Hogeschool van Amsterdam
Maatschappij en Recht
Samenvatting
Psychometrische Instrumenten I
Titel Werkcollege: Psychometrische Instrumenten I
Samenstelling Michiel Oudega
Collegejaar 2014-2015
Uitgever Hogeschool van Amsterdam
Pro-nummer 000132/797/108301/15/0806
Student Janine Cornelissen
Studie Toegepaste Psychologie VT (2014-2015)
School Hogeschool van Amsterdam
, Samenvatting: Psychometrische Instrumenten I
Janine Cornelissen
2
INHOUDSOPGAVE
Werkcollege I: De geschiedenis .......................................................................................................................................... 3
Paragraaf 1.1: Motieven om te testen ...................................................................................................................3
Paragraaf 1.2: Vroege geschiedenis .......................................................................................................................3
Paragraaf 1.3: De negentiende eeuw .....................................................................................................................4
Paragraaf 1.4: Periode tussen het verschijnen van de Binet-Simon-test en de Eerste Wereldoorlog.......................5
Paragraaf 1.5: De eerste helft van de 20e eeuw ....................................................................................................5
Paragraaf 1.6: De tweede helft van de 20e eeuw ...................................................................................................6
Werkcollege II: Testtheorieeën en indelingen .................................................................................................................... 7
Paragraaf 2.1: De definitie en het doel van een test ..............................................................................................7
Paragraaf 2.2: Wanneer gebruiken we een test? ...................................................................................................7
Paragraaf 2.3: Onderdelen van een test ................................................................................................................8
Paragraaf 2.4: Zes kenmerken van een test ...........................................................................................................8
Paragraaf 2.6: Scores .......................................................................................................................................... 11
Paragraaf 2.7: Indelingen van tests ..................................................................................................................... 11
Werkcollege III: Persoonlijkheidsonderzoek ..................................................................................................................... 12
Paragraaf 3.1: Het psychologisch interview ......................................................................................................... 12
Paragraaf 3.2: Vragenlijsten ................................................................................................................................ 12
Paragraaf 3.3: De persoonlijkheid........................................................................................................................ 13
Paragraaf 3.4: Persoonlijkheidsonderzoek ........................................................................................................... 13
Werkcollege IV: Psychometrie binnen het onderwijs ....................................................................................................... 15
Paragraaf 4.1: Wat is leren .................................................................................................................................. 15
Paragraaf 4.2: Belang en doelen .......................................................................................................................... 15
Paragraaf 4.3: Van taakanalyse naar deelvaardigheden ....................................................................................... 15
Paragraaf 4.4: De onderwijsleersituatie ............................................................................................................... 16
Paragraaf 4.5: Het leerlingvolgsysteem ............................................................................................................... 16
Werkcollege V: Intelligentieonderzoek ............................................................................................................................ 19
Paragraaf 5.1: Wat is intelligentie ....................................................................................................................... 19
Paragraaf 5.2: Intelligentietheorieën en benaderingen ........................................................................................ 19
Paragraaf 5.3: Hoe kun je intelligentie meten ...................................................................................................... 20
Paragraaf 5.4: De testomgeving en testafname ................................................................................................... 21
Paragraaf 5.5: Intelligentie boven en onder de norm ........................................................................................... 21
Paragraaf 5.6: Enkele overdenkingen .................................................................................................................. 22
Werkcollege VI: Studie- en beroepskeuzeonderzoek ........................................................................................................ 23
Paragraaf 6.1: Waarom er beroepskeuzetesten bestaan ...................................................................................... 23
Paragraaf 6.2: Aanleiding voor een beroepskeuzetest ......................................................................................... 23
Paragraaf 6.3: Onderzoek, advisering en begeleiding........................................................................................... 23
Paragraaf 6.4: (Drie) invalshoeken en instrumenten ............................................................................................ 24
, Samenvatting: Psychometrische Instrumenten I
Janine Cornelissen
3
WERKCOLLEGE I: DE GESCHIEDENIS
PARAGRAAF 1.1: MOTIEVEN OM TE TESTEN
In het werkcollege ‘Psychometrische Instrumenten I’ werd verteld dat de uitspraak ‘meten is weten’ van belang is bij een vak als dit.
Een mens heeft dan ook behoefte aan de volgende vier zaken:
1. Aanbrengen van (rang)orde
2. Kennis omtrent geschiktheid en ongeschiktheid
3. Kennis omtrent abnormaliteit en normaliteit
4. Mogelijkheid om gedrag te voorspellen
Maar wat zegt een testscore nou eigenlijk precies? Hier kom je gedurende de werkcolleges, en dus ook deze samenvatting, achter. In
dit hoofdstuk wordt ingegaan op de geschiedenis en het ontstaan van het testen.
PARAGRAAF 1.2: VROEGE GESCHIEDENIS
De testdiagnostiek is als wetenschappelijke discipline in de twintigste eeuw tot bloei gekomen. Dit betekent niet dat er vóór 1900 geen
onderzoek werd gedaan wat lijkt op het hedendaagse testonderzoek of dat er geen gebruik werd gemaakt van soortgelijke procedures
en testen.
