05-06-2026, 23:50 Inleiding Psychologie — samenvatting
Samenvatting — Inleiding Psychologie
Tentamengerichte studiehulp voor het eerste jaar — gangbare inleidende psychologie (in de lijn van
Gerrig & Zimbardo en Passer & Smith). Kernbegrippen, theoretici, voorbeelden en schema's.
Inhoudsopgave
1. Wat is psychologie? — definitie, doelen, stromingen
2. Onderzoeksmethoden — experiment, correlatie, betrouwbaarheid & validiteit
3. Biologische psychologie — neuron & hersengebieden
4. Gewaarwording & waarneming
5. Bewustzijn & slaap
6. Leren — klassieke & operante conditionering
7. Geheugen — Atkinson-Shiffrin
8. Motivatie & emotie
9. Ontwikkelingspsychologie — Piaget & Erikson
10. Persoonlijkheid — Big Five & stromingen
11. Sociale psychologie
12. Psychische stoornissen (kort)
13. Kernbegrippen (overzichtstabel)
1. Wat is psychologie? Doelen en stromingen
Psychologie is de wetenschappelijke studie van gedrag en mentale processen. "Gedrag" is
observeerbaar (handelen, spreken); "mentale processen" zijn intern (denken, voelen,
herinneren).
Vier doelen van de psychologie
Beschrijven — wat gebeurt er precies? (observatie)
Verklaren — waarom gebeurt het? (oorzaken zoeken)
Voorspellen — wanneer/onder welke voorwaarden treedt het op?
Beïnvloeden/controleren — gedrag bijsturen (bv. therapie, training)
Belangrijkste stromingen (theoretische perspectieven)
Stroming Grondlegger(s) Kernidee Verklaart gedrag
uit
Structuralisme Wundt (eerste lab, Bewustzijn ontleden in Bouwstenen van
1879), Titchener basiselementen via bewuste ervaring
introspectie
file:///C:/Users/niels/OneDrive/Documenten/Stuvia/Psychologie_Samenvatting.html 1/12
, 05-06-2026, 23:50 Inleiding Psychologie — samenvatting
Functionalisme William James Waartoe dient het Functie/nut van
bewustzijn? (aanpassing) mentale processen
Psychoanalyse Sigmund Freud Onbewuste driften en Onbewuste,
jeugdconflicten sturen gedrag seksuele/agressieve
driften
Behaviorisme Watson, Skinner Alleen observeerbaar gedrag Omgeving,
(eerder Pavlov) is wetenschap; alles is geleerd bekrachtiging,
conditionering
Humanistisch Rogers, Maslow Vrije wil, groei, Streven naar
zelfverwerkelijking persoonlijke groei
Cognitief o.a. Neisser, Piaget De geest als Denken, geheugen,
informatieverwerker perceptie, taal
Biologisch diverse Gedrag heeft een lichamelijke Hersenen,
(neuro) basis neurotransmitters,
genen, hormonen
Evolutionair geïnspireerd door Gedrag dat Natuurlijke selectie,
Darwin overleving/voortplanting adaptaties
bevorderde, bleef bestaan
Sociocultureel diverse Cultuur en sociale context Normen, cultuur,
vormen gedrag groep
Freud — structuur van de psyche. Id (lustprincipe, driften), Ego (realiteitsprincipe,
bemiddelaar), Superego (geweten/moraal). Conflicten worden afgeweerd met
afweermechanismen (verdringing, projectie, rationalisatie). Veel hiervan is niet empirisch
toetsbaar — daarom wetenschappelijk omstreden, maar historisch zeer invloedrijk.
Nature vs. nurture. Klassiek debat: is gedrag aangeboren (genen, biologie) of aangeleerd
(omgeving, opvoeding)? Modern antwoord: beide — er is voortdurende interactie tussen genen
en omgeving (gen-omgevingsinteractie, epigenetica).
2. Onderzoeksmethoden
De wetenschappelijke methode: theorie → hypothese (toetsbare voorspelling) →
dataverzameling → analyse → conclusie. Een goede hypothese is falsifieerbaar (kan in
principe weerlegd worden).
Het experiment — de enige methode die oorzaak-gevolg aantoont
Onafhankelijke variabele (OV) — wat de onderzoeker manipuleert (de "oorzaak").
Afhankelijke variabele (AV) — wat gemeten wordt (het "gevolg").
Experimentele groep krijgt de behandeling; controlegroep niet (of placebo).
