Samenvatting Farmacologie HC-A
HBO-niveau leerbestand met extra uitleg, tabellen, leerkaart en oefenvragen
Dia 1: start van het college Farmacologie HC-A.
1. Waar gaat dit college over?
Farmacologie betekent geneesmiddelenleer. Het college gaat over hoe geneesmiddelen werken, waar ze in het lichaam
op aangrijpen, hoe bijwerkingen ontstaan en hoe je basisbegrippen zoals agonist, antagonist, indicatie, profylaxe,
substitutie en off-label gebruik uitlegt.
De kern is: een geneesmiddel heeft meestal een aangrijpingspunt nodig, bijvoorbeeld een receptor, ionkanaal, enzym of
transporteiwit. Door daarop te werken ontstaat een gewenst therapeutisch effect, maar soms ook een ongewenste
bijwerking.
Leerdoelen in gewone taal
Uitleggen wat farmacologie is en het verschil tussen medicamenteuze en niet-medicamenteuze therapie benoemen.
Uitleggen hoe geneesmiddelen werken via een aangrijpingspunt en hoe daardoor bijwerkingen kunnen ontstaan.
Agonist en antagonist herkennen en voorbeelden kunnen noemen.
Generieke naam, merknaam, substitutie, off-label gebruik en polyfarmacie uitleggen.
Van veelgebruikte middelen globaal de werking en aandachtspunten benoemen.
2. Therapie: medicamenteus en niet-medicamenteus
Therapie betekent behandeling. Dit kan zonder geneesmiddelen, bijvoorbeeld leefstijladvies, fysiotherapie,
gesprekstherapie of een operatie. Dit heet niet-medicamenteus. Behandeling met geneesmiddelen heet
medicamenteus.
Samenvatting Farmacologie HC-A - HBO-niveau leerbestand
, Dia 3: therapie kan medicamenteus of niet-medicamenteus zijn.
Doelen van therapie
Begrip Betekenis Voorbeeld
Vaccinatie, tromboseprofylaxe,
Voorkomen dat ziekte of klachten
Preventief / profylaxe salbutamol vóór inspanning bij
ontstaan.
inspanningsastma.
Gericht op genezing of wegnemen van de
Curatief Antibiotica bij een bacteriële infectie.
oorzaak.
Klachten verminderen zonder de oorzaak
Symptomatisch Paracetamol tegen pijn of koorts.
direct weg te nemen.
Klachten verlichten wanneer genezing Pijnstilling en benauwdheidsbestrijding in
Palliatief
niet meer mogelijk of niet het doel is. de palliatieve fase.
Middel zonder specifieke werkzame stof
Placebo in onderzoek als vergelijking met
Placebo voor het ziekteproces, maar met mogelijk
echt geneesmiddel.
verwachtings-/context-effect.
3. Geneesmiddelengebruik en polyfarmacie
Geneesmiddelen worden zeer veel gebruikt. In de dia staat dat er in 2023 in totaal 11,6 miljoen gebruikers van
geneesmiddelen waren. De top 10 bestond onder andere uit pantoprazol, metoprolol, metformine, omeprazol,
simvastatine en acetylsalicylzuur.
Samenvatting Farmacologie HC-A - HBO-niveau leerbestand
HBO-niveau leerbestand met extra uitleg, tabellen, leerkaart en oefenvragen
Dia 1: start van het college Farmacologie HC-A.
1. Waar gaat dit college over?
Farmacologie betekent geneesmiddelenleer. Het college gaat over hoe geneesmiddelen werken, waar ze in het lichaam
op aangrijpen, hoe bijwerkingen ontstaan en hoe je basisbegrippen zoals agonist, antagonist, indicatie, profylaxe,
substitutie en off-label gebruik uitlegt.
De kern is: een geneesmiddel heeft meestal een aangrijpingspunt nodig, bijvoorbeeld een receptor, ionkanaal, enzym of
transporteiwit. Door daarop te werken ontstaat een gewenst therapeutisch effect, maar soms ook een ongewenste
bijwerking.
Leerdoelen in gewone taal
Uitleggen wat farmacologie is en het verschil tussen medicamenteuze en niet-medicamenteuze therapie benoemen.
Uitleggen hoe geneesmiddelen werken via een aangrijpingspunt en hoe daardoor bijwerkingen kunnen ontstaan.
Agonist en antagonist herkennen en voorbeelden kunnen noemen.
Generieke naam, merknaam, substitutie, off-label gebruik en polyfarmacie uitleggen.
Van veelgebruikte middelen globaal de werking en aandachtspunten benoemen.
2. Therapie: medicamenteus en niet-medicamenteus
Therapie betekent behandeling. Dit kan zonder geneesmiddelen, bijvoorbeeld leefstijladvies, fysiotherapie,
gesprekstherapie of een operatie. Dit heet niet-medicamenteus. Behandeling met geneesmiddelen heet
medicamenteus.
Samenvatting Farmacologie HC-A - HBO-niveau leerbestand
, Dia 3: therapie kan medicamenteus of niet-medicamenteus zijn.
Doelen van therapie
Begrip Betekenis Voorbeeld
Vaccinatie, tromboseprofylaxe,
Voorkomen dat ziekte of klachten
Preventief / profylaxe salbutamol vóór inspanning bij
ontstaan.
inspanningsastma.
Gericht op genezing of wegnemen van de
Curatief Antibiotica bij een bacteriële infectie.
oorzaak.
Klachten verminderen zonder de oorzaak
Symptomatisch Paracetamol tegen pijn of koorts.
direct weg te nemen.
Klachten verlichten wanneer genezing Pijnstilling en benauwdheidsbestrijding in
Palliatief
niet meer mogelijk of niet het doel is. de palliatieve fase.
Middel zonder specifieke werkzame stof
Placebo in onderzoek als vergelijking met
Placebo voor het ziekteproces, maar met mogelijk
echt geneesmiddel.
verwachtings-/context-effect.
3. Geneesmiddelengebruik en polyfarmacie
Geneesmiddelen worden zeer veel gebruikt. In de dia staat dat er in 2023 in totaal 11,6 miljoen gebruikers van
geneesmiddelen waren. De top 10 bestond onder andere uit pantoprazol, metoprolol, metformine, omeprazol,
simvastatine en acetylsalicylzuur.
Samenvatting Farmacologie HC-A - HBO-niveau leerbestand
