Samenvatting Encyclopedie der rechtswetenschap II 2020-2021 - VU
Bachelor 3 rechtsgeleerdheid - theorie + hoorcolleges + werkgroep uitwerkingen
, Week 1
Hoorcollege week 1
De cursus in schema
1. De aard van het recht
2. Het rechtsbegrip
3. Rechtsvinding en politiek
4. Liberalisme
5. Communitarisme
6. Democratische rechtsstaat en fatsoenlijke samenleving
7. Ethiek voor juristen
Het rechtsbegrip
- Waarom is er recht?
o Wat is de bedoeling van normen?
- Wat is recht?
o Hoe identificeer je normen?
- Hoe vinden we recht?
o Hoe interpreteer je normen?
Waarom is er recht?
- Rechtszekerheid?
o Voorkomen natuurtoestand en chaos.
o Ordenende functie: bevorderen van bestendige relaties tussen burgers en overheid en
burgers.
- Rechtvaardigheid?
o Recht helpt tot het instandhouden van een rechtvaardige samenleving, ingebakken in
het doel van een samenleving.
o Bevorderen van vrijheid en gelijkheid in de samenleving.
- Doelmatigheid?
o Recht moet bijdragen aan welzijn en geluk in de samenleving.
o Bevorderen van maatschappelijke welvaart (in ruime zin).
Basisfuncties kunnen botsen, voorbeelden:
- Coronamaatregelen als avondklok
o Desperate times calls for desperate measures
- Bezuinigingen rechtsbijstand
o Aan de poort beoordelen of burger voldoende zaak heeft om een procedure te starten.
o Rechtszekerheid (niet zeker mogelijkheid toegang rechter) en rechtvaardigheid (rijke
mensen kunnen wel hun weg vinden naar de rechter en armen niet) komt hier in het
geding voor mensen met minder financiële middelen.
- Historisch onrecht
o Hoe ga je in de tijd van nu om met het onrecht van het verleden?
o In Zuid-Afrika was ongelijkheid terug te zien in de wetgeving. Juridisch was
discrimineren niet strafbaar.
o Rechtszekerheid zegt dat je het hierbij moet laten (de wet is immers gevolgd).
Rechtvaardigheid vindt dat van niet, je moet de schuldige recht wijzen en niet
ongestraft laten. Je kan het niet zomaar vergeven en vergeten. Je moet het kunnen
benoemen en onrecht boven tafel krijgen. Wonden laten genezen wellicht via
verzoeningscommissies, opbouwen van de samenleving (doelmatigheid).
Bachelor 3 rechtsgeleerdheid - theorie + hoorcolleges + werkgroep uitwerkingen
, Week 1
Hoorcollege week 1
De cursus in schema
1. De aard van het recht
2. Het rechtsbegrip
3. Rechtsvinding en politiek
4. Liberalisme
5. Communitarisme
6. Democratische rechtsstaat en fatsoenlijke samenleving
7. Ethiek voor juristen
Het rechtsbegrip
- Waarom is er recht?
o Wat is de bedoeling van normen?
- Wat is recht?
o Hoe identificeer je normen?
- Hoe vinden we recht?
o Hoe interpreteer je normen?
Waarom is er recht?
- Rechtszekerheid?
o Voorkomen natuurtoestand en chaos.
o Ordenende functie: bevorderen van bestendige relaties tussen burgers en overheid en
burgers.
- Rechtvaardigheid?
o Recht helpt tot het instandhouden van een rechtvaardige samenleving, ingebakken in
het doel van een samenleving.
o Bevorderen van vrijheid en gelijkheid in de samenleving.
- Doelmatigheid?
o Recht moet bijdragen aan welzijn en geluk in de samenleving.
o Bevorderen van maatschappelijke welvaart (in ruime zin).
Basisfuncties kunnen botsen, voorbeelden:
- Coronamaatregelen als avondklok
o Desperate times calls for desperate measures
- Bezuinigingen rechtsbijstand
o Aan de poort beoordelen of burger voldoende zaak heeft om een procedure te starten.
o Rechtszekerheid (niet zeker mogelijkheid toegang rechter) en rechtvaardigheid (rijke
mensen kunnen wel hun weg vinden naar de rechter en armen niet) komt hier in het
geding voor mensen met minder financiële middelen.
- Historisch onrecht
o Hoe ga je in de tijd van nu om met het onrecht van het verleden?
o In Zuid-Afrika was ongelijkheid terug te zien in de wetgeving. Juridisch was
discrimineren niet strafbaar.
o Rechtszekerheid zegt dat je het hierbij moet laten (de wet is immers gevolgd).
Rechtvaardigheid vindt dat van niet, je moet de schuldige recht wijzen en niet
ongestraft laten. Je kan het niet zomaar vergeven en vergeten. Je moet het kunnen
benoemen en onrecht boven tafel krijgen. Wonden laten genezen wellicht via
verzoeningscommissies, opbouwen van de samenleving (doelmatigheid).
