Communicatie en rollen op de OK
Vertellen welke disciplines er werkzaam zijn op een operatiekamercomplex en wat
hun taken zijn.
1 operateur
2 assisterende
3 instrumenterende
4 anesthesiemedewerker
5 anesthesioloog
6 omloop
Anesthesioloog:
- Bepaalt het medisch beleid bij de bewaking van de vitale functies van de patiënt en
maakt het mogelijk dat de operatieve ingreep kan plaatsvinden.
- Veel verstand van het effect van medicijnen op het functioneren van lichaam.
- Twee technieken
o algehele anesthesie: slaapmiddel, een spierverslappend middel en
pijnbestrijding. Patiënt kan niet ademenen → moet beademd
worden.
o De regionale analgesie: bijv. ruggenprik, verdoven van lichaamsdelen. De
patiënt blijft wel wakker en kan zelf ademen.
- De anesthesioloog is altijd eindverantwoordelijk.
- Hij is aanwezig bij de inleiding en uitleiding van de patiënt en plaatst zelf de naald of
de - katheter bij de regionale technieken.
Anesthesiemedewerker:
- Maakt het eigen gedeelte van de operatiekamer gebruiksklaar en draagt zorg voor
het ontvangen van de patiënt.
- Assisteert de anesthesioloog bij de inleiding en uitleiding, bij de uitvoering van de
regionale technieken en bij het positioneren van de patiënt.
- Tijdens de ingreep zorgt de anesthesiemedewerker voor de administratie en
desgevraagd voor het onderhouden van de anesthesie.
- Verlengde arm: de anesthesiemedewerker mag alleen de anesthesie onderhouden
en de patiënt mag bewaken in opdracht van en in overleg met de anesthesioloog.
1
,(Snijdend) assisterende
- Kan een operatieassistent zijn, maar is meestal een coassistent of een arts in
opleiding voor een van de snijdend specialismen.
- Helpt bij het afdekken van het operatieterrein en presenteert de incisieplaats.
- Zorgt voor bediening van diathermie apparaat en het hanteren van de wondhaken.
- Helpt hij bij de afbinding (ligatie) van de bloedvaten door klemmen af te nemen en
draden af te knippen.
- Ook het droog houden van de wond met behulp van deppers, gazen en afzuiging
behoort tot zijn taken.
- Einde ingreep → neemt een eigen deel voor zijn rekening bij het sluiten
van de huid en verbindt.
Operateur:
- Eindverantwoordelijk voor alles wat aan operatieve zijde van de ingreep plaatsvindt.
- De operateur geeft duidelijke instructies aan de assisterende en de
instrumenterende.
- Houdt contact met de anesthesioloog (of zijn anesthesiemedewerker) over het
geschatte bloedverlies en de operatieduur.
- Dicteert de laboratoriumaanvragen en het operatieverslag.
Instrumenterende:
- Bereidt samen met de omloop de operatie voor door alle benodigdheden klaar te
leggen en het eigen deel van de operatiekamer gebruiksklaar te maken.
- Behoort tot het zogenoemde ‘steriele’ team.
- Helpt bij aankleden van de andere ‘steriele’ teamgenoten.
- Desinfecteert het operatieterrein en dekt de operatiepatiënt af.
- Moet aanreiken en terugnemen van alle steriele materialen die tijdens het opereren
nodig zijn.
- Eindverantwoordelijk voor de telprocedures van de gazen en gebruikte instrumenten.
Hiernaast ook voor het op de juiste wijze verwerken van de gebruikte instrumenten.
- Behulpzaam bij het sluiten en verbinden van de operatiewond.
Omloop:
- Bereid samen met de instrumenterende de operatie voor.
- Helpt de instrumenterende met het aantrekken van de steriele jas.
- Doet de chirurgische administratie in het ziekenhuisinformatiesysteem.
- Geeft voorts steriele materialen aan, maakt pakketten en instrumentennetten open.
- Assisteert bij het positioneren van de patiënt en plakt de neutrale elektrode van het
diathermie apparaat op de voorgeschreven plaats.