Randomisatie (aselecte toewijzing) verdeelt verstorende invloeden gelijk over groepen.
file:///C:/Users/niels/OneDrive/Documenten/Stuvia/Psychologie_Samenvatting.html 2/12
Samenvatting — Inleiding Psychologie
Tentamengerichte studiehulp voor het eerste jaar — gangbare inleidende psychologie (in de lijn van
Gerrig & Zimbardo en Passer & Smith). Kernbegrippen, theoretici, voorbeelden en schema's.
Inhoudsopgave
1. Wat is psychologie? — definitie, doelen, stromingen
2. Onderzoeksmethoden — experiment, correlatie, betrouwbaarheid & validiteit
3. Biologische psychologie — neuron & hersengebieden
4. Gewaarwording & waarneming
5. Bewustzijn & slaap
6. Leren — klassieke & operante conditionering
7. Geheugen — Atkinson-Shiffrin
8. Motivatie & emotie
9. Ontwikkelingspsychologie — Piaget & Erikson
10. Persoonlijkheid — Big Five & stromingen
11. Sociale psychologie
12. Psychische stoornissen (kort)
13. Kernbegrippen (overzichtstabel)
1. Wat is psychologie? Doelen en stromingen
Psychologie is de wetenschappelijke studie van gedrag en mentale processen. "Gedrag" is
observeerbaar (handelen, spreken); "mentale processen" zijn intern (denken, voelen,
herinneren).
Vier doelen van de psychologie
Beschrijven — wat gebeurt er precies? (observatie)
Verklaren — waarom gebeurt het? (oorzaken zoeken)
Voorspellen — wanneer/onder welke voorwaarden treedt het op?
Beïnvloeden/controleren — gedrag bijsturen (bv. therapie, training)
Belangrijkste stromingen (theoretische perspectieven)
Stroming Grondlegger(s) Kernidee Verklaart gedrag
uit
Structuralisme Wundt (eerste lab, Bewustzijn ontleden in Bouwstenen van
1879), Titchener basiselementen via bewuste ervaring
introspectie
file:///C:/Users/niels/OneDrive/Documenten/Stuvia/Psychologie_Samenvatting.html 1/12
, 05-06-2026, 23:50 Inleiding Psychologie — samenvatting
Functionalisme William James Waartoe dient het Functie/nut van
bewustzijn? (aanpassing) mentale processen
Psychoanalyse Sigmund Freud Onbewuste driften en Onbewuste,
jeugdconflicten sturen gedrag seksuele/agressieve
driften
Behaviorisme Watson, Skinner Alleen observeerbaar gedrag Omgeving,
(eerder Pavlov) is wetenschap; alles is geleerd bekrachtiging,
conditionering
Humanistisch Rogers, Maslow Vrije wil, groei, Streven naar
zelfverwerkelijking persoonlijke groei
Cognitief o.a. Neisser, Piaget De geest als Denken, geheugen,
informatieverwerker perceptie, taal
Biologisch diverse Gedrag heeft een lichamelijke Hersenen,
(neuro) basis neurotransmitters,
genen, hormonen
Evolutionair geïnspireerd door Gedrag dat Natuurlijke selectie,
Darwin overleving/voortplanting adaptaties
bevorderde, bleef bestaan
Sociocultureel diverse Cultuur en sociale context Normen, cultuur,
vormen gedrag groep
Freud — structuur van de psyche. Id (lustprincipe, driften), Ego (realiteitsprincipe,
bemiddelaar), Superego (geweten/moraal). Conflicten worden afgeweerd met
afweermechanismen (verdringing, projectie, rationalisatie). Veel hiervan is niet empirisch
toetsbaar — daarom wetenschappelijk omstreden, maar historisch zeer invloedrijk.
Nature vs. nurture. Klassiek debat: is gedrag aangeboren (genen, biologie) of aangeleerd
(omgeving, opvoeding)? Modern antwoord: beide — er is voortdurende interactie tussen genen
en omgeving (gen-omgevingsinteractie, epigenetica).
2. Onderzoeksmethoden
De wetenschappelijke methode: theorie → hypothese (toetsbare voorspelling) →
dataverzameling → analyse → conclusie. Een goede hypothese is falsifieerbaar (kan in
principe weerlegd worden).
Het experiment — de enige methode die oorzaak-gevolg aantoont
Onafhankelijke variabele (OV) — wat de onderzoeker manipuleert (de "oorzaak").
Afhankelijke variabele (AV) — wat gemeten wordt (het "gevolg").
Experimentele groep krijgt de behandeling; controlegroep niet (of placebo).
Randomisatie (aselecte toewijzing) verdeelt verstorende invloeden gelijk over groepen.
file:///C:/Users/niels/OneDrive/Documenten/Stuvia/Psychologie_Samenvatting.html 2/12
