RECHT
Algemene informatie TT:
Beroepsethiek: ongeveer 15 vragen (= 25%), onthouden/begrijpen &
toepassen
Recht: ongeveer 45 vragen (= 75%), onthouden/begrijpen & toepassen
Totaal: 60 meerkeuzevragen (3 antwoordmogelijkheden)
-> min. 70% (42 vragen) goed is een voldoende
Hoofdonderwerpen en bijhorende deelonderwerpen van de
onderwijseenheid:
1. BEROEPSETHIEK
1a. Beroepsethiek
1b. Beroepscode
2. RECHT
2a. Recht en Regels, Indeling van het recht en verbintenissen
2b. Schulden en gezondheid
2c. Samenlevingsvormen, ouderschap, gezag, jeugdzorg
2d. Werken
2e. Ziekte en arbeidsongeschiktheid, werkloosheid, werk en ouderdom
2f. Strafrecht
2g. Vreemdelingen, hulp- en dienstverlening
,BEROEPSETHIEK
1a. Beroepsethiek
1. je kent de drie hoofdstromingen in de ethiek
1. De deugd-ethiek: de handelende professional (karaktereigenschappen =
deugden, en keerzijde) -> focust meer op de persoon die handelt dan op
handelingen/regels, altijd empathie voor de client, doen wat een goed
mens zou doen.
2. Plichtsethiek/Rechtsethiek/Deontologie: rationeel bedachte principes die
we onszelf opleggen en voor iedereen gelden. Belangrijk: respect (voor
anderen). Je hebt morele plichten en rechten. -> een handeling is goed
als deze in overeenstemming is met morele principes en plichten,
ongeacht de gevolgen. Geheimhoudingsplicht. doen wat er in de regels
staat.
3. Consequentialisme/gevolgen ethiek: gevolgen voor anderen én de
samenleving, kijken naar de consequenties/gevolgen van een daad: met
welke keuzes/handelingen doe ik zo veel mogelijk goed en zo min
mogelijk kwaad? -> beoordeeld de moraliteit van een handeling op
basis van de gevolgen die de handeling heeft. De handeling met de
meest positieve gevolgen wordt als de juiste beschouwd, bijv.
milieuregel die wordt ingevoerd, omdat die opweegt tegen de negatieve
gevolgen voor economie.
2. je kunt uitleggen wat een ethisch dilemma is
Botsen van verschillende waarden en normen. Ethische dilemma’s zijn
problemen die zich voordoen in situaties waar je moet kiezen, niet kiezen
is onmogelijk. Beide keuze hebben goede kanten. Goede argumenten voor
beide alternatieven. Beide keuzes hebben ook nadelige kanten -> kiezen
uit twee kwaden. Waarbij een keuze definitief is, als men kiest voor het
ene kan er niet meer worden gekozen voor het andere.
Voorbeelden van ethische dilemma’s in de praktijk van een SW-er:
- Het maken van keuzes in belang van de burger/cliënt botst soms met het
(ervaren van) welzijn van de burger/cliënt
- Belangen en rechten van individuele burgers/cliënten botsen soms met
belangen van de samenleving (bijvoorbeeld de buurt)
- Rechten van minderheden botsen soms met belangen van individuele
rechten van een groepslid
- De betrokkenheid van de sociaal werker botst met de professionele
afstand of de spanning tussen ondersteuning en correctie
- Zorg en ondersteuning van de burger/cliënt staan tegenover controle en
eisen stellen
- Belangen van ouders onderling of tussen hun en hun kinderen komen
niet overeen
- Een helpende houding botst met de gewenste zelfredzaamheid van de
burger/cliënt
,- Respect voor de autonomie van de burger/cliënt staat tegenover de
stigmatisering en het geschonden zelfrespect van de burger/cliënt
- Respect voor de burgers/cliënten en tegelijk soms bescherming of
controle
- Respect voor gelijkwaardigheid van man en vrouw tegenover
burgers/cliënten die deze waarde niet onderschrijven.
, 1b. Beroepscode
1. je bent bekend met de beroepscode (nut, inhoud, indeling,
hantering, reikwijdte)
Het nut van de beroepscode: een beroepscode kent verschillende functies:
1. Transparantie: maakt duidelijk op welke waarden het werk steunt, en
welke normen daarbij in acht worden genomen. Zo kunnen mensen erop
vertrouwen dat hun belangen worden behartigd en hun basale rechten
daarbij worden gerespecteerd.