- Zorgt voor het aansluiten en afstellen van randapparatuur en voor de juiste belichting
van het operatieterrein.
- Onderhoudt contacten met andere disciplines ten bate van een ongestoord
programmaverloop.
- Neemt telefonische boodschappen aan voor de operateur of geeft boodschappen
door.
- Is een belangrijke rol bij de telprocedure van de gazen.
2
,Overig: schoonmaker, teamhoofd, dagagcoördinator, holding recovery verpleegkundige,
receptie medewerker, logistiek medewerker, röntgen medewerker, medewerker van de
firma, gipsverbandmeester, verpleegkundige van de afdeling, CSA medewerker
Vertellen hoe deze disciplines hiërarchisch staan ten minste van elkaar.
1. Anesthesioloog
2. Operateur
3. Snijdende (assisterende) wanneer dit een co assistent is
4. Instrumenteren en omloop
Vertellen welke manieren van communicatie zijn op een operatiekamer.
Wees duidelijk, aan de hand van de volgende punten:
- Realiseer je wie de ontvanger is: Wat is de gemoedstoestand van de ontvanger?
Welke veronderstellingen maakt hij? Hoe zal hij zich voelen in deze situatie?
- Ken je doelstelling: Wat wil je bereiken met het verzenden van deze boodschap?
- Wees congruent: Zorg dat wat je zegt (je gesproken taal) wordt ondersteund door je
lichaamstaal. Je bent onduidelijk als je in woorden iets anders uitdrukt dan wat je
lichaam laat zien.
- Analyseer het klimaat: Wat is nodig om de ontvanger zich te laten ontspannen en
openstaan voor je boodschap?
- Neem de boodschap nog een keer door in je hoofd voordat je deze verzendt:
Verplaats je in de ontvanger, luister vanuit zijn invalshoek. Verzend de boodschap
pas hierna.
- Communiceer in de taal van de ontvanger: Gebruik voorbeelden uit de wereld van de
ontvanger.
- Verduidelijk de boodschap als de ontvanger deze niet lijkt te begrijpen: Stel vragen
als het nodig is de boodschap te herhalen en formuleer deze dan in andere woorden.
- Als de reactie kritisch lijkt, reageer dan niet defensief: Probeer te begrijpen wat er
met de ontvanger gebeurt: waarom reageert hij negatief? Heeft hij de boodschap wel
begrepen? Stel vragen ter verduidelijking.
Luister actief, stel vragen
- Bij actief luisteren zet je vaardigheden in om de boodschap van de zender goed in je
op te nemen: vragen stellen, samenvatten en gevoelsreacties geven.
Vat samen
- De samenvatting moet kort zijn, in eigen woorden geformuleerd en vragend van toon.
Metacommunicatie noodzakelijk.
- Hiermee wordt de vaardigheid bedoeld om het communicatieproces goed te
observeren, storingen op te merken en zo nodig veranderingen aan te brengen. Het
gaat in feite om communiceren over het communiceren.
Voorstellen
- Beter 10 keer te vaak dan 1 keer te weinig
Houding
- Wanneer je iets kunt zeggen heeft te maken met het ‘fingerspitzengefühl’ Dit is een
vaardigheid die je moet hebben als AO/AM.
- Bij twijfel over een goede houding: maak het bespreekbaar en vraag je
werkbegeleider
3
, Patiëntengegevens
- Ieder ziekenhuis is anders. Vraag je werkbegeleider wat je mag gebruiken voor een
goede voorbereiding.
Onwel worden op de OK
- Schaam je niet het komt vaker voor dan dat je denkt.
- Wennen aan mondmasker/ onderste touwtje niet te strak
- Ontbijt goed.
- Val altijd achterover.
Communicatie op inhoudsniveau: als de communicatie puur het doel heeft de inhoud van de
boodschap over te brengen ( geschreven tekst, notulen van een werkbespreking) ( gaat
vooral om wat er wat gezegd)
Communicatie op betrekkings- of relatieniveau: als het belangrijker is hoe iemand iets zegt
dan wat hij zegt. ( gaat vooral om hoe iets wordt gezegd)
4
Vertellen welke disciplines er werkzaam zijn op een operatiekamercomplex en wat
hun taken zijn.
1 operateur
2 assisterende
3 instrumenterende
4 anesthesiemedewerker
5 anesthesioloog
6 omloop
Anesthesioloog:
- Bepaalt het medisch beleid bij de bewaking van de vitale functies van de patiënt en
maakt het mogelijk dat de operatieve ingreep kan plaatsvinden.
- Veel verstand van het effect van medicijnen op het functioneren van lichaam.
- Twee technieken
o algehele anesthesie: slaapmiddel, een spierverslappend middel en
pijnbestrijding. Patiënt kan niet ademenen → moet beademd
worden.
o De regionale analgesie: bijv. ruggenprik, verdoven van lichaamsdelen. De
patiënt blijft wel wakker en kan zelf ademen.
- De anesthesioloog is altijd eindverantwoordelijk.
- Hij is aanwezig bij de inleiding en uitleiding van de patiënt en plaatst zelf de naald of
de - katheter bij de regionale technieken.
Anesthesiemedewerker:
- Maakt het eigen gedeelte van de operatiekamer gebruiksklaar en draagt zorg voor
het ontvangen van de patiënt.
- Assisteert de anesthesioloog bij de inleiding en uitleiding, bij de uitvoering van de
regionale technieken en bij het positioneren van de patiënt.
- Tijdens de ingreep zorgt de anesthesiemedewerker voor de administratie en
desgevraagd voor het onderhouden van de anesthesie.
- Verlengde arm: de anesthesiemedewerker mag alleen de anesthesie onderhouden
en de patiënt mag bewaken in opdracht van en in overleg met de anesthesioloog.
1
,(Snijdend) assisterende
- Kan een operatieassistent zijn, maar is meestal een coassistent of een arts in
opleiding voor een van de snijdend specialismen.
- Helpt bij het afdekken van het operatieterrein en presenteert de incisieplaats.
- Zorgt voor bediening van diathermie apparaat en het hanteren van de wondhaken.
- Helpt hij bij de afbinding (ligatie) van de bloedvaten door klemmen af te nemen en
draden af te knippen.
- Ook het droog houden van de wond met behulp van deppers, gazen en afzuiging
behoort tot zijn taken.
- Einde ingreep → neemt een eigen deel voor zijn rekening bij het sluiten
van de huid en verbindt.
Operateur:
- Eindverantwoordelijk voor alles wat aan operatieve zijde van de ingreep plaatsvindt.
- De operateur geeft duidelijke instructies aan de assisterende en de
instrumenterende.
- Houdt contact met de anesthesioloog (of zijn anesthesiemedewerker) over het
geschatte bloedverlies en de operatieduur.
- Dicteert de laboratoriumaanvragen en het operatieverslag.
Instrumenterende:
- Bereidt samen met de omloop de operatie voor door alle benodigdheden klaar te
leggen en het eigen deel van de operatiekamer gebruiksklaar te maken.
- Behoort tot het zogenoemde ‘steriele’ team.
- Helpt bij aankleden van de andere ‘steriele’ teamgenoten.
- Desinfecteert het operatieterrein en dekt de operatiepatiënt af.
- Moet aanreiken en terugnemen van alle steriele materialen die tijdens het opereren
nodig zijn.
- Eindverantwoordelijk voor de telprocedures van de gazen en gebruikte instrumenten.
Hiernaast ook voor het op de juiste wijze verwerken van de gebruikte instrumenten.
- Behulpzaam bij het sluiten en verbinden van de operatiewond.
Omloop:
- Bereid samen met de instrumenterende de operatie voor.
- Helpt de instrumenterende met het aantrekken van de steriele jas.
- Doet de chirurgische administratie in het ziekenhuisinformatiesysteem.
- Geeft voorts steriele materialen aan, maakt pakketten en instrumentennetten open.
- Assisteert bij het positioneren van de patiënt en plakt de neutrale elektrode van het
diathermie apparaat op de voorgeschreven plaats.
- Zorgt voor het aansluiten en afstellen van randapparatuur en voor de juiste belichting
van het operatieterrein.
- Onderhoudt contacten met andere disciplines ten bate van een ongestoord
programmaverloop.
- Neemt telefonische boodschappen aan voor de operateur of geeft boodschappen
door.
- Is een belangrijke rol bij de telprocedure van de gazen.
2
,Overig: schoonmaker, teamhoofd, dagagcoördinator, holding recovery verpleegkundige,
receptie medewerker, logistiek medewerker, röntgen medewerker, medewerker van de
firma, gipsverbandmeester, verpleegkundige van de afdeling, CSA medewerker
Vertellen hoe deze disciplines hiërarchisch staan ten minste van elkaar.
1. Anesthesioloog
2. Operateur
3. Snijdende (assisterende) wanneer dit een co assistent is
4. Instrumenteren en omloop
Vertellen welke manieren van communicatie zijn op een operatiekamer.
Wees duidelijk, aan de hand van de volgende punten:
- Realiseer je wie de ontvanger is: Wat is de gemoedstoestand van de ontvanger?
Welke veronderstellingen maakt hij? Hoe zal hij zich voelen in deze situatie?
- Ken je doelstelling: Wat wil je bereiken met het verzenden van deze boodschap?
- Wees congruent: Zorg dat wat je zegt (je gesproken taal) wordt ondersteund door je
lichaamstaal. Je bent onduidelijk als je in woorden iets anders uitdrukt dan wat je
lichaam laat zien.
- Analyseer het klimaat: Wat is nodig om de ontvanger zich te laten ontspannen en
openstaan voor je boodschap?
- Neem de boodschap nog een keer door in je hoofd voordat je deze verzendt:
Verplaats je in de ontvanger, luister vanuit zijn invalshoek. Verzend de boodschap
pas hierna.
- Communiceer in de taal van de ontvanger: Gebruik voorbeelden uit de wereld van de
ontvanger.
- Verduidelijk de boodschap als de ontvanger deze niet lijkt te begrijpen: Stel vragen
als het nodig is de boodschap te herhalen en formuleer deze dan in andere woorden.
- Als de reactie kritisch lijkt, reageer dan niet defensief: Probeer te begrijpen wat er
met de ontvanger gebeurt: waarom reageert hij negatief? Heeft hij de boodschap wel
begrepen? Stel vragen ter verduidelijking.
Luister actief, stel vragen
- Bij actief luisteren zet je vaardigheden in om de boodschap van de zender goed in je
op te nemen: vragen stellen, samenvatten en gevoelsreacties geven.
Vat samen
- De samenvatting moet kort zijn, in eigen woorden geformuleerd en vragend van toon.
Metacommunicatie noodzakelijk.
- Hiermee wordt de vaardigheid bedoeld om het communicatieproces goed te
observeren, storingen op te merken en zo nodig veranderingen aan te brengen. Het
gaat in feite om communiceren over het communiceren.
Voorstellen
- Beter 10 keer te vaak dan 1 keer te weinig
Houding
- Wanneer je iets kunt zeggen heeft te maken met het ‘fingerspitzengefühl’ Dit is een
vaardigheid die je moet hebben als AO/AM.
- Bij twijfel over een goede houding: maak het bespreekbaar en vraag je
werkbegeleider
3
, Patiëntengegevens
- Ieder ziekenhuis is anders. Vraag je werkbegeleider wat je mag gebruiken voor een
goede voorbereiding.
Onwel worden op de OK
- Schaam je niet het komt vaker voor dan dat je denkt.
- Wennen aan mondmasker/ onderste touwtje niet te strak
- Ontbijt goed.
- Val altijd achterover.
Communicatie op inhoudsniveau: als de communicatie puur het doel heeft de inhoud van de
boodschap over te brengen ( geschreven tekst, notulen van een werkbespreking) ( gaat
vooral om wat er wat gezegd)
Communicatie op betrekkings- of relatieniveau: als het belangrijker is hoe iemand iets zegt
dan wat hij zegt. ( gaat vooral om hoe iets wordt gezegd)
4
