Endocrinologie samenvatting colleges minor Medische Diagnostiek

Endocrinologie samenvatting
Les 1
 Gigantisme
o Overproductie groeihormoon
o Oorzaak: hypofyse adenoom
o Diagnostiek: bepaling groeihormoon, OGTT (normaal suppressie van groeihormoon)
 OGTT: orale glucosetolerantie test  normaal hoge glucose concentratie, dan zakt het
gehalte groeihormoon  bij pathologie zakt dit level niet, door een mogelijk tumor,
hierdoor kan de terugkoppeling minder goed plaatsvinden
 Ziekten van de hypofyse
o Hypopituïtarisme
 Diagnostiek: stimulatietest met TRH en GnRH  weinig/geen toename van TSH,
LH/FSH
 Therapie: cortisol, testosteron, thyroxine
 Hypothalamus ziekte of ziekte aan de hypofyse (bv een tumor)
 Inadequate productie van een of meer hormonen
 Anorexia nervosa kan een gevolg zijn
 GH-deficiëntie, meestal secundair t.o.v. GHRH-deficiëntie (primair) 
etalagediagnostiek
o Verhoogde productie van hypofyse hormonen
 Vaak veroorzaakt door tumor in de hypofyse
 Een hormoon vaak verhoogd
 Prolactine
 GH
 ACTH
 Anderen
 Hypofyse
o Voorkwab
 Klierweefsel
 Endocriene cellen geven hormonen af in het tweede capillair bed, voor het lichaam
 Trope en trofe hormonen
o Achterkwab
 Neuraal weefsel
 Vasopressine en oxytocine geproduceerd
 Een neuron produceert naar een hormoon
 Releasing hormonen
 Negatieve feedback
o Op neuronen sluiten receptoren aan die negatief of positief effect
 Acromegalie
o Aparte kin
o Opvallende groei op plekken waar nog ruimte in zit




1

,Les 2
 IGF-1 en GH hebben een negatieve feedback op GHRH
 GHRH (growth hormone releasing hormone)  somatoliberine, peptide (44 AA), halfwaardetijd
is 5 min (zeer snel), etagediagnostiek
 GHIH (Growth hormone inhibiting hormone)  somatostattine, tetradecapeptide (14 AA),
halfwaarde tijd is 2 min
 Hypothalamus (?) zijn geen steroïden en kleine hormonen
 GH (groeihormoon)  somatotropine, polypeptide (22.000), episodisch, halfwaarde tijd 20 min,
o Als therapie: substitutie, gentechnisch geproduceerd  bij misbruik heeft het extreme
werking
o Spaarhormoon: eiwitsynthese omhoog (anabool), lipolyse omhoog (ketogeen),
glucoseverbruik omlaag (diabetogeen)
o Bij te weinig groeihormoon krijgt de patiënt groeihormoon en geen GHRH  Wel testen
met GHRH of er voldoende GH kan worden gemaakt, maar niet als therapie (vanwege
halfwaardetijd)
o Functie: lipolyse (vetweefsel), verhoogde LPL- activiteit en minder glucose opname
(skeletspieren) en verhoogd VLDL secretie/HL activiteit en reduceert PPARa expressie
(lever)
 IGF-1 (insulin-like growth factor 1)  somatomedine C, polypetide (6.0000), halfwaarde tijd 60
min, gemaakt in de lever (GH- receptor in de lever leidt tot de productie van IGF-1)  IGF-1
receptor lijkt op die van insuline receptor, maar niet op die van IGF-2
 Verschil kunnen zien in hormoonstructuur  niet precies kunnen natekenen
 GH testen
o Te weinig hormoon: stimulatie met GHRH om te kijken of GH- productie toeneemt, insuline
hypoglycemia test secretie van GH wordt gestimuleerd door een daling van glucose waarde
in het bloed (niet vaak meer uitgevoerd)
o Te veel: orale glucosetolerantie test
 Indicaties voor GH
o GH- deficiëntie (dwerggroei): fout in productie van hormoon of de receptor van het
hormoon
o Substitutie bij volwassenen
o Anti- ageing  insuline- antagonistisch en mitogeen
 Overproductie van GH
o Bij kinderen: gigantisme
o Bij volwassenen: acromegalie (vergroting van de ledematen, die langer doorgroeien)
 GH insensitiviteit:
o Gendefect in levercel hierdoor altijd te weinig IGF-1 hierdoor dwerggroei. Hoge
concentraties GH alleen door gendefect kan de receptor niet gestimuleerd worden
o Probleem in receptor -> Geen GH inzetten (helpt niet) maar IGF-1
o Laron dwarfisme syndroom
 Defect in receptor van groeihormoon
 Veelal ontstaan in jeugd  erfelijk
 Ongevoeligheid voor GH  gevolgen
o Dwarfisme
o Acromicria kleine acren (voeten etc.)
o Obesitas
o Kleine genitalia
o De serum levels van GH zijn hoog  receptoren zijn defect  behandelen met IGF-I