In 2000 voor Christus lieten Chinese keizers hun dienaren een vorderingstoets maken, op basis waarvan zij werden ontslagen of
gepromoveerd. Zo’n test bestond bijvoorbeeld uit boogschieten, paardrijden, schrijven, rekenen en sociale etiquette. Ook in het Oude
Testament liet het bijbelfiguur Gideon zijn soldaten een soort persoonlijkheidstest doen, om zo een zo sterk mogelijk leger te
ontwikkelen. ‘Angstige’ soldaten liet hij dan ook uit zijn leger vertrekken.
Vroeger werden er nog veel meer verschillende soorten historische psychometrische methoden gebruikt om mensen te testen. In de
reader en tijdens de werkcolleges worden een aantal verschillende methoden benoemd en toegelicht, en wel de volgende zes
historische psychometrische methoden:
1. De leer van de temperamenten
2. Fysiognomie
3. Frenologie
4. Criminele antropologie
5. Lichaamsdiagnostiek
1. De leer van de temperamenten
De leer van de temperamenten gaat terug naar de Griekse arts Hippocrates, die stelde dat ziekten van lichaam en geest het gevolg
waren van natuurlijke oorzaken. Hij stelde dat de gezondheid van het lichaam en de geest wordt bepaald door een evenwicht in de
humores, ofwel lichaamssappen. Een verstoring in het evenwicht tussen de humores, zorgde ervoor dat er afwijkend gedrag vertoont
werd door de cliënt. De vier humores die onderscheiden worden, zijn de volgende:
Humores Te herkennen aan… Temperament van nature
Zwarte gal …een ingedrukt en verslapt gezicht Droefgeestig en zwartgallig
Gele gal …een wat hoekig en bedrukt gezicht Driftig en opvliegend
Bloed …een langwerpig, rond en goed-geproportioneerd gezicht Gemoedelijk en levendig
Slijm …een glad, vol en rond gezicht Traag en sloom
2. Fysiognomie
De fysiognomie is een leer die stelde dat de persoonlijkheid van iemand is af te lezen aan het uiterlijk van een mens. Het betekent dan
ook letterlijk ‘gelaatkunde’ en wordt tegenwoordig als een pseudowetenschap beschouwd. Binnen de fysiognomie worden twee
soorten onderscheiden, namelijk de volgende:
Maatschappij en Recht
Samenvatting
Psychometrische Instrumenten I
Titel Werkcollege: Psychometrische Instrumenten I
Samenstelling Michiel Oudega
Collegejaar 2014-2015
Uitgever Hogeschool van Amsterdam
Pro-nummer 000132/797/108301/15/0806
Student Janine Cornelissen
Studie Toegepaste Psychologie VT (2014-2015)
School Hogeschool van Amsterdam
, Samenvatting: Psychometrische Instrumenten I
Janine Cornelissen
2
INHOUDSOPGAVE
Werkcollege I: De geschiedenis .......................................................................................................................................... 3
Paragraaf 1.1: Motieven om te testen ...................................................................................................................3
Paragraaf 1.2: Vroege geschiedenis .......................................................................................................................3
Paragraaf 1.3: De negentiende eeuw .....................................................................................................................4
Paragraaf 1.4: Periode tussen het verschijnen van de Binet-Simon-test en de Eerste Wereldoorlog.......................5
Paragraaf 1.5: De eerste helft van de 20e eeuw ....................................................................................................5
Paragraaf 1.6: De tweede helft van de 20e eeuw ...................................................................................................6
Werkcollege II: Testtheorieeën en indelingen .................................................................................................................... 7
Paragraaf 2.1: De definitie en het doel van een test ..............................................................................................7
Paragraaf 2.2: Wanneer gebruiken we een test? ...................................................................................................7
Paragraaf 2.3: Onderdelen van een test ................................................................................................................8
Paragraaf 2.4: Zes kenmerken van een test ...........................................................................................................8
Paragraaf 2.6: Scores .......................................................................................................................................... 11
Paragraaf 2.7: Indelingen van tests ..................................................................................................................... 11
Werkcollege III: Persoonlijkheidsonderzoek ..................................................................................................................... 12
Paragraaf 3.1: Het psychologisch interview ......................................................................................................... 12
Paragraaf 3.2: Vragenlijsten ................................................................................................................................ 12
Paragraaf 3.3: De persoonlijkheid........................................................................................................................ 13
Paragraaf 3.4: Persoonlijkheidsonderzoek ........................................................................................................... 13
Werkcollege IV: Psychometrie binnen het onderwijs ....................................................................................................... 15
