid over 25
landen. Hij gebruikte multi-niveau logit modellen om de effecten van "instroom" (ooit
getrouwd zijn) en "uitstroom" (gescheiden zijn) tegelijkertijd te meten.
Resultaten
De uitkomsten voor Vrouwen:
● De theorie van economische onafhankelijkheid wordt sterk bevestigd. Over het
algemeen hebben hoogopgeleide vrouwen in Europa een kleinere kans om in een
relatie te zitten.
● Het kantelpunt (Reversal): In traditionele landen is dit negatieve effect van
opleiding op het huwelijk heel sterk. Naarmate een land echter meer gender-egalitair
wordt, verdwijnt dit effect en keert het zelfs om. In de meest egalitaire landen hebben
hoger opgeleide vrouwen juist een grotere kans om getrouwd te zijn dan lager
opgeleide vrouwen.
● Educatieve ongelijkheid in een land bleek geen significant effect te hebben op de
huwelijkskansen van vrouwen.
De uitkomsten voor Mannen:
● Voor mannen is er een algemeen positief effect: hoger opgeleide mannen zijn overal
vaker getrouwd.
● De culturele theorie wint: In tegenstelling tot de economische verwachting, bleek
het positieve effect van opleiding voor mannen veel sterker te zijn in egalitaire landen.
Dit bevestigt de culturele hypothese: hoogopgeleide mannen worden in moderne
samenlevingen aantrekkelijker omdat hun egalitaire waarden en participatie in het
gezin leiden tot hogere huwelijkstevredenheid en minder scheidingen.
● Ongelijkheid is cruciaal: In samenlevingen met grote economische ongelijkheid
(zoals in veel Oost-Europese landen), is het voordeel van hoogopgeleide mannen
gigantisch. Zij hebben een veel grotere kans om getrouwd te zijn dan lager opgeleide
mannen.
Huwelijk versus Samenwonen & Scheiden:
● Bovenstaande effecten van macro-context (genderrollen en ongelijkheid) zijn puur
gedreven door het huwelijk, en gelden niet voor ongehuwd samenwonen.
● De positieve effecten van opleiding in egalitaire landen worden tegelijkertijd
veroorzaakt door een hogere kans op instroom (vaker trouwen) én een lagere kans op
uitstroom (minder vaak scheiden) voor de hoger opgeleiden.
● Tegen de verwachtingen in ("status-diffusie theorie") had het algemene
echtscheidingspercentage van een land géén invloed op de verschillen tussen
opleidingsniveaus.
Trouwen en scheiden
The Educational Gradient in Marriage: A Comparison of 25 European Countries (Kalmijn,
2013)
In de Verenigde Staten is een trend zichtbaar waarbij het huwelijk steeds meer een voorrecht
wordt van hoger opgeleiden. Kalmijn onderzoekt of deze "onderwijsgradiënt" (het effect van
opleiding op de kans om in een relatie te zitten) ook in Europa bestaat. Omdat hij het effect
van uitstel van het huwelijk door langere studies wil uitsluiten, richt hij zich specifiek op
mensen in de middelbare leeftijd (40-49 jaar).
Zijn belangrijkste vraag is: hoe wordt dit individuele effect van opleiding beïnvloed door de
bredere maatschappelijke context (zoals genderrollen en ongelijkheid) van 25 verschillende
Europese landen?
Theorie
Kalmijn toetst of de relatie tussen opleiding en huwelijk verandert afhankelijk van twee
belangrijke maatschappelijke factoren:
● A. De invloed van Genderrol-segregatie (Traditioneel vs. Egalitair)
○ Voor vrouwen (economische onafhankelijkheid): In traditionele landen
(waar de man de kostwinner is) hebben hoger opgeleide vrouwen minder
economische noodzaak en vaak minder wens om te trouwen, omdat een
carrière en gezin moeilijk te combineren zijn. De hypothese is dat in egalitaire
landen, waar vrouwen vaker werken, hoger opgeleide vrouwen aantrekkelijker
worden op de huwelijksmarkt, omdat mannen ook steeds meer concurreren om
de economische middelen van een partner.
○ Voor mannen (Economische vs. Culturele theorie):
■ De economische theorie voorspelt dat het voordeel van een
hoogopgeleide man kleiner wordt in egalitaire landen, omdat zijn rol
als kostwinner daar minder cruciaal is.
■ De culturele theorie stelt daarentegen dat hoogopgeleide mannen in
egalitaire landen juist áántrekkelijker worden, omdat zij modernere
opvattingen hebben over gender, meer helpen in het huishouden en
meer investeren in kinderopvang.
● B. De invloed van Educatieve/Economische Ongelijkheid
○ De theorie stelt dat in landen waar de economische kloof tussen
opleidingsniveaus groot is (zoals verschillen in werkloosheid en armoede), het
effect van opleiding op het huwelijk sterker is. Dit geldt vooral voor mannen,
omdat zekerheid op de arbeidsmarkt een belangrijke voorwaarde is voor de
huwelijksmarkt.
, Methodologie
Kalmijn gebruikte gegevens van de European Social Survey (ESS) uit de periode 2002-2010.
Hij analyseerde 33.062 respondenten (geboren tussen 1953 en 1971) verspreid over 25
landen. Hij gebruikte multi-niveau logit modellen om de effecten van "instroom" (ooit
getrouwd zijn) en "uitstroom" (gescheiden zijn) tegelijkertijd te meten.
Resultaten
De uitkomsten voor Vrouwen:
● De theorie van economische onafhankelijkheid wordt sterk bevestigd. Over het
algemeen hebben hoogopgeleide vrouwen in Europa een kleinere kans om in een
relatie te zitten.
● Het kantelpunt (Reversal): In traditionele landen is dit negatieve effect van
opleiding op het huwelijk heel sterk. Naarmate een land echter meer gender-egalitair
wordt, verdwijnt dit effect en keert het zelfs om. In de meest egalitaire landen hebben
hoger opgeleide vrouwen juist een grotere kans om getrouwd te zijn dan lager
opgeleide vrouwen.
● Educatieve ongelijkheid in een land bleek geen significant effect te hebben op de
huwelijkskansen van vrouwen.
De uitkomsten voor Mannen:
● Voor mannen is er een algemeen positief effect: hoger opgeleide mannen zijn overal
vaker getrouwd.
● De culturele theorie wint: In tegenstelling tot de economische verwachting, bleek
het positieve effect van opleiding voor mannen veel sterker te zijn in egalitaire landen.
Dit bevestigt de culturele hypothese: hoogopgeleide mannen worden in moderne
samenlevingen aantrekkelijker omdat hun egalitaire waarden en participatie in het
gezin leiden tot hogere huwelijkstevredenheid en minder scheidingen.
● Ongelijkheid is cruciaal: In samenlevingen met grote economische ongelijkheid
(zoals in veel Oost-Europese landen), is het voordeel van hoogopgeleide mannen
gigantisch. Zij hebben een veel grotere kans om getrouwd te zijn dan lager opgeleide
mannen.
Huwelijk versus Samenwonen & Scheiden:
● Bovenstaande effecten van macro-context (genderrollen en ongelijkheid) zijn puur
gedreven door het huwelijk, en gelden niet voor ongehuwd samenwonen.
● De positieve effecten van opleiding in egalitaire landen worden tegelijkertijd
veroorzaakt door een hogere kans op instroom (vaker trouwen) én een lagere kans op
uitstroom (minder vaak scheiden) voor de hoger opgeleiden.
● Tegen de verwachtingen in ("status-diffusie theorie") had het algemene
echtscheidingspercentage van een land géén invloed op de verschillen tussen
opleidingsniveaus.