2. Leidraad voor de praktijk: de beroepscode dient als richtlijn voor het
handelen in de dagelijkse praktijk en bij complexe ethische vragen. De
afspraken (= normen/artikelen) waaraan professionals zich zo veel
mogelijk dienen te houden -> helpen om te beslissen over het juiste
handelen in een concrete situatie.
3. Toetssteen: een belangrijk instrument om het handelen van een
professional te toetsen (samen met vakinhoudelijke richtlijnen en
veldnormen). Aan de hand van de beroepscode kan het gesprek worden
aangegaan over de beroepswaarden en normen in relatie tot het
handelen van de professional in een specifieke situatie.
4. Een steun in de rug: omdat professionals gebonden zijn aan naleving
van de beroepscode, kunnen zij zich beroepen op die
verantwoordelijkheid. Als een opdracht op gespannen voet staat met de
beroepsnormen, dat heeft hij met de beroepscode een ‘gezaghebbend’
document in handen waarmee hij het gesprek kan aangaan. Een
professional toetst dus altijd zijn maatschappelijke opdracht (concreet:
de opdracht vanuit de organisatie en beleid) aan de beroepsnormen in
de code.
5. Positioneren en profileren: professionals in het sociaal werk positioneren
zich als deskundige, zorgvuldige en zelfstandige actoren in het brede
werkveld. Door zich te conformeren aan de beroepscode laat de
beroepsgroep zien dat zij de handelingsruimte die zij hebben, zorgvuldig
inrichten. Het is de professionele autonomie (zichzelf opleggen van een
stelsel van normen) die individuen en de samenleving het vertrouwen
geeft dat professionals zich in de dagelijkse praktijk laten leiden door
ethische uitgangspunten.
De inhoud van de beroepscode: In een beroepscode staat het fundament
van de beroepsethiek beschreven. Het gaat om waarden, beginselen en
normen die het handelen van de professional inspireren en richting geven.
De hantering van de beroepscode: Er staan geen kant en klare
oplossingen in, maar het geeft de ethische uitgangspunten voor zorgvuldig
handelen weer -> De kernwaarden en artikelen vragen om een
interpretatie en uitwerking in concrete praktijksituaties. Daarbij is
collegiaal overleg onmisbaar (dit helpt bij het toepassen van de abstracte
normen in het dagelijks werk).
2. je kunt de beroepsethiek in internationale context plaatsen
Algemene informatie TT:
Beroepsethiek: ongeveer 15 vragen (= 25%), onthouden/begrijpen &
toepassen
Recht: ongeveer 45 vragen (= 75%), onthouden/begrijpen & toepassen
Totaal: 60 meerkeuzevragen (3 antwoordmogelijkheden)
-> min. 70% (42 vragen) goed is een voldoende
Hoofdonderwerpen en bijhorende deelonderwerpen van de
onderwijseenheid:
1. BEROEPSETHIEK
1a. Beroepsethiek
1b. Beroepscode
2. RECHT
2a. Recht en Regels, Indeling van het recht en verbintenissen
2b. Schulden en gezondheid
2c. Samenlevingsvormen, ouderschap, gezag, jeugdzorg
2d. Werken
2e. Ziekte en arbeidsongeschiktheid, werkloosheid, werk en ouderdom
2f. Strafrecht
2g. Vreemdelingen, hulp- en dienstverlening
,BEROEPSETHIEK
1a. Beroepsethiek
1. je kent de drie hoofdstromingen in de ethiek
1. De deugd-ethiek: de handelende professional (karaktereigenschappen =
deugden, en keerzijde) -> focust meer op de persoon die handelt dan op
handelingen/regels, altijd empathie voor de client, doen wat een goed
mens zou doen.
2. Plichtsethiek/Rechtsethiek/Deontologie: rationeel bedachte principes die
we onszelf opleggen en voor iedereen gelden. Belangrijk: respect (voor
anderen). Je hebt morele plichten en rechten. -> een handeling is goed
als deze in overeenstemming is met morele principes en plichten,
ongeacht de gevolgen. Geheimhoudingsplicht. doen wat er in de regels
staat.
3. Consequentialisme/gevolgen ethiek: gevolgen voor anderen én de
samenleving, kijken naar de consequenties/gevolgen van een daad: met
welke keuzes/handelingen doe ik zo veel mogelijk goed en zo min
mogelijk kwaad? -> beoordeeld de moraliteit van een handeling op
basis van de gevolgen die de handeling heeft. De handeling met de
meest positieve gevolgen wordt als de juiste beschouwd, bijv.
milieuregel die wordt ingevoerd, omdat die opweegt tegen de negatieve
gevolgen voor economie.
