Samenvatting Psychologie kwartiel 4 fysiotherapie leerjaar 1

Samenvatting Psychologie kennistoets kwartiel 4 leerjaar 1
fysiotherapie Saxion Enschede 2020-2021
 Geschreven aan de hand van de colleges en PowerPoints


Inhoud
College 1 persoonlijkheid................................................................................................................... 2
College 2 stress: oorzaak en gevolgen............................................................................................... 4
College 3: stress en gezondheid........................................................................................................ 7
College 4 (chronische) pijn (psychosociale aspecten)........................................................................ 9
College 5 ziek worden en hulp zoeken............................................................................................. 11
College 6 leertheorieën/gezondheidsgedrag leren...........................................................................13
College 7 health beliefs and intentions............................................................................................ 16
College 8 gedragsveranderingsmodellen in de FT............................................................................19

,Psychologie kwartiel 4
 College 1 persoonlijkheid
 College 2 stress: oorzaak en gevolgen
 College 3 stress en gezondheid
 College 4 (chronische) pijn (psychosociale aspecten)
 College 5 ziek worden en hulp zoeken
 College 6 leertheorieën/gezondheidsgedrag leren
 College 7 health beliefs and intentions
 College 8 gedragsveranderingsmodellen in de fysiotherapie


College 1 persoonlijkheid
Leerdoelen:
1. Wat de definitie is van persoonlijkheid
2. Waardoor persoonlijkheid wordt gevormd (door welke krachten)
3. Welke patronen er kunnen worden onderscheiden in de persoonlijkheid (Big Five)
4. Welke 'theorieën' mensen gebruiken om elkaar te begrijpen

Leerdoel 1:
Definitie persoonlijkheid: psychologische eigenschappen die een zekere continuïteit verlenen
aan het gedrag van een persoon in verschillende situaties en op verschillende momenten

Leerdoel 2:
Waardoor doen we wat we doen?
 Persoonlijkheid wordt gevormd door: het samenspel van biologische, situationele en
mentale/psychologische processen, die samen geïntegreerd zijn in de sociaal-culturele
context van het individu en de ontwikkelingsfase
- Er is een levenslange verandering in persoonlijkheid

Onze persoonlijkheid wordt beïnvloed door:
 A: interne en onbewuste behoeften
- Psychodynamische theorieën
 B: positieve motieven/persoonlijke groei
- Humanistische theorieën
 C: cognities en externe indrukken vanuit sociale omgeving
- Sociaal-cognitieve theorieën

A: psychodynamische theorieën
 Sigmund Freud: invloed vroege jeugd, concept van het onbewuste, als bron van (seksuele)
impulsen, drijfveren en conflicten
- Voorbeeld: meerdere keren een afspraak vergeten, omdat iemand er eigenlijk geen zin
in heeft
 Freudiaanse vergissingen of versprekingen: onbedoeld inzicht in wat er onbewust
vanbinnen speelt bij de spreker (het lekt door in je gedrag)
- Voorbeeld: I’m sad i.p.v. glad to see you
 Persoonlijkheid volgens Freud:
- Id: onbewuste motieven (Eros: levenslust en Thanatos: doodsdrift)
- Ego: bewuste, rationele deel van persoonlijkheid. Probeert de ‘lieve vrede’ tussen Id en
Superego te bewaren
- Superego: ‘opslagruimte’ waarden en morele houding (doorgeven door
ouders/maatschappij)/ook wel geweten/het ego-ideaal
B: humanistische theorieën
 Mensen streven van nature naar
zelfactualisatie, als de basisbehoeften
eenmaal vervuld zijn, kunnen mensen tot
bloei komen: inzet creativiteit en
ontwikkeling van sterke kanten
- Humanistische theorieën: optimistische
kijk op persoonlijkheid
- Mens gedreven door de behoefte zich
aan te passen, te leren en uit te blinken
- De Maslow’s behoefte pyramide

C: sociaal-cognitieve theorieën
 Solide wetenschappelijke basis

,  Bandura: leren door onder andere te observeren
- Door te kijken naar het gedrag van anderen en consequenties daarvan
 Rolmodellen in je omgeving: niet altijd een positieve invloed (leren stil te zijn in stiltecoupé
vs opgroeien in een gewelddadige omgeving)
 Bandura: persoonlijkheid gevormd door interactie tussen persoon, cognitie, omgeving →
wederzijdse beïnvloeding (reciprocal determinism)
- Bijvoorbeeld: je hebt interesse in geschiedenis (cognitie) en je gaat daardoor naar
jongerenbijeenkomsten over
geschiedenis (omgeving), daar voer
je interessante gesprekken met de
jongeren (gedrag) en daardoor zal
je interesse versterkt worden en zul
je vaker gaan
 Rotter: gedrag bepaald door locus of
control
- Gevoel van persoonlijke
controle/invloed bepaalt mede ons
handelen
- Is het leven wel/niet te beïnvloeden: er is sprake van een interne/externe locus of
control




Leerdoel 3:
 Aanname: persoonlijkheid berust op stabiele patronen, te weten:
- A: temperamenten → bijvoorbeeld theorie van Hippocrates over temperament
- B: typen → bijvoorbeeld theorie van Kretschmer over lichaamstypen
- C: persoonlijkheidskenmerken/trekken → bijvoorbeeld the Big five
 Te duiden als momentopname → bruikbaar bij uitzoeken beste sollicitant
 We beginnen met Hippocrates en Kretschmer, zij beschrijven 2 niet-wetenschappelijke
persoonlijkheidstheorieën
Niet wetenschappelijke theorieën Hippocrates: persoonlijkheid wordt bepaald door de balans
tussen lichaamssappen (temperament)
 Sanguinisch: vrolijk persoon
 Cholerisch: woede
 Melancholiek: gedeprimeerd
 Flegmatiek: koel, afstandelijk, traag en weinig emotioneel

Niet wetenschappelijke theorieën Kretschmer: Kretschmer omschrijft persoonlijkheid a.d.h.v.
lichaamstypes
 Pyknische: veel lichaamsvet en weinig
spiermassa → vriendelijk, extravert en
sociaal
 Atletische: gespierd, brede schouders en
weinig lichaamsvet → assertief, agressief
 Leptosome: mager en lang → introvert en
beschouwend

Persoonlijkheidskenmerken/trekken
(bijvoorbeeld the Big five): stabiele
persoonlijkheidstrekken die in verschillende omstandigheden leidraad vormen voor gedachten en
handelingen van personen

Het vijffactorenmodel: persoonlijkheid wordt gevormd door 5 fundamentele
persoonlijkheidsdimensies → the Big five