Samenvatting economie havo examen 2021

ECONOMIE EXAMEN 2021

DOMEIN A - VAARDIGHEDEN
Indexcijfers en procentuele verandering zijn niet hetzelfde, indexcijfer is ook niet in
procenten, een procentuele verandering wel.
nieuw−oud
Procentuele verandering = x 100 %
oud
jaar x
Indexcijfer = x 100
basisjaar

DOMEIN D1 – VRAAG EN AANBOD
De goederenmarkt is de markt voor goederen en diensten. Een markt bestaat uit
aanbieders en vragers, de transacties die hier plaatsvinden heten markttransacties. Je
kan markten verdelen in twee soorten:
 Concrete markt: vragers en aanbieders zijn fysiek aanwezig.
 Abstracte markt: niet-fysieke markt, denk aan aandelen.
De vraag wordt bepaald door het aantal mensen dat een bepaald product willen hebben. Het
verband tussen de prijs en de vraag heet de wet van de vraag, hierbij kan je een lijn tekenen,
dat heet de vraaglijn. De vraaglijn kan door vijf factoren worden verschoven:
 Individuele voorkeuren
 Beschikbaar budget
 Exogene factoren
 Substitutiegoederen
 Complementaire goederen
Wanneer de prijs veranderd is er een verschuiving van de vraaglijn. De betalingsbereidheid
is de prijs die een consument bereid is te betalen voor een product. Wanneer er wordt
gesproken over de vraag van meerdere mensen heet dit de collectieve vraag en hierbij hoort
een collectieve vraaglijn. Deze kan je opstellen door de gevraagde hoeveelheid van een
consument bij een bepaalde prijs bij elkaar op te tellen. Verschuivingen van de collectieve
vraaglijn kan komen door de volgende oorzaken:
 Veranderingen van de voorkeuren van de vragers
 Veranderingen van het budget van de vragers
 Veranderingen in het aantal vragers
 Prijsverandering van complementaire goederen
 Prijsverandering van substitutiegoederen
Bij schaarste is er weinig aanbod waardoor de prijs hoger ligt, deze kosten worden verwerkt
in de verkoopprijs waardoor die ook hoger wordt. Een hogere inkoopprijs betekent een
hogere verkoopbereidheid, aanbieders zijn in staat hogere inkoopprijzen te betalen. Alle
aanbodlijnen van individuele verkopers samengevoegd heet de collectieve aanbodlijn, dit
wordt bepaald door de volgende vier factoren:
 Toe- en uittreding op markten
 Verandering van de kostprijs van een product
 Overheidsingrijpen
 Technische ontwikkelingen
Bij deze vier veranderingen vindt verschuiving van de aanbodlijn plaats, bij een verandering
van de prijs vindt er een verschuiving langs de aanbodlijn plaats. Bij het marktevenwicht
zijn de vraag en het aanbod gelijk aan elkaar. De prijs die hierbij ontstaat is de
evenwichtsprijs en het aanbod dat hierbij ontstaat is het evenwichtsaanbod. Wanneer de
prijs hoger is dan evenwichtsprijs is er sprake van een aanbodoverschot en andersom.
Marktmodel opstellen:
1. Los op: Qv = 0
2. Los op P = 0
3. Los op Qa = 0
4. Los op Qa = Qv
5. Vul het antwoord van stap 4 in bij de Qa of de Qv
6. Maak de grafiek, de horizontale as wordt hoeveelheid en de verticale as wordt prijs

, ECONOMIE EXAMEN 2021
7. Teken de vraaglijn, snijpunt met de verticale as is het antwoord van stap 1 en het
snijpunt met de horizontale as is stap 2.
8. Teken de aanbodlijn, snijpunt met de verticale as is het antwoord van stap 3.

Bij prijselasticiteit wordt gekeken naar hoe de vraag reageert op een prijsverandering. Een
procentuele verandering gevolg
elasticiteit bereken je door , bij prijselasticiteit wordt de
procentuele verandering oorzaak
procentuele verandering vraag
formule . Om deze formules in te vullen kan je makkelijk
procentuele verandering prijs
gebruik maken van het hok Q boven:
Nieuw Oud ∆%
Qv 100 120 -0,17
P 20 15 0,3
Omzet 2000 1800 0,1
−0,17
Ep = =−0,57
0,3
Vergeet niet je berekeningen erbij te zetten, alleen het hok is niet voldoende!

E L A S T I S C H E V R A A G

∞ -1 0 1 ∞
INELASTISCHE VRAAG INELASTISCHE VRAAG

Bij inkomenselasticiteit wordt gekeken naar hoe de vraag van een goed reageert op een
procentuele verandering vraag
inkomensverandering. Ei =
procentuele verandering inkomen
Waarde Naam
Ei > 1 Luxegoederen, bij een hoger inkomen stijgt de vraag naar deze goederen.
Ei < 0 Inferieure goederen, bij een hoger inkomen daalt de vraag naar deze
goederen en worden ze vervangen door luxegoederen.
0 < Ei < 1 Noodzakelijke goederen, bij een hoger inkomen stijgt de vraag naar deze
goederen een beetje.
Ei = 0 Volkomen elastisch, het inkomen heeft geen invloed op de vraag.


DOMEIN D2 EN D3 – TOETREDING EN MARKTSTRUCTUUR
Markten worden onderscheiden door twee kenmerken: perfecte en imperfecte markten. Een
voorbeeld van een perfecte kenmerk is volkomen concurrentie of volledig vrije
mededinging, hierbij hebben aanbieders geen invloed op de prijs. Dit is wel het geval bij
een imperfecte markt, imperfecte markten zijn een monopolie, oligopolie of een
monopolistische concurrentie.