Overzicht per probleem

Kernelementen
 Tekorten in de sociale communicatie en sociale interactie in uiteenlopende situaties
o In sociaal emotionele wederkerigheid
o In het non verbale communicatieve gedrag
o In het ontwikkelen, onderhouden en begrijpen van relaties
 Beperkte, repetitieve gedragspatronen, interesses of activiteiten
o Stereotype of repetitieve motorische bewegingen, gebruik van voorwerpen of spraak
o Hardnekkig vasthouden aan hetzelfde, inflexibel gehecht aan routines of
geritualiseerde patronen van verbaal of non verbaal gedrag.
o Zeer beperkte, gefixeerde interesses die abnormaal intens en gefocust zijn
o Hyper of hypero-activiteit op zintuiglijke prikkels of ongewone belangstelling voor de zintuiglijke aspecten van de
omgeving.

Differentiaal diagnose
 Verstandelijke beperking  Tic stoornissen
 Taalstoornissen  Angststoornissen
 Leerstoornissen  ADHD
 Stemmingsstoornissen  DCD
 OCD  Hechtingsstoornis
 Gedragsstoornissen

Comorbiditeit
● ADHD (> concentratie, overprikkeling > druk gedrag) ● Tics, syndroom Gilles de la Tourette
● (licht) verstandelijke beperking ● Angsten
● Taalstoornissen (tekorten communicatie > taalachterstand peuter) ● Depressie
● Zintuiglijke beperkingen ● Slaapstoornissen
● Reactieve hechtingsstoornis ● Motoriek Stoornis
● Kinderschizofrenie ● Medische aandoening
● OCD (>beperkte, repetitieve gedragspatronen) ● Genetisch syndroom

Verklaringsmodellen
Biologische
- 90% genetisch
- Geen aangewezen neurotransmitter > geen medicatie
- Groter hersenvolume: cortex, amygdala, witte stof & hippocampus
- Heterogene verklaring, hoge erfelijkheid. Bijzonder omdat er een mengelmoes van problemen tot dezelfde uitkomst kan
leiden
- Verstoorde connectiviteit tussen van elkaar verwijderde hersengebieden kan de normale informatieverwerking verstoren
en hierdoor vroege ontwikkelingsprocessen en leerprocessen anders doen verlopen.

Psychologisch/cognitief
- Sociaal-cognitieve theorie, voorloper TOM
- Theory of Mind
o Joint attention
o Imitatie
o Bezwaren
- Centrale coherentie-theorie
- Executieve functies theorie
o Mentale flexibiliteit > hoofdkenmerk 2

Alomvattend
- Transactioneel model:
o Stress zorgdragers
o Verminderd vertrouwen opvoedingscompetentie
o Externaliserende problematiek > stress
Behandeling
- Zo vroeg mogelijk
- Globale begeleiding kind en sociale omgeving
- Psycho-educatie aan omgeving en jeugdige
- Combinatie ontwikkelingsstimulerend en gedragsbeïnvloedende
- Secundaire gedragsproblemen en comorbide aandoeningen worden behandeld
- Psychofarmaca slechts voor enkele symptomen effectief

Behandeldoelen: communicatie, gedragsmanagement, sociaal initiatief en sociale respons, imitatie, gedeelde aandacht,
symbolisch spel en spilvaardigheden (motivatie, exploratie en zelfregulatie)

, Kernelementen
Leerstoornissen: o Beperking in het lezen (dyslexie)
 Moeite met lezen van woorden o Beperking in de schriftelijke
 Moeite om de betekenis te begrijpen van wat wordt gelezen uitdrukkingsvaardigheden
 Moeite met spelling o Beperking in het rekenen (dyscalculie)
 Moeite on zich schriftelijk uit te drukken o Ernst (licht, matig, ernstig)
 Moeite met het zich eigen maken van gevoel voor en feiten
rond getallen berekeningen - Discrepantiecriterium
 Moeite met cijfermatig redeneren - Achterstandscriterium
 Aanhoudende aanwezigheid van minstens een van de - Resistentiecriterium
symptomen gedurende 6 maanden - Exclusiviteitscriterium

Differentiaal diagnose
 ADHD

Comorbiditeit
 Dyslexie en dyscalculie 20-40%  Specifieke taalstoornissen
 ADHD 20-80%  Motorische problemen
 Gedragsproblemen  Auditieve en visuele problemen
 Sociale fobie 15%  ASS
 Gegeneraliseerde angststoornis 8%  Rekenproblemen
 Stemmingsstoornissen  Rekenangst (dyscalculie)

Verklaringsmodellen
Biologische
Er is bij dyslectici een afwijkend activatiepatronen te zien:
- Temporo-pariëtale gebieden minder activatie
o Functie decoderen bij lezen
o Grafeem-foneemkoppeling = klanktekenkoppeling
- Proces decoderen bij lezen wordt niet goed geautomatiseerd
o Minder activatie occipito-temporale gebieden
- Compensatie nodig om te kunnen lezen (in jezelf woorden uitspreken)
o Belasting voor werkgeheugen
o Activatie frontale gebieden

Hersenactivatie/functie bij dyscalculie nog minder bekend
1. Vertraging van (de ontwikkeling van) linkerhemisfeerfuncties, want moeite met snel en correct oproepen van info uit
lange termijn geheugen
2. Dyslexie: disfunctie linkerhemisfeer, want talig
Dyscalculie: disfunctie rechterhemisfeer, want visueel-ruimtelijk
Kortom: we weten het nog niet zo goed

Psychologisch/cognitief
- Cognitief-linguïstisch
- Core deficit model
- Temporeel informatieverwerkingsdeficit
o Auditief
o Visueel
 Parvocellulaire systeem
 Magnocellulaire systeem
Alomvattend
- Transactionele model
Behandeling
Procesgerichte behandeling gericht op het proces: - STICORDI-maatregelen
- Trainen van basisfuncties
.
Taakgerichte behandeling gaat uit van de te leren taak 1. Psycho-educatie
- Directe instructie 2. Aanbieden modules
- Strategische instructie 3. Aandacht individuele kenmerken
4. Niveau bereikt → Naar volgende module
Doel: een voldoende niveau van lezen en spellen uitgedrukt in 5. Evaluatie en Afsluiting
gangbare eisen en criteria passend bij de leeftijd, schoolniveau
en/of beroepsperspectief en acceptabel niveau van
zelfredzaamheid ontwikkelen