Samenvatting Verdiepingsopdracht - Maatschappijleer - Wel of geen referendum?

Wel of geen referenda?
Een referendum is een volkstemming die wordt gehouden over een bepaalde politieke kwestie.
Tussen juli 2015 en juli 2018 was het in Nederland mogelijk een raadgevend referendum aan te
vragen voor bepaalde wetsvoorstellen en verdragen. In juli 2018 is de Wet Raadgevend
Referendum ingetrokken. In principe is dat mogelijk voor alle aangenomen wetten tenzij
uitzonderingen van kracht zijn. Zo is het niet mogelijk om een referendum te verzoeken over
rijkswetten, de begroting, of het koningshuis. In 2018 is het raadgevend referendum weer
afgeschaft. Als de meerderheid bij referendum tegen de wet stemt, en de opkomst is boven de
30%, wordt de wet niet van kracht, tenzij hij opnieuw wordt goedgekeurd door het parlement.

Er zijn veel mensen die voor het houden van referenda zijn, aangezien dit hoort bij een
democratisch land. Aan de andere kant is er een groot aantal mensen die vinden dat referenda
nutteloos zijn, zeker op de manier die ze worden gehouden in Nederland. Deze mensen vinden het
zinloos om een referendum te houden als op een bepaalde wetsvoorstel enkel met ja of nee kan
gestemd worden. De vraag is nu of Nederland doorgaat met het houden van referenda. Zo ja, zou
dit hetzelfde soort referenda zijn of zouden we in de nabije toekomst te maken krijgen met
aangepaste referenda, waarbij de burgers beschikken over een grotere zeggenschap?



Er worden veel voordelen van een referendum opgenoemd door de voorstanders van het
referendum, zij vinden dat in een democratie het volk de meeste zeggenschap moet hebben. Burgers
moeten dus het laatste woord kunnen hebben over wetten. Dat kan via het referendum. Het
referendum zorgt verder voor meer publiek debat. Als burgers het gevoel hebben dat ze iets te
zeggen hebben over politieke zaken en dat er vervolgens ook echt iets mee wordt gedaan, zullen ze
zich er ook meer in verdiepen.

Een ander voordeel van het referendum is Het referendum zorgt voor draagvlak voor het beleid.
Wetten en besluiten worden meer aangepast aan de wensen en noden van de burgermaatschappij.
Er is een langer en veel intensiever publiek debat, maar als besluiten eenmaal genomen zijn is er
brede steun en kunnen ze vlot worden uitgevoerd.

Nog een argument dat de voordelen van het houden van referenda steunt, is dat referenda positieve
effecten hebben op de maatschappij. Er is veel onderzoek verricht naar de effecten van democratie
in Amerikaanse deelstaten, waar al meer dan 100 jaar uitgebreide referendumstelsels bestaan.
Hieruit blijkt dat dat referenda te maken hebben met een hogere economische groei, een lagere
belastingontduiking, lagere staatschulden en zelfs een hoger geluksgevoel van burgers.

Een ander belangrijk punt dat de referenda steunt is dat er sinds een aantal jaren volgens onderzoek
blijkt dat zo een 70 tot 80 procent van de bevolking voor de invoering van het referendum is. In een
democratie zou dit al een voldoende argument moeten zijn om iets in te voeren.



Aan de andere kant hebben de tegenstanders van de referenda vele argumenten die het afschaffen
van referenda steunen. Zij vinden zo dat een referendum overbodig is, omdat er tijdens de aanloop
naar de Tweede Kamerverkiezingen de standpunten van alle politieke partijen over veel zaken al
duidelijk naar voren zijn gekomen in de verkiezingsprogramma's. De kiezer heeft op basis hiervan al
een keuze gemaakt.




Verdiepingsopdracht