Samenvatting Compendium Jeugdrecht | Afstamming Week 1 | VU | 2025/26

Literatuur – Jeugdrecht 2025-2026
Week 1 – Afstamming............................................................................................. 3
Compendium van het personen- en familierecht 2024, H11Afstamming............3
NJB 2025 2678 – Kroniek van het personen- en familierecht en het jeugdrecht. 9
Week 2 – Als regels mensen raken.......................................................................14
Rapportage Commissie Toeslagen en Uithuisplaatsingen, Erfenis van onrecht.
De blijvende impact van de toeslagenaffaire op het leven van uit huis
geplaatste kinderen, 27 maart 2025, conclusies H7, p. 50-54..........................14
Rapport IJ en V, Het kind van de rekening. Waarom door de toeslagenaffaire
gedupeerde gezinnen te maken kregen met een
kinderbeschermingsmaatregel, september 2023, conclusies H6, p. 56-60.......17
Algemene Rekenkamer, Georganiseerde onmacht. Over de rol van de
rijksoverheid bij de jeugdbescherming, 2023, conclusies H6, p. 42-45.............18
Week 3 – Verhuiszaken......................................................................................... 21
S.F.M. Wortmann & J. van Duijvendijk-Brand, Compendium Personen- en
familierecht, Deventer: Kluwer 2024, hoofdstuk 12 over gezag, uitsluitend nr.
128-133............................................................................................................. 21
T.C.P. Christoph & A.M.E. Derks, ‘Verhuizingen zonder kinderen, toch met
toestemming??!’, EB 2024/1, p. 1-7..................................................................27
L. Kostense, ‘Een systematische rechtspraakanalyse van het beoordelingskader
in verhuiszaken: De verhuiscriteria een uniformerend instrument?’, REP 2025/4,
p. 29-39............................................................................................................. 29
L. Kostense, ‘Van moederkloek tot kosmopolitisch bestaan’: Verslag van het
landelijke Verhuiscongres van 6 december 2023’, REP 2024(2), p. 45-51........33
Week 4 – Jeugdbescherming................................................................................ 36
C. Forder, ‘Hoofdstuk 15 Kinderbeschermingsmaatregelen’, in: W.M. Schrama
e.a. (red.), Familierecht. Een introductie, Den Haag: Boom 2023.....................36
J.J. Huijer, ‘Van Slooten’, FJR 2026/10................................................................42
M.R. Bruning e.a., ‘Terugplaatsing na gedwongen uithuisplaatsing: een blik op
de uitvoeringspraktijk’, FJR 2025/42..................................................................43
D. Verkroost, ‘Rechtsbescherming bij drangtrajecten’, TvJr 2023-2/3...............47
K.A.M. van der Zon e.a., ‘De wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen
geëvalueerd; Een overzicht van de belangrijkste bevindingen’, FJR 2022/62. . .51
HR 16 februari 2018, ECLI:NL:HR:2018:218 (accepteren noodzakelijke zorg)...55
HR 1 september 2023, ECLI:NL:HR:2023:1148 (toetsing perspectiefbesluit)....56
EHRM 15 april 2025, 45644/18 (Van Slooten t. Nederland), EHRC updates
annototatie M.R. Bruning e.a.............................................................................57
Week 5 – Jeugdstrafrecht...................................................................................... 58
J. uit Beijerse, Jeugdstrafrecht. Beginselen, wetgeving en praktijk,
Apeldoorn/Antwerpen: Maklu 2025, hoofdstuk 6, uitsluitend par. 6.1 t/m 6.3 De


1

, berechting van jeugdstrafzaken, en hoofdstuk 7, uitsluitend par. 7.1 t/m 7.4
Strafrechtelijke jeugdsancties...........................................................................58
Y.N. van den Brink, ‘Tussen strafrecht en hulpverlening’, Tijdschrift voor Jeugd
en Kinderrechten 2019/2................................................................................... 65
Week 6 – Ouderschap en identiteit.......................................................................69
Rapport Staatscommissie Herijking ouderschap, Kind en ouders in de 21 ste eeuw
(2016), uitsluitend p. 32-46............................................................................... 69
S.F.M. Wortmann & J. van Duijvendijk-Brand, Compendium Personen- en
familierecht, Deventer: Kluwer 2024, uitsluitend hoofdstuk 11 over afstamming
.......................................................................................................................... 73
M.J. Vonk, ‘Een familieportret: broers, zussen, vreemden’, AA 2024, p. 40-43..74
L.A. van Roermund, ‘De kunstmatige baarmoeder komt eraan. Noodzaak om te
anticiperen op toekomstige uitdagingen voor het afstammingsrecht’, NJB
2025/2161......................................................................................................... 76
Hoge Raad 15 april 1994, ECLI:NL:HR:1994:ZC1337 (Valkenhorst I).................78
Rechtbank Zeeland-West Brabant 19 december 2019,
ECLI:NL:HR:RBZWB:209:6265 (Adoptie en statusvoorlichting)..........................78
Literatuur stellingen............................................................................................. 80
Stelling 1 – Draagmoederschap – Draagmoederschap artikel NJB.....................80
Stelling 1 – Draagmoederschap – FJR 2025 49..................................................83
Stelling 2 – MvT Consultatieversie meerouderschap.........................................88
Stelling 2 – Voorstel van wet Consultatieversie meerouderschap.....................92
Stelling 2 – Meerouderschap WPNR...................................................................95
Stelling 3 – Verhuizen zonder toestemming Christoph......................................98
Stelling 4 – OTS ongeborene, Ten Haaf 2021..................................................100
Stelling 5 – Huijer & Weijers, De aanvaardbare termijn in
jeugdbeschermingzaken, FJR 2016/40............................................................103
Stelling 5 – De Wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen geëvalueerd,
uitsluitend par. 3.2.......................................................................................... 105
Stelling 6 – NJB 2021/2943, Ontwikkelingen rondom samenplaatsing van broers
en zussen bij uithuisplaatsing.........................................................................107
Stelling 7 – De strafmaat voor jeugdige dader van ernstige gewelds- en
zedemisdrijven samenvatting.........................................................................109
Stelling 8 – General Comment No. 24, Nieuw elan voor het jeugdstrafrecht...112




2

,Week 1 – Afstamming

Compendium van het personen- en familierecht 2024,
H11Afstamming
111 Inleiding
Afstamming regelt het juridisch ouderschap. Oorspronkelijk stond biologische
afstamming centraal, maar sinds de Wet lesbisch ouderschap (2014) speelt ook
sociaal ouderschap een rol. Daardoor kunnen ook twee vrouwen juridische ouders
zijn.

Een kind heeft maximaal twee juridische ouders. Dat kunnen zijn:
 Moeder + vader;
 Moeder + duomoeder;
 Twee vaders via adoptie.

De vrouw uit wie het kind geboren is, is altijd moeder (“mater semper certa est”).
Haar moederschap kan niet worden ontkend. Het moederschap van de
duomoeder kan wél worden ontkend of vernietigd, omdat zij meestal geen
biologische moeder is.

Belangrijke artikelen:
 Art. 1:198 BW → juridisch moederschap;
 Art. 1:199 BW → juridisch vaderschap;
 Art. 1:204 BW → erkenning;
 Art. 1:207 BW → gerechtelijke vaststelling ouderschap.

De Staatscommissie Herijking Ouderschap stelde voor dat een kind meer dan
twee ouders kan hebben, maar het kabinet koos uiteindelijk alleen voor
deelgezag.

111a Recht om te weten van wie men afstamt; DNA-onderzoek
Volgens HR Valkenhorst bestaat uit art. 8 EVRM een persoonlijkheidsrecht om te
weten van wie men afstamt. Het belang van het kind weegt meestal zwaarder
dan het belang van ouders bij geheimhouding.

Belangrijke jurisprudentie:
 HR Valkenhorst (HR 15 april 1994, NJ 1994/618);
 HR 11 maart 2022 → belangen kind prevaleren opnieuw;
 EHRM Odièvre/Frankrijk → geheimhouding mag soms toch voorgaan.

Voorlichting over afstamming hoort volgens HR 18 maart 2016 bij goed
ouderschap. DNA-onderzoek speelt vooral bij:
 Ontkenning vaderschap;
 Vaststelling ouderschap.

Regels:
 Verzoeker draagt stelplicht/bewijslast;


3

,  Rechter mag ambtshalve bewijs verlangen;
 Weigering vader mee te werken → rechter mag gevolgtrekking maken (art.
193 Rv).
111b Draagmoederschap
Volgens huidig recht is de draagmoeder juridisch moeder, ook als zij genetisch
niet verwant is aan het kind.

Er ligt een wetsvoorstel “kind, draagmoederschap en afstamming” (2023). Dat
introduceert:
 Toekenning ouderschap na draagmoederschap;
 Voorafgaande rechterlijke toets;
 Draagmoederschapsovereenkomst;
 Draagmoederschapsregister.

Voorwaarden:
 Vrije instemming;
 Counseling;
 Rechter toetst belang van kind.

EHRM:
 Mennesson & Labassee  weigering erkenning wensouders schendt
privéleven kind;
 Paradiso en Campanelli  staten hebben ruime beoordelingsvrijheid;
 Wensouderschap hoeft niet altijd juridisch erkend te worden zolang family
life beschermd blijft.

112 Rechtsgevolgen familierechtelijke betrekking
Familierechtelijke betrekking heeft gevolgen voor:
 Gezag;
 Onderhoudsplicht;
 Naam;
 Erfrecht;
 Nationaliteit.

Belangrijk:
 Gehuwde/geregistreerde ouders hebben meestal gezamenlijk gezag;
 Ouders en kinderen hebben wederzijdse onderhoudsplicht (art. 1:392 BW);
 Kind erft alleen van juridische ouders;
 Nationaliteit volgt juridische afstamming.

113 Kunstmatige donorbevruchting
Bij donorbevruchting wordt onderscheid gemaakt tussen verwekker en donor. De
verwekker heeft daad van verwekking verricht en de donor niet. De donor kan
meestal niet gerechtelijk als ouder worden vastgesteld, maar de verwekker soms
wel.

Duomoeder ontstaat automatisch bij:
 Huwelijk/geregistreerd partnerschap;
 Anonieme donor;
 Verklaring College donorgegevens.

4