Burgerlijke cultuur (hoofdstuk 5)
● Amsterdam is belangrijkst haven van de wereld
● Nederland werd bestuurd door de rijke burgers -> kunst kon hierdoor ontwikkelingen
omdat het niet langer in opdracht van de adel werd gemaakt.
Waar komt de soberheid vandaan?
Protestantisme
-> kerken zijn leeg en kaal
dus: geen vraag meer naar kunst in de kerk, maar voor thuis aan de muur.
● terug naar de basis: kennis van de bijbel
-> plezier mag niet op zichzelf staan, je moet er ook iets van leren
● ´Gedenk te sterven´, moraal
Vanitasstilleven: stilleven waarop de afgebeelde voorwerpen symbool staan voor de
eindigheid.
vb: schedel, zandloper, oude boeken, opgebrande kaars, muziekinstrumenten
Kenmerken: realistische voorstelling, maar dragen altijd