2

,  Therapie overproductie GH
o Op late leeftijd vaak door tumor
o Bromocriptine  dopaminereceptor- agonist: tabletvorm (10-20% succes)
o Octreotide  somastotatine- analoog: inspuiten (50-80% succes)
o Pegvisomat  GH-receptor antagonist: inspuiten (97% succes)
 GH-therapie vormen
o Agonist  stimuleert de receptor, dopamine is een directe inhibitor van GH, agonist
imiteert de werking van een ligand (receptor)
o Antagonist  bindt aan de receptor, maar stimuleert niet, GH kan niet binden, is
afhankelijk van een hormoon voordat hij kan binden
o Analoog  lijkt op somatotropine, bindt aan de receptor en verwachting is dat hij reageert
als een antagonist, voorkomt de binding van GH aan de receptor
 Catecholamine
o 50% gebonden aan plasma eiwitten in bloed
o Meest voorkomende: adrenaline, noradrenaline en dopamine
o Worden als hormonen uitgescheiden door bijnier
o TH = tyrosine hydroxylase
o AADC= acromatic L-amine acid decarboxylase
 Dopaminereceptoren
o D1 stimuleert synthese van cAMP
o D2 remt synthese cAMP
o Secundaire messenger: cyclische adenosinemonofosfaat
o Functie: activering eiwitkinases
o Bromocriptine
 D2- dopamine antagonist
 Remt GH synthese in meeste patiënten
 Werkt goed bij acromegalie
o N- terminus aan de buitenkant van de cel  7x door membraan
 Somatostatine-receptoren (GHIH) (sst1 - sst5)
o Somatostaine-analoga oefenen hun werking uit via binding aan somatostatinereceptoren
 Receptoren in : CNS( cortex, hypothalamus en hypofyse), pancreas en schildklier.
o De analoga remmen de secretie van: GH en TSH in de hypofysevoorkwab.
o Remmen secretie van gastro-intestinale hormonen als gastrine en secretine
o Remmen secretie van pancreatische hormonen als insuline en glucagon
o Sinatistatube-analoga
 Octreotide binden bij voorkeur aan SST2
 lanreotide
 Pasireotide
o Verlichten hiermee de symptomen van acromegalie
o Verlichten van symptomen van endocriene tumoren van maag-darm kanaal en pancreas
o Vermindering van maagdarmbloedingen
o Verlichting van symptomen van ziekte van Cushing (pasireotide)
o Ziekte van Cushing  te veel cortisol (stresshormoon) in lichaam.
 Groeihormoon receptor
o JAK wordt gestimuleerd wanneer GH bindt in receptor hierdoor wordt transcriptie van IGF-1
gestimuleerd. Productie vindt plaats in de levercel  Binding van pegvisomant antagonist
hierdoor wordt de pathway niet gestimuleerd waardoor er geen transcriptie zal plaats
vinden

3