2. je kunt uitleggen wat een ethisch dilemma is
Botsen van verschillende waarden en normen. Ethische dilemma’s zijn
problemen die zich voordoen in situaties waar je moet kiezen, niet kiezen
is onmogelijk. Beide keuze hebben goede kanten. Goede argumenten voor
beide alternatieven. Beide keuzes hebben ook nadelige kanten -> kiezen
uit twee kwaden. Waarbij een keuze definitief is, als men kiest voor het
ene kan er niet meer worden gekozen voor het andere.
Voorbeelden van ethische dilemma’s in de praktijk van een SW-er:
- Het maken van keuzes in belang van de burger/cliënt botst soms met het
(ervaren van) welzijn van de burger/cliënt
- Belangen en rechten van individuele burgers/cliënten botsen soms met
belangen van de samenleving (bijvoorbeeld de buurt)
- Rechten van minderheden botsen soms met belangen van individuele
rechten van een groepslid
- De betrokkenheid van de sociaal werker botst met de professionele
afstand of de spanning tussen ondersteuning en correctie
- Zorg en ondersteuning van de burger/cliënt staan tegenover controle en
eisen stellen
- Belangen van ouders onderling of tussen hun en hun kinderen komen
niet overeen
- Een helpende houding botst met de gewenste zelfredzaamheid van de
burger/cliënt
,- Respect voor de autonomie van de burger/cliënt staat tegenover de
stigmatisering en het geschonden zelfrespect van de burger/cliënt
- Respect voor de burgers/cliënten en tegelijk soms bescherming of
controle
- Respect voor gelijkwaardigheid van man en vrouw tegenover
burgers/cliënten die deze waarde niet onderschrijven.
, 1b. Beroepscode
1. je bent bekend met de beroepscode (nut, inhoud, indeling,
hantering, reikwijdte)
Het nut van de beroepscode: een beroepscode kent verschillende functies:
1. Transparantie: maakt duidelijk op welke waarden het werk steunt, en
welke normen daarbij in acht worden genomen. Zo kunnen mensen erop
vertrouwen dat hun belangen worden behartigd en hun basale rechten
daarbij worden gerespecteerd.
2. Leidraad voor de praktijk: de beroepscode dient als richtlijn voor het
handelen in de dagelijkse praktijk en bij complexe ethische vragen. De
afspraken (= normen/artikelen) waaraan professionals zich zo veel
mogelijk dienen te houden -> helpen om te beslissen over het juiste
handelen in een concrete situatie.
3. Toetssteen: een belangrijk instrument om het handelen van een
professional te toetsen (samen met vakinhoudelijke richtlijnen en
veldnormen). Aan de hand van de beroepscode kan het gesprek worden
aangegaan over de beroepswaarden en normen in relatie tot het
handelen van de professional in een specifieke situatie.
4. Een steun in de rug: omdat professionals gebonden zijn aan naleving
van de beroepscode, kunnen zij zich beroepen op die
verantwoordelijkheid. Als een opdracht op gespannen voet staat met de
beroepsnormen, dat heeft hij met de beroepscode een ‘gezaghebbend’
document in handen waarmee hij het gesprek kan aangaan. Een
professional toetst dus altijd zijn maatschappelijke opdracht (concreet:
de opdracht vanuit de organisatie en beleid) aan de beroepsnormen in
de code.
5. Positioneren en profileren: professionals in het sociaal werk positioneren
zich als deskundige, zorgvuldige en zelfstandige actoren in het brede
werkveld. Door zich te conformeren aan de beroepscode laat de
beroepsgroep zien dat zij de handelingsruimte die zij hebben, zorgvuldig
inrichten. Het is de professionele autonomie (zichzelf opleggen van een
stelsel van normen) die individuen en de samenleving het vertrouwen
geeft dat professionals zich in de dagelijkse praktijk laten leiden door
ethische uitgangspunten.
De inhoud van de beroepscode: In een beroepscode staat het fundament
van de beroepsethiek beschreven. Het gaat om waarden, beginselen en
normen die het handelen van de professional inspireren en richting geven.
De hantering van de beroepscode: Er staan geen kant en klare
oplossingen in, maar het geeft de ethische uitgangspunten voor zorgvuldig
handelen weer -> De kernwaarden en artikelen vragen om een
interpretatie en uitwerking in concrete praktijksituaties. Daarbij is
collegiaal overleg onmisbaar (dit helpt bij het toepassen van de abstracte
normen in het dagelijks werk).
2. je kunt de beroepsethiek in internationale context plaatsen