Paragraaf 4.1: Wat is leren .................................................................................................................................. 15
Paragraaf 4.2: Belang en doelen .......................................................................................................................... 15
Paragraaf 4.3: Van taakanalyse naar deelvaardigheden ....................................................................................... 15
Paragraaf 4.4: De onderwijsleersituatie ............................................................................................................... 16
Paragraaf 4.5: Het leerlingvolgsysteem ............................................................................................................... 16
Werkcollege V: Intelligentieonderzoek ............................................................................................................................ 19
Paragraaf 5.1: Wat is intelligentie ....................................................................................................................... 19
Paragraaf 5.2: Intelligentietheorieën en benaderingen ........................................................................................ 19
Paragraaf 5.3: Hoe kun je intelligentie meten ...................................................................................................... 20
Paragraaf 5.4: De testomgeving en testafname ................................................................................................... 21
Paragraaf 5.5: Intelligentie boven en onder de norm ........................................................................................... 21
Paragraaf 5.6: Enkele overdenkingen .................................................................................................................. 22
Werkcollege VI: Studie- en beroepskeuzeonderzoek ........................................................................................................ 23
Paragraaf 6.1: Waarom er beroepskeuzetesten bestaan ...................................................................................... 23
Paragraaf 6.2: Aanleiding voor een beroepskeuzetest ......................................................................................... 23
Paragraaf 6.3: Onderzoek, advisering en begeleiding........................................................................................... 23
Paragraaf 6.4: (Drie) invalshoeken en instrumenten ............................................................................................ 24
, Samenvatting: Psychometrische Instrumenten I
Janine Cornelissen
3
WERKCOLLEGE I: DE GESCHIEDENIS
PARAGRAAF 1.1: MOTIEVEN OM TE TESTEN
In het werkcollege ‘Psychometrische Instrumenten I’ werd verteld dat de uitspraak ‘meten is weten’ van belang is bij een vak als dit.
Een mens heeft dan ook behoefte aan de volgende vier zaken:
1. Aanbrengen van (rang)orde
2. Kennis omtrent geschiktheid en ongeschiktheid
3. Kennis omtrent abnormaliteit en normaliteit
4. Mogelijkheid om gedrag te voorspellen
Maar wat zegt een testscore nou eigenlijk precies? Hier kom je gedurende de werkcolleges, en dus ook deze samenvatting, achter. In
dit hoofdstuk wordt ingegaan op de geschiedenis en het ontstaan van het testen.
PARAGRAAF 1.2: VROEGE GESCHIEDENIS
De testdiagnostiek is als wetenschappelijke discipline in de twintigste eeuw tot bloei gekomen. Dit betekent niet dat er vóór 1900 geen
onderzoek werd gedaan wat lijkt op het hedendaagse testonderzoek of dat er geen gebruik werd gemaakt van soortgelijke procedures
en testen.
In 2000 voor Christus lieten Chinese keizers hun dienaren een vorderingstoets maken, op basis waarvan zij werden ontslagen of
gepromoveerd. Zo’n test bestond bijvoorbeeld uit boogschieten, paardrijden, schrijven, rekenen en sociale etiquette. Ook in het Oude
Testament liet het bijbelfiguur Gideon zijn soldaten een soort persoonlijkheidstest doen, om zo een zo sterk mogelijk leger te
ontwikkelen. ‘Angstige’ soldaten liet hij dan ook uit zijn leger vertrekken.
Vroeger werden er nog veel meer verschillende soorten historische psychometrische methoden gebruikt om mensen te testen. In de
reader en tijdens de werkcolleges worden een aantal verschillende methoden benoemd en toegelicht, en wel de volgende zes
historische psychometrische methoden:
1. De leer van de temperamenten
2. Fysiognomie
3. Frenologie
4. Criminele antropologie
5. Lichaamsdiagnostiek
1. De leer van de temperamenten
De leer van de temperamenten gaat terug naar de Griekse arts Hippocrates, die stelde dat ziekten van lichaam en geest het gevolg
waren van natuurlijke oorzaken. Hij stelde dat de gezondheid van het lichaam en de geest wordt bepaald door een evenwicht in de
humores, ofwel lichaamssappen. Een verstoring in het evenwicht tussen de humores, zorgde ervoor dat er afwijkend gedrag vertoont
werd door de cliënt. De vier humores die onderscheiden worden, zijn de volgende:
Humores Te herkennen aan… Temperament van nature
Zwarte gal …een ingedrukt en verslapt gezicht Droefgeestig en zwartgallig
Gele gal …een wat hoekig en bedrukt gezicht Driftig en opvliegend
Bloed …een langwerpig, rond en goed-geproportioneerd gezicht Gemoedelijk en levendig
Slijm …een glad, vol en rond gezicht Traag en sloom
2. Fysiognomie
De fysiognomie is een leer die stelde dat de persoonlijkheid van iemand is af te lezen aan het uiterlijk van een mens. Het betekent dan
ook letterlijk ‘gelaatkunde’ en wordt tegenwoordig als een pseudowetenschap beschouwd. Binnen de fysiognomie worden twee
soorten onderscheiden, namelijk de volgende:
