Maatschappijleer samenvatting
HOOFDSTUK 1
- 3 mensbeelden: sociaal, egoïstisch en dolend.
- ideologie: verzameling ideeën over hoe de ideale wereld er uit zou moeten zien.
- stroming: grote groep mensen met gelijksoortige ideologie. mensen in stroming denken niet
precies hetzelfde maar ideeën zijn verwant.
1.1 SOCIAAL
- gelijkwaardigheid
- werkt graag samen en is te vertrouwen. elkaar helpen.
- bang voor egoïsme want als mensen te veel aan zichzelf denken vergeten ze dat ze blijer worden v
samen zijn en -werken.
- 2 politieke stromingen vanuit dit mensbeeld: anarchisme en communisme.
- zien problemen in ongelijke verdeling v kennis, macht en bezit. gevolg hiervan is mensen
denken teveel aan zichzelf en vijandig tegenover elkaar.
- drm moet eigenbelang zoals machtsstructuren en bezit verdwijnen -> mensen kunnen weer
samenwerken en vertrouwen.
- anarchisme:
- problemen: egoïsme en vijandigheid.
- oorzaken: ongelijke verdeling v macht en bezit.
- oplossingen: opheffen machtsstructuren en privébezit door mens zelf.
- verschil anarch en comm: anarchisten denken dat mens zelf ongelijkheid kan opheffen en dan
samenwerken dus oprichten politieke partij is niet nodig en niet wenselijk -> zou leiden tot verschil
in macht want de partijleden zouden het als eigenbelang gaan zien. dus anarchisten vinden dat
mensen zelf moeten bedenken om eigenbelang op te geven.
- communisme:
- problemen: egoïsme en vijandigheid.
- oorzaken: ongelijke verdeling v macht en hebben v privébezit.
- oplossingen: opheffen machtsstructuren en productiebezit dmv korte dictatuur.
- comm denken dat mens geholpen moet worden hierbij.
- je mag beetje bezit hebben als het niet anderen dwarszit. niet ten koste v anderen zich verrijken.
- in nl is NCPN: nieuwe communistische partij nederland. weinig politieke invloed in nl.
- communisten vaak marxisten genoemd. communisten namen deel v karl marx’ ideeën over.
1.2 EGOÏSTISCH
- denken dat als iedereen egoïstisch hun eigenbelang nastreeft, iedereen uiteindelijk beter af is.
- concurrentie en competitie zorgen vr prestatiedruk waardoor welvaart uiteindelijk zal stijgen.
, - mensen hebben veel vrijheid en veiligheid nodig om goed eigenbelang te kunnen nastreven.
misdaad of n overdaad aan overheidsregels vinden ze niet goed.
- liberalisme is grootste politieke stroming hierbij. volgens liberalisme worden mensen door
medemensen en overheid gehinderd in eigenbelang nastreven. mensen proberen bezittingen v
anderen af te nemen dus is overheid nodig voor orde. als overheid te machtig wordt gaat deze
echter wetten maken die mensen hinderen als ze vr zichzelf willen opkomen dus er moeten grenzen
zijn aan wat mensen kunnen doen en aan regelzucht overheid.
- concurrentie op vrije markt -> economische groei waardoor iedereen kans heeft om te krijgen wat
hij wil hebben.
- liberalisme:
- probleem: mensen kunnen niet vr hun eigenbelang opkomen.
- oorzaken: bemoeienis door overheid en medemens.
- oplossingen: democratische rechtsstaat, oftewel stellen v grenzen vr de overheid en
medemens zodat mensen vrij eigenbelang na kunnen streven.
- door liberalen is er het systeem democratie. menen mogen in dit systeem eens in zoveel jaar
stemmen op politieke partij terwijl ze beschermd worden door de wet.
- inbreng volk is wel weinig. anders zouden er meer eisen regels zijn -> niet goed volgens liberalen.
1.3 DOLEND
- volgens dolend mensbeeld weten mensen niet zo goed wat goed vr ze is. hulp nodig bij nemen v
goede beslissingen want we leven in onzekere tijden. doordat hvh keuzes die mens moet maken is
toegenomen raakt mens verdwaald, onzeker en angstig.
- criminaliteit en verval v normen en waarden liggen op de loer.
- aanhangers verlangen naar vroeger toen alles duidelijker was. zelfde dorp, trouwen met
meisje/jongen om de hoek, zondag kerk. de kerk speelde zeer grote rol in dat systeem v orde en
duidelijkheid. respect vr kerk.
- belangrijk middel om onzekerheid weg te nemen zijn normen en waarden:
norm vertelt mensen hoe ze in bep situatie moeten gedragen. gedragsregel.
waarde is iets wat je belangrijk vindt om na te streven. soms is dit n ideaal.
- proces vh controleren vd juiste naleving v normen en waarden = sociale controle.
- oude structuren, zekerheden, normen en waarden zijn in de samenleving in verval geraakt. gezag
wordt niet meer gerespecteerd. is vr aanhangers dolend mensbeeld bedreigend.
- invloed v dit mensbeeld zie je nu nog terug bij paar politieke stromingen. de christendemocraten
(confessionelen) zijn meest aan dolend mensbeeld verwant. ze denken dat geloof belangrijk kan zijn
in de samenleving. want het geeft richting aan het leven vd mens -> duidelijkheid en zekerheid.
- christendemocraten (confessionelen):
- problemen: criminaliteit, verval normen en waarden en onzekerheid.
- oorzaken: gebrek aan orde en leiderschap.
- oplossingen: gezin als hoeksteen vd samenleving, duidelijke regels en structuur vanuit het
christelijk geloof.
HOOFDSTUK 1
- 3 mensbeelden: sociaal, egoïstisch en dolend.
- ideologie: verzameling ideeën over hoe de ideale wereld er uit zou moeten zien.
- stroming: grote groep mensen met gelijksoortige ideologie. mensen in stroming denken niet
precies hetzelfde maar ideeën zijn verwant.
1.1 SOCIAAL
- gelijkwaardigheid
- werkt graag samen en is te vertrouwen. elkaar helpen.
- bang voor egoïsme want als mensen te veel aan zichzelf denken vergeten ze dat ze blijer worden v
samen zijn en -werken.
- 2 politieke stromingen vanuit dit mensbeeld: anarchisme en communisme.
- zien problemen in ongelijke verdeling v kennis, macht en bezit. gevolg hiervan is mensen
denken teveel aan zichzelf en vijandig tegenover elkaar.
- drm moet eigenbelang zoals machtsstructuren en bezit verdwijnen -> mensen kunnen weer
samenwerken en vertrouwen.
- anarchisme:
- problemen: egoïsme en vijandigheid.
- oorzaken: ongelijke verdeling v macht en bezit.
- oplossingen: opheffen machtsstructuren en privébezit door mens zelf.
- verschil anarch en comm: anarchisten denken dat mens zelf ongelijkheid kan opheffen en dan
samenwerken dus oprichten politieke partij is niet nodig en niet wenselijk -> zou leiden tot verschil
in macht want de partijleden zouden het als eigenbelang gaan zien. dus anarchisten vinden dat
mensen zelf moeten bedenken om eigenbelang op te geven.
- communisme:
- problemen: egoïsme en vijandigheid.
- oorzaken: ongelijke verdeling v macht en hebben v privébezit.
- oplossingen: opheffen machtsstructuren en productiebezit dmv korte dictatuur.
- comm denken dat mens geholpen moet worden hierbij.
- je mag beetje bezit hebben als het niet anderen dwarszit. niet ten koste v anderen zich verrijken.
- in nl is NCPN: nieuwe communistische partij nederland. weinig politieke invloed in nl.
- communisten vaak marxisten genoemd. communisten namen deel v karl marx’ ideeën over.
1.2 EGOÏSTISCH
- denken dat als iedereen egoïstisch hun eigenbelang nastreeft, iedereen uiteindelijk beter af is.
- concurrentie en competitie zorgen vr prestatiedruk waardoor welvaart uiteindelijk zal stijgen.
, - mensen hebben veel vrijheid en veiligheid nodig om goed eigenbelang te kunnen nastreven.
misdaad of n overdaad aan overheidsregels vinden ze niet goed.
- liberalisme is grootste politieke stroming hierbij. volgens liberalisme worden mensen door
medemensen en overheid gehinderd in eigenbelang nastreven. mensen proberen bezittingen v
anderen af te nemen dus is overheid nodig voor orde. als overheid te machtig wordt gaat deze
echter wetten maken die mensen hinderen als ze vr zichzelf willen opkomen dus er moeten grenzen
zijn aan wat mensen kunnen doen en aan regelzucht overheid.
- concurrentie op vrije markt -> economische groei waardoor iedereen kans heeft om te krijgen wat
hij wil hebben.
- liberalisme:
- probleem: mensen kunnen niet vr hun eigenbelang opkomen.
- oorzaken: bemoeienis door overheid en medemens.
- oplossingen: democratische rechtsstaat, oftewel stellen v grenzen vr de overheid en
medemens zodat mensen vrij eigenbelang na kunnen streven.
- door liberalen is er het systeem democratie. menen mogen in dit systeem eens in zoveel jaar
stemmen op politieke partij terwijl ze beschermd worden door de wet.
- inbreng volk is wel weinig. anders zouden er meer eisen regels zijn -> niet goed volgens liberalen.
1.3 DOLEND
- volgens dolend mensbeeld weten mensen niet zo goed wat goed vr ze is. hulp nodig bij nemen v
goede beslissingen want we leven in onzekere tijden. doordat hvh keuzes die mens moet maken is
toegenomen raakt mens verdwaald, onzeker en angstig.
- criminaliteit en verval v normen en waarden liggen op de loer.
- aanhangers verlangen naar vroeger toen alles duidelijker was. zelfde dorp, trouwen met
meisje/jongen om de hoek, zondag kerk. de kerk speelde zeer grote rol in dat systeem v orde en
duidelijkheid. respect vr kerk.
- belangrijk middel om onzekerheid weg te nemen zijn normen en waarden:
norm vertelt mensen hoe ze in bep situatie moeten gedragen. gedragsregel.
waarde is iets wat je belangrijk vindt om na te streven. soms is dit n ideaal.
- proces vh controleren vd juiste naleving v normen en waarden = sociale controle.
- oude structuren, zekerheden, normen en waarden zijn in de samenleving in verval geraakt. gezag
wordt niet meer gerespecteerd. is vr aanhangers dolend mensbeeld bedreigend.
- invloed v dit mensbeeld zie je nu nog terug bij paar politieke stromingen. de christendemocraten
(confessionelen) zijn meest aan dolend mensbeeld verwant. ze denken dat geloof belangrijk kan zijn
in de samenleving. want het geeft richting aan het leven vd mens -> duidelijkheid en zekerheid.
- christendemocraten (confessionelen):
- problemen: criminaliteit, verval normen en waarden en onzekerheid.
- oorzaken: gebrek aan orde en leiderschap.
- oplossingen: gezin als hoeksteen vd samenleving, duidelijke regels en structuur vanuit het
christelijk geloof.
