Hoorcolleges Relatievermogensrecht inclusief opmerkingen

Relatievermogensrecht

Week 1: Inleiding relatievermogensrecht

Algemene kenmerken huwelijksvermogensrecht:
 Men leeft er niet mee
 Pas effect bij geschillen
o Huwelijksvermogensrecht = oorlogsrecht
 Technisch
 Traditioneel: huwelijk man – vrouw
 Huwelijk / g.p.: art. 1.30 BW (openstelling huwelijk)
o Man – vrouw;
o Vrouw – vrouw;
o Man – man

Auteurs:
 Huygen
 Van Mourik
 Luyten en Meyer
 Verstappen
 Van den Burght

Indeling Boek 1 BW:
 Titel 1.6: rechten en plichten van echtgenoten
 Titel 1.7: echtgenoten met een algehele of beperkte gemeenschap van
goederen
 Titel 1.8: huwelijksvoorwaarden
 Titels 6, 7 en 8 van overeenkomstige toepassing bij g.p. (art. 1:80b BW)

Titel 1.6 BW:
 Geldt voor elk huwelijk/g.p. (ongeacht huwelijksvoorwaarden)
o Ongeacht welk stelsel van toepassing is
 Rechten en verplichtingen
 Grotendeels dwingend recht
 Gedeeltelijk niet typisch vermogensrecht

Titel 1.7 BW:
 Wettelijke (beperkte) gemeenschap (dus zonder huwelijksvoorwaarden)
 Regelend recht (art. 1:121 BW)
 Typisch vermogensrecht
 Let op: ingrijpend gewijzigd per 01-01-2018 (oude regeling heeft 6
leden en nieuwe heeft 8 leden)


Titel 1.8 BW:

, Huwelijksvoorwaarden
 Dwingend en regelend recht

Wijzigingen huwelijksvermogensrecht in 4 tranches:
 1. Kamerstukken 27084:
o Ingevoerd per 22 juni 2001
o Bijv. art. 1:84 lid 3 BW
 2. Wet verrekenbedingen:
o Ingevoerd per 1 september 2002
o Art. 1:132-143 BW
 3. Wet aanpassing wettelijke gemeenschap:
o Kamerstukken 28867
o Ingevoerd per 1 januari 2012
o Bijv. vergoedingsrechten (art. 1:87 BW)
 4. Wet beperking wettelijke gemeenschap:
o Kamerstukken 33987
o Ingevoerd per 1 januari 2018
o Bijv. beperking gemeenschap van goederen

Titel 1.6 BW:
 Art. 1:81 BW:
o Trouw, hulp en bijstand (immateriële norm)
 Niet afdwingbaar en ook geen sancties
o Elkaar het nodige verschaffen (materiële norm)
 Het materieel nodige
 Maakt niet uit of de echtgenoot voldoende inkomsten voor
levensonderhoud heeft
 Art. 1:83 BW:
o Art. 1:83 BW (oud): samenwoningsverplichting
o Nieuwe invulling art. 1:83 BW:
 Per 01-01-2012
 Algemene inlichtingenplicht
 Geen plicht tot rekening en verantwoording
 Voorheen art. 1:98 BW (N.B. art. 1:98 BW stond in Titel 1.7)

Kosten van de huishouding:
 Art. 1:84 BW:
o Kern: draagplicht (pijn in portemonnee) + staffel
o HR NJ 2012, 409, vult het begrip kosten van de huishouding in
 HR 29 juni 2012, NJ 2012, 409:
o Tot de kosten van de huishouding behoren wel:
 Huurtermijnen, rentebetalingen ter zake van de met
geleend geld verworven echtelijke woning

,  Kosten van voedsel, huishoudelijke apparatuur, kosten van
huishoudelijke hulp, kosten van een vakantie met het gezin,
kosten van noodzakelijke verzekeringen
o Tot de kosten van de huishouding behoren niet:
 Aflossingen, noch de verschuldigde premie voor een
levensverzekeringspolis die ertoe strekt om te zijner tijd
met het opgebouwde kapitaal de hypothecaire lening af te
lossen (leidt namelijk tot vermogensopbouw)
 Volgens Kraan behoort inkomstenbelasting niet tot kosten
van de huishouding
 Staffel:
o Art. 1:84 lid 1 BW: draagplicht
o Staffel:
 1. Gemene inkomen, indien ontoereikend dan;
 Inkomen dat behoort tot huwelijksgemeenschap (titel
1.7)
 2. Privé-inkomen, indien ontoereikend dan;
 Privé moet naar evenredigheid
 3. Gemene vermogen, indien ontoereikend dan;
 Vermogen dat behoort tot huwelijksgemeenschap
o Dat is gemeenschapsvermogen en dat is geen
gemeenschappelijk vermogen
 4. Privévermogen
 Privé moet naar evenredigheid
 Fourneerplicht (ter beschikking stellen):
o Art. 1:84 lid 2 BW:
 Fourneerplicht/bijdrageplicht conform draagplicht
o Art. 1:84 lid 3 BW:
 Onderhandse overeenkomst toegestaan waardoor wordt
afgeweken van lid 1 en 2
 Bijv. nihilbeding: geen huishoudkosten hoeven dragen
 Vervolg art. 1:84 BW:
o Wanneer lid 2 op lid 1 afstemmen?
o Arresten:
 HR 20 mei 1987, NJ 1988, 231 (Ridder te voet, ook wel
genaamd Rechtsverwerking)
 HR 29 april 1994, NJ 1995, 561 (Reumatoloog, ook wel
genaamd Ter Kuile/Kofman)
 Fourneer- en draagplicht op jaarbasis
 Art. 1:84 BW en vervalbeding:
o HR 15 september 2006, ECLI:AW3044
o Vergelijk HR 19 januari 1996, ECLI:ZC1963 (Afrekening belegde
besparingen I, ook wel genaamd Rensing-Polak I (zie week 11)
 Vervolg art. 1:84 BW:
o Art. 1:84 en premie levensverzekering

, o Premiesplitsing: art. 13 SW
 Doen alsof de uitkering krachtens erfrecht wordt verkregen
indien de premies ten laste van eigen vermogen erflater
zijn gekomen
o Besluit 14 december 2010: nr. DGB 2010/873m, mag indien:
 1. Huwelijksgoederenregime moet constructie kunnen
dragen  geen gemeenschap van goederen, want lijf mag
niet draagplichtig zijn
 2. Polis moet het toestaan  kruislings verzekeren
 3. Geen verrekenbeding, waardoor het goederenrechtelijk
alsnog ten laste van gemeenschap komt
 Vervolg premiesplitsing + verrekenbeding




Uitbreiding aansprakelijkheid (art. 1:85 BW):
 Lid 1: hoofdelijke aansprakelijkheid gewone gang huishouding
 NB: gewone gang t.o.v. derden
 Art. 1:86 BW: opheffing aansprakelijkheid door rechtbank

2 typen vervalbedingen:
 Vordering vervalt na bepaalde tijd
 Rechtsvordering vervalt  natuurlijke verbintenis