PMH001 - SAMENVATTING PSYCHODIAGNOSTIEK in de Gezondheidspsychologie - OU 2025/26

Samenvatting – Psychodiagnostiek in
de Gezondheidspsychologie


GEBASEERD OP READER: PSYCHODIAGNOSTIEK IN DE
GEZONDHEIDSPSYCHOLOGIE (PM0112) – 2026



Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding: psychodiagnostiek binnen de gezondheidspsychologie..............3
Wat is psychodiagnostiek?............................................................................................ 3
Hoofdstuk 2: De diagnostische cyclus in de praktijk van de klinische en
gezondheidspsychologie.................................................................................................. 6
Achtergrond van de diagnostische cyclus.....................................................................6
Aanmeldingen en hulpvragen....................................................................................... 7
De diagnostische cyclus in stappen..............................................................................8
Het cyclische karakter van het diagnostische proces.................................................13
Hoofdstuk 3: Kwaliteit van diagnostiek..........................................................................13
Kwaliteitseisen voor referentiekaders, modellen en tests...........................................14
Kwaliteit van het diagnostisch proces.........................................................................16
Kwaliteit van diagnostiek: verantwoording.................................................................18
Hoofdstuk 4: Intelligentietests....................................................................................... 19
Intelligentie in historisch perspectief..........................................................................19
Intelligentietests (Nederland)...................................................................................... 22
Gebruik in klinische psychologie.................................................................................24
Hoofdstuk 5: Neuropsychologische diagnostiek.............................................................25
Mijlpalen uit de geschiedenis van neuropsychologie en diagnostiek..........................26
Neuropsychologisch onderzoek (NPO)........................................................................27
Functiedomeinen binnen neuropsychologische diagnostiek en veelgebruikte
meetinstrumenten...................................................................................................... 28
Tests voor emotioneel functioneren, persoonlijkheid en attitudes..............................31
Klinimetrie................................................................................................................... 31
Overige technieken..................................................................................................... 31
Aandachtspunten NPO................................................................................................ 32


1

,Hoofdstuk 6: Persoonlijkheidsvragenlijsten....................................................................33
Historisch perspectief op persoonlijkheidsmeting.......................................................33
Persoonlijkheidsmeting in de klinische diagnostiek....................................................35
Hoofdstuk 7: Probleemgerichte vragenlijsten................................................................39
Algemene psychopathalogievragenlijsten..................................................................39
Specifieke vragenlijsten.............................................................................................. 40
Hoofdstuk 8: Indirecte methoden, observatie en interviews..........................................42
Indirecte methoden..................................................................................................... 42
Professionele gedragsobservatie................................................................................ 46




2

,Hoofdstuk 1: Inleiding: psychodiagnostiek binnen de
gezondheidspsychologie
Wat is psychodiagnostiek?
Definitie Nederlands Instituut van Psychologen (NIP): een onderzoeksproces dat is
gericht op het doen van psychologische uitspraken over personen.
Psychodiagnostiek is het systematisch verzamelen en interpreteren van informatie over
een persoon om psychologische uitspraken te kunnen doen.
Volgens het NIP gaat het om een proces dat gericht is op:
- het begrijpen van psychische problemen
- het stellen van een diagnose
- het adviseren over behandeling
Psychodiagnostiek is dus geen losse test, maar een proces van informatieverzameling
en besluitvorming.
Activiteiten binnen psychodiagnostiek:
- intakegesprekken
- observaties
- psychologische tests
- vragenlijsten
- dossieranalyse
- rapportage
- advies aan cliënt of verwijzer

Gezondheidspsychologie
Psychodiagnostiek helpt om te begrijpen hoe psychologische factoren invloed hebben
op gezondheid. Diagnostiek bij gezondheidspsychologie wordt toegepast:
1. bij mentale klachten als gevolg van fysieke gezondheidsproblemen,
2. bij fysieke en mentale klachten door een ongezonde leefstijl en
3. als gespreksinstrument om het algemeen welzijn (vanuit positieve
gezondheid) te versterken
Psychodiagnostiek binnen de gezondheidspsychologie kan in verschillende werkvelden
worden uitgevoerd:
- Binnen de huisartsenpraktijk door de praktijkondersteuner (POH) is de
diagnostiek over wegend kleinschalig en wordt in een kort tijdbestek een
beeld verkregen van de primaire klachten.
o B.v. met een klachtenlijst of persoonlijkheidsvragenlijst
- In het ziekenhuis op de medisch-psychologische afdeling kan de
diagnostiek uitgebreider zijn:
o De afdeling Medische psychologie is bedoeld om patiënten te testen en
begeleiden met klachten als gevolg van een chronische ziekte, zoals
kanker, hart- en vaatziekten, reuma, diabetes, MS...



3

, o Neuropsychologische testen bij geheugenproblemen en om angst en
spanning te testen bij kinderen die vaak in het ziekenhuis liggen
vanwege een chronische somatische ziekte.
o Somatisch Onverklaarbare Lichamelijke Klachten (SOLK)
- Revalidatiecentrum:
o Arbeidsbelastbaarheid testen, zowel fysieke als mentale belastbaarheid
o Leefstijlcoach als rol van gezondheidspsycholoog (fysieke en mentale
gezondheid bevorderen)
 Experience sampling methode: gestructureerde
dagboekmethode om stemming, gedrag en welbevinden in de
context van het dagelijks leven te beoordelen

Populatie en problematiek
Hulpverlening binnen de gezondheidspsychologie = het versterken van het vermogen
om je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de sociale, fysieke en
emotionele uitdagingen van het leven.
 positieve gezondheid !

Verwijzing en doorverwijzing
Hoe terecht bij een psycholoog?
- Via een erkend verwijzer = huisarts of medisch specialist
- Huisarts = poortwachter van geestelijke gezondheidszorg
- Voor vergoeding door de ziektekostenverzekering is een verwijzing van de
huisarts altijd noodzakelijk
- Wanneer uit het psychodiagnostisch onderzoek blijkt dat er een indicatie is
om een behandel- en/of begeleidingstraject te vervolgen, kan ervoor worden
gekozen dit traject in eigen beheer te houden of intern of extern door te
verwijzen.
o Deze keuze om al dan niet door te verwijzen wordt in overleg met de
cliënt gemaakt en is afhankelijk van de aard en ernst van de
problematiek, de doelstellingen van de instelling en de expertise van
de psycholoog
o Intern: binnen een andere afdeling oftewel zorgprogramma
o Extern: terugverwijzen naar HA of specialist, of verwijzen naar een
meer gespecialiseerde instelling

Multidisciplinaire samenwerking
De zorg binnen de verschillende gezondheidszorginstellingen wordt steeds vaker
aangeboden met een multidisciplinair team.
- Kenmerken:
o Klacht van cliënt wordt besproken door verschillende hulpverleners met
uiteenlopende professionele/wetenschappelijke competenties
o Verschillende standpunten  holistische benadering: welke
psychologische, biologische en sociale factoren verklaren/beïnvloeden
het klachtenpatroon?




4