26 APRIL 2021
BURGERWACHTEN
EEN OPKOMEND FENOMEEN
LISA VERMEIJ
2661741
Preventie en bestraffing van criminaliteit
Marc Schuilenburg en Alienke Schuringa
1998 woorden
, Inleiding
Tegenwoordig zijn de ‘WhatsApp Buurtpreventie’-borden niet meer weg te denken uit de
Nederlandse woonwijken. De gemiddelde burger krijgt tegenwoordig namelijk steeds meer
verantwoordelijkheden. Het wordt in Nederland steeds meer gebruikelijk om als burger een
belangrijke rol te spelen in het waarborgen van de veiligheid van buurten (Boutellier, Van
der Land & Van Stokkom, 2014). Een goede burger wordt namelijk gezien als een burger die
actief participeert in de samenleving (Van der Land, 2014). Het waarborgen van de veiligheid
van buurten door burgers kan worden bewerkstelligd door zogenaamde burgerwachten. Een
recent voorbeeld van een groep burgerwachten is de groep Buurt Bestuurt in Rotterdam. In
deze vorm van burgerparticipatie krijgen burgers de kans op mee te beslissen over het
bestrijden van veiligheidsproblemen in hun wijk (Schuilenburg, 2015). Dit fenomeen vat de
huidige samenleving samen, namelijk een participerende samenleving en risicosamenleving.
In een risicosamenleving staat preventie van criminaliteit en overlast voorop en in een
participerende samenleving helpen de burgers dit te bewerkstelligen (Feeley & Simon,
1992).
Het is echter de vraag of dit opkomende fenomeen van burgerwachten daadwerkelijk
zorgt voor een afname van overlast en criminaliteit of dat het juist een verergering tot stand
brengt. Dit heeft de volgende onderzoeksvraag tot stand gebracht: ‘Hoe kan de opkomst van
burgerwachten in onze samenleving worden verklaard en wat zijn de positieve en negatieve
effecten van dit nieuwe fenomeen?’ Deze onderzoeksvraag zal getracht te worden
beantwoord aan de hand van een literatuurstudie.
Operationalisering burgerwachten
Het fenomeen dat centraal staat in dit essay heeft verschillende benamingen. Om
verwarring te voorkomen, zal de term burgerwachten worden aangehouden. Lub (2016b)
definieert burgerwachten als een vorm van georganiseerd vrijwilligerswerk dat het doel
heeft om bij te dragen aan de veiligheid van een buurt. Hieronder valt onder andere het
opmerken en melden van verdachte activiteiten en onveilige situaties; het voorlichten van
bewoners over veiligheidskwesties en het melden van fysieke of sociale overlast zoals vuilnis
dat op de verkeerde plek ligt; kapotte straatverlichting of hangjongeren. Een concreet
1
BURGERWACHTEN
EEN OPKOMEND FENOMEEN
LISA VERMEIJ
2661741
Preventie en bestraffing van criminaliteit
Marc Schuilenburg en Alienke Schuringa
1998 woorden
, Inleiding
Tegenwoordig zijn de ‘WhatsApp Buurtpreventie’-borden niet meer weg te denken uit de
Nederlandse woonwijken. De gemiddelde burger krijgt tegenwoordig namelijk steeds meer
verantwoordelijkheden. Het wordt in Nederland steeds meer gebruikelijk om als burger een
belangrijke rol te spelen in het waarborgen van de veiligheid van buurten (Boutellier, Van
der Land & Van Stokkom, 2014). Een goede burger wordt namelijk gezien als een burger die
actief participeert in de samenleving (Van der Land, 2014). Het waarborgen van de veiligheid
van buurten door burgers kan worden bewerkstelligd door zogenaamde burgerwachten. Een
recent voorbeeld van een groep burgerwachten is de groep Buurt Bestuurt in Rotterdam. In
deze vorm van burgerparticipatie krijgen burgers de kans op mee te beslissen over het
bestrijden van veiligheidsproblemen in hun wijk (Schuilenburg, 2015). Dit fenomeen vat de
huidige samenleving samen, namelijk een participerende samenleving en risicosamenleving.
In een risicosamenleving staat preventie van criminaliteit en overlast voorop en in een
participerende samenleving helpen de burgers dit te bewerkstelligen (Feeley & Simon,
1992).
Het is echter de vraag of dit opkomende fenomeen van burgerwachten daadwerkelijk
zorgt voor een afname van overlast en criminaliteit of dat het juist een verergering tot stand
brengt. Dit heeft de volgende onderzoeksvraag tot stand gebracht: ‘Hoe kan de opkomst van
burgerwachten in onze samenleving worden verklaard en wat zijn de positieve en negatieve
effecten van dit nieuwe fenomeen?’ Deze onderzoeksvraag zal getracht te worden
beantwoord aan de hand van een literatuurstudie.
Operationalisering burgerwachten
Het fenomeen dat centraal staat in dit essay heeft verschillende benamingen. Om
verwarring te voorkomen, zal de term burgerwachten worden aangehouden. Lub (2016b)
definieert burgerwachten als een vorm van georganiseerd vrijwilligerswerk dat het doel
heeft om bij te dragen aan de veiligheid van een buurt. Hieronder valt onder andere het
opmerken en melden van verdachte activiteiten en onveilige situaties; het voorlichten van
bewoners over veiligheidskwesties en het melden van fysieke of sociale overlast zoals vuilnis
dat op de verkeerde plek ligt; kapotte straatverlichting of hangjongeren. Een concreet
1
