Overzichtelijke Hoorcollege Samenvatting - Psychopathologie II - UU

HC 1 – Introductie
Deel 1 – Wat zijn psychische ziekten?

- Intakegesprek:
 Doel intake: exploratie en observatie -> diagnose en classificatie
- Diagnose:
 Aard, oorzaken en gevolgen stoornis/symptomen
- Classificatie
 Toekennen descriptief label (DSM-V)

Psychische stoornissen

- Mentaal, niet-lichamelijk
- Onderscheid psychisch vs lichamelijk is soms lastig:
 Evidente lichamelijke oorzaak + psychische symptomen (bijv delirium door
hersenbeschadiging)
 Potentiele lichamelijke oorzaak + psychische symptomen (bijv hypothyreoïdie)
 Psychische oorzaak + lichamelijke symptomen (bijv conversiestoornis)

Stoornissen in psychische functies

- Cognitieve functies (aandacht, waarnemen, bewustzijn)
- Affectieve functies (emotie en stemming)
- Conatieve functies (psychomotoriek/gedrag)

Status Mentalis:

- Kan je invullen op de 3 dimensies (cog/aff/con).
- Uitvragen in anamnese + observeren

Deel 2 – Diagnose en classificatie

- Doel van intake
 Vaststellen aard psychische symptomen
 Hoofdklacht bepalen
 Uitsluiten andere klachten met algemene psychiatrische anamnese
 Vragen over cog/af/con functies
 Vastellen ernst en gevolgen symptomen
 Hoeveel last?
 Stoort het functioneren? (prive/werk/relatie/sociaal)
 Heeft de omgeving last?
 vaststellen etiologische factoren
 Levensgeschiedenis met biografische anamnese
 Per levensfase (life events, relationeel, seksueel, ontwikkeling werk/school, eigen
coping gedragingen){
 Doel: hypotheses over etiologie. Bv: life events, persoonlijkheid, andere stressoren
- Werken ADHV Diagnostische/Empirische cyclus!
- Beschrijvende diagnose:
 Uitgebreide uitspraak over:
 Symptomen
 Kwetsbaarheidsfactoren (verwaarlozing in jeugd, trekken van psychische problemen)

,  Luxerende factoren (wat heeft direct geleid tot probleem, bijv een relationeel
conflict)
 Gevolgen

Verschil diagnostiek en classificatie

- Diagnostiek beschrijft en stelt psychische stoornis vast op basis van klachten die patient
ervaart, hoe het kan ontstaan, en de gevolgen van de symptomen
- Classificatie wijst een psychische stoornis toe aan een categorie op basis van de symptomen

Behandelrichtlijnen

- Behandelrichtlijnen zijn wetenschappelijk onderbouwd, maar niet hetzelfde als
behandelprotocollen.



Deel 3 – Classificatie systemen

- Labeling van problemen a.d.h.v. afsprakensysteem (vb DSM)

DSM

- Categoriaal systeem (stoornissen afzonderlijke eenheden)
- A-theoretisch en descriptief (geen uitspraken over etiologie (behalve PTSS)
- Invloedrijk (In NL: Structuur GGz gekoppeld aan DSM & vergoedingssysteem gekoppeld aan
DSM)

Voordelen DSM-systeem

- Betrouwbaarheid
- Predictieve validiteit
 Etiologie, instandhouding, beloop, behandeling
- Onderzoek baseert zich op dezelfde begrippen die in DSM staan

Nadelen DSM

- Psychopathologie is slecht te categoriseren
- Comorbiditeit is regel
- Afbakening vaak onduidelijk (teveel stoornissen met zelfde kernsymptoom)
- Proliferatie van stoornissen (steeds meer stoornissen in nieuwe DSM)
- Variatie binnen categorieen

Alternatieven

- ICD-11 (staan alle ziektenbeelden in, dus ook lichamelijke. Wel minder specifiek)
 Probleem ICD
 Psychische symptomen niet verklaard door onderliggende stoornis
 Depressies, anorexia, angststoornissen etc bestaan wel als clusters van symptomen
 Waarom symptoom-clusters gebruiken dan?
 Patienten met versch stoornissen kunnen soortgelijke symptomen hebben, terwijl
patienten met dezelfde diagnose versch symptomen kunnen hebben


Dimensionele benadering als alternatief op DSM of ICD

, - Stoornissen als posities op dimensies van eigenschappen (gradueel ipv aanwezig/afwezig)
 Bijv scores op dimensies van ernst of score op dimensies aff/cog/con
- Voordelen: etiologie beter onderzoeken, realistischer
- Nadelen: Complex, interbeoordelaarsbetrouwbaarheid?, positionering op grove dimensies
weinig specifiek

Transdiagnostische benadering

- Gelijke cognitieve, emotionele, motivationele factoren zoals de aanwezigheid van een of
meer van onderstaande:
 Klinisch perfectionisme
 Laag zelfbeeld
 Repetitive negative thinking – piekeren
 Slaapproblemen
 Intolerance of uncertainty
 Emotieregulatieproblemen
- Ook: gelijke symptomen versch stoornissen en gelijke behandelinterventies die aanslaan bij
versch stoornissen
- Meer focus op onderliggende bovenstaande factoren, die het motortje zijn van de stoornis.




Netwerktheorie voor psychopathologie

 Belangrijke upcoming manier van diagnosticeren, veel onderzoek naar gedaan
 Bespreken in volgend hoorcollege.
1. PTSS en psychotische stoornissen
2. Verslaving en zedendelinquenten
3. persoonlijkheidsstoornissen en ASS



HC 2 – Netwerkmodellen binnen de psychodiagnostiek
Psychische stoornissen als latente entiteiten

- Symptomen worden alleen beïnvloed door de stoornis: lokale onafhankelijkheid

, - Symptomen zijn psychometrisch gezien verwisselbaar (slechts een meetfunctie voor meten
van de latente stoornis)

Psychische stoornissen als complexe dynamische systemen

Depressieve stoornis: neerwaartse spiraal

- Slaapproblemen -> moe -> concentratieproblemen -> zelfverwijt -> somber
- Symptomen houden zichzelf in stand, wat een stoornis veroorzaakt
- Deze CDS zijn idiosyncratisch (verschillend per persoon)

Visualisatie van netwerken (netwerktheorie)

- Een netwerk bestaat uit nodes en edges
- Nodes staan voor elementen
- Edges staan voor een relatie tussen twee nodes
- Dikkere edges staan voor sterkere verbindingen (strength)
- Hoe sterk een node indirect is verbonden met andere nodes (closeness)
- Hoe vaak een node op het kortste pad ligt tussen twee nodes (betweenness)
- Closeness en betweenness staan ter discussie of ze nuttig zijn!




Netwerkbenadering samenvatting

- Een stoornis bestaat uit symptomen die tot elkaar in relatie staan: mereologie
- Een stoornis is een mogelijke uitkomst van interacties tussen symptomen
- Symptomen zijn niet verwisselbaar: sommige zijn centraal, andere perifeer

Onderzoekslijnen netwerkbenadering

- Comorbiditeit
 Pathologie die tot stand komt met een andere pathologie
 Mogelijk dat bepaalde symptomen die gedeeld woorden tussen twee stoornissen,
centrale bridgenodes zijn in het netwerk
 Bij zwakverbonden netwerken kans op spontaan herstel van stoornis
 Bij toevoeging stress:
 Zwakverbonden netwerk geen veschil (continuüm)
 Middel en sterkverbonden netwerk sneller uiting (Taxon)
 Het idee dat meer stressverlichting nodig is om stoornis te DEACTIVEREN dan dat er
nodig was om stoornis te ACTIVEREN (=Hysterese)
- Kwetsbaarheid
- Individuele dynamiek

Individuele dynamiek

- Gedrag in verleden bepaalt gedrag in toekomst