Bedrijfsethiek
Hoorcollege 1:
Bedrijfskundig = managers ontwerpen organisatiestructuren → ze verdelen taken en
plakken die taken vervolgens weer aan elkaar. Dit is efficiënt om te doen.
Historisch = managers zijn degenen die ervoor zorgen dat er een buffer komt tussen
uitbuiters (kapitalisten) en degenen die worden uitgebuit (arbeiders). Er is een laag tussen
arbeid en kapitaal gekomen. Die laag is de managementlaag. En die buffert een mogelijk
conflict in de samenleving. Wij hebben zoveel managers nodig (historisch gezien) zodat er
geen burgeroorlog komt.
Cultuurkritisch: het geglobaliseerde management is een dictatuur zonder dictator, een
“nieuw dominium mundi (kerk wilde heel de wereld beheersen”) (aldus rechtshistoricus
Pierre Legendre).
Uit onverdachte hoek: managementgoeroe Gary Hamel nam in Harvard Business Review al
een voorschot op wat Trump en Musk nu in VS aan het doen zijn.
Gary Hamel zegt dat er te veel manager zijn (in lijn met Trump). Hij zegt dat management op
manier niet productief is, brengt veel transactiekosten met zich mee. Anti-management
geluiden kom je ook tegen in de geaccepteerde managementliteratuur.
Waar komt die afkeer van management vandaan?
Legendre en Hamel: noemen management beide een dictatuur of tirannie.
Alles draait bij management om efficiency:
- Ze handelen uit naam van efficiency, zoals theologen en koningen ooit handelden uit
naam van God.
- Legendre zegt dan: efficiency is de nieuwe “referent” (alles verwees ooit naar God,
nu verwijst het naar efficiency)
- Voorbeelden van dergelijke referenten uit naam waarvan mensen handelen:
rechtvaardigheid, duurzaamheid, gezondheid, waarheid…
Waar komt management vandaan?
- Efficiency = doelmatigheid van de middelen.
- Vroeger neanderthalers aten vlees zonder het te bakken en werden daarom niet oud
(aten rauw eten). Bouwen ook boerderijtje. We gaan koeien en ossen behouden op
de boerderij. Opgegeven moment gestraft door dondergod, hele boerderij vliegt in de
fik. Familie neanderthaler weet net optijd weg te gaan. Maar ze merken wel dat ze
wat lekkers ruiken, die gebraadde dieren. Nu is het verhaal: duurde eeuwig, want je
hoefde niet heel die boerderij in brand te zetten. Ging dus heel lang niet efficient.
- Als Trump en musk een aanval inzetten op managers van grote instanties, dan doen
ze dat uit naam van de efficiency. Een waarde die heel belangrijk is.
, Waar komt het management vandaan?
- Het gaat om een instituut dat ongeveer net zo werkt als het recht. Een instituut = lett
iets dat zorgt dat iets blijft staan.
- Legendgre: Het past naadloos bij een samenleving die
niet langer vertrouwt op God, maar op het eigen verstand.
Dus rationaliteit (Taylor) → Harmony, wij denken jullie
voeren uit. Cooperation not individualism. Development of
workers to their efficiency and prosperity. (afb)
- Management pretendeert met een nieuw soort
wetenschappelijkheid praktische problemen op te lossen.
→ scientific management.
- Het is een urbaan-industrieel verschijnsel. Op het
platteland houden ze niet van managers. Boeren houden niet van managers.
Boerderij ook klein en je hebt geen mensen nodig om te coördineren.
Management past in de traditie van de scientia civilis (burgerlijke wetenschap):
- De wonderdokter Roger Bacon wordt gezien als de wegbereider van deze burgerlijke
wetenschap. Overtuigd van niet alleen kennis van god etc, maar dat je kennis hebt
van maatschappelijke dingen. (13e eeuw) In die tijd ontstaat er ook steeds meer
burgerij die de plaats inneemt van de kerk.
- Het doel van alle kennis is louter praktisch: vragen naar waarom en waarvoor zijn
veel minder belangrijk dan vragen naar HOE.
- De scientia civilis is niet anders dan de scientia moralis. Praktische kennis kan niet
anders dan moreel zijn.
- Communicatio utilitatum: nut staat centraal!
Gezag
- Management claimt altijd gezag om te spreken (en anderen het spreken te
verbieden)
- Denk aan het verschil tussen lijn en staf in organisaties (wie in lijn zit mag
meepraten, wie in de straf zit niet)
- De legitimatie ervan bestaat erin dat een speciaal soort kennis heeft van de kern(
precies zoals dokter en priesters ooit weten hadden van die kern en daarom anderen
het zwijgen kunnen opleggen).
- Dogmatiek speelt hierbij een grote rol: anderen mogen niet meepraten. Kritiek moet
achterwege blijven, want kritiek is bovenal inefficiënt.
- Je mag jezelf dus nooit afvragen of management zelf niet dogmatisch is.
- Wie efficientie ter discussie stelt is een idioot. Het doet een beroep op gezond
verstand en op wat natuurlijk is. Hiermee wil je niet in discussie gaan.
- Er mag nooit getwijfeld worden!
Gevolg
- Wat het managementdenken zo krachtig weet te ensceneren, is niets anders dan de
vanzelfsprekendhed en natuurlijkheid van het eigen gezag.
- Gezag moet en kan met dat beroep op gezond verstand en wat natuurlijk is ook altijd
geexporteerd worden naar alle uithoeken van de wereld. Management heeft dus
universele pretenties. Het is goed voor alle mensen en alle samenlevingen.
Hoorcollege 1:
Bedrijfskundig = managers ontwerpen organisatiestructuren → ze verdelen taken en
plakken die taken vervolgens weer aan elkaar. Dit is efficiënt om te doen.
Historisch = managers zijn degenen die ervoor zorgen dat er een buffer komt tussen
uitbuiters (kapitalisten) en degenen die worden uitgebuit (arbeiders). Er is een laag tussen
arbeid en kapitaal gekomen. Die laag is de managementlaag. En die buffert een mogelijk
conflict in de samenleving. Wij hebben zoveel managers nodig (historisch gezien) zodat er
geen burgeroorlog komt.
Cultuurkritisch: het geglobaliseerde management is een dictatuur zonder dictator, een
“nieuw dominium mundi (kerk wilde heel de wereld beheersen”) (aldus rechtshistoricus
Pierre Legendre).
Uit onverdachte hoek: managementgoeroe Gary Hamel nam in Harvard Business Review al
een voorschot op wat Trump en Musk nu in VS aan het doen zijn.
Gary Hamel zegt dat er te veel manager zijn (in lijn met Trump). Hij zegt dat management op
manier niet productief is, brengt veel transactiekosten met zich mee. Anti-management
geluiden kom je ook tegen in de geaccepteerde managementliteratuur.
Waar komt die afkeer van management vandaan?
Legendre en Hamel: noemen management beide een dictatuur of tirannie.
Alles draait bij management om efficiency:
- Ze handelen uit naam van efficiency, zoals theologen en koningen ooit handelden uit
naam van God.
- Legendre zegt dan: efficiency is de nieuwe “referent” (alles verwees ooit naar God,
nu verwijst het naar efficiency)
- Voorbeelden van dergelijke referenten uit naam waarvan mensen handelen:
rechtvaardigheid, duurzaamheid, gezondheid, waarheid…
Waar komt management vandaan?
- Efficiency = doelmatigheid van de middelen.
- Vroeger neanderthalers aten vlees zonder het te bakken en werden daarom niet oud
(aten rauw eten). Bouwen ook boerderijtje. We gaan koeien en ossen behouden op
de boerderij. Opgegeven moment gestraft door dondergod, hele boerderij vliegt in de
fik. Familie neanderthaler weet net optijd weg te gaan. Maar ze merken wel dat ze
wat lekkers ruiken, die gebraadde dieren. Nu is het verhaal: duurde eeuwig, want je
hoefde niet heel die boerderij in brand te zetten. Ging dus heel lang niet efficient.
- Als Trump en musk een aanval inzetten op managers van grote instanties, dan doen
ze dat uit naam van de efficiency. Een waarde die heel belangrijk is.
, Waar komt het management vandaan?
- Het gaat om een instituut dat ongeveer net zo werkt als het recht. Een instituut = lett
iets dat zorgt dat iets blijft staan.
- Legendgre: Het past naadloos bij een samenleving die
niet langer vertrouwt op God, maar op het eigen verstand.
Dus rationaliteit (Taylor) → Harmony, wij denken jullie
voeren uit. Cooperation not individualism. Development of
workers to their efficiency and prosperity. (afb)
- Management pretendeert met een nieuw soort
wetenschappelijkheid praktische problemen op te lossen.
→ scientific management.
- Het is een urbaan-industrieel verschijnsel. Op het
platteland houden ze niet van managers. Boeren houden niet van managers.
Boerderij ook klein en je hebt geen mensen nodig om te coördineren.
Management past in de traditie van de scientia civilis (burgerlijke wetenschap):
- De wonderdokter Roger Bacon wordt gezien als de wegbereider van deze burgerlijke
wetenschap. Overtuigd van niet alleen kennis van god etc, maar dat je kennis hebt
van maatschappelijke dingen. (13e eeuw) In die tijd ontstaat er ook steeds meer
burgerij die de plaats inneemt van de kerk.
- Het doel van alle kennis is louter praktisch: vragen naar waarom en waarvoor zijn
veel minder belangrijk dan vragen naar HOE.
- De scientia civilis is niet anders dan de scientia moralis. Praktische kennis kan niet
anders dan moreel zijn.
- Communicatio utilitatum: nut staat centraal!
Gezag
- Management claimt altijd gezag om te spreken (en anderen het spreken te
verbieden)
- Denk aan het verschil tussen lijn en staf in organisaties (wie in lijn zit mag
meepraten, wie in de straf zit niet)
- De legitimatie ervan bestaat erin dat een speciaal soort kennis heeft van de kern(
precies zoals dokter en priesters ooit weten hadden van die kern en daarom anderen
het zwijgen kunnen opleggen).
- Dogmatiek speelt hierbij een grote rol: anderen mogen niet meepraten. Kritiek moet
achterwege blijven, want kritiek is bovenal inefficiënt.
- Je mag jezelf dus nooit afvragen of management zelf niet dogmatisch is.
- Wie efficientie ter discussie stelt is een idioot. Het doet een beroep op gezond
verstand en op wat natuurlijk is. Hiermee wil je niet in discussie gaan.
- Er mag nooit getwijfeld worden!
Gevolg
- Wat het managementdenken zo krachtig weet te ensceneren, is niets anders dan de
vanzelfsprekendhed en natuurlijkheid van het eigen gezag.
- Gezag moet en kan met dat beroep op gezond verstand en wat natuurlijk is ook altijd
geexporteerd worden naar alle uithoeken van de wereld. Management heeft dus
universele pretenties. Het is goed voor alle mensen en alle samenlevingen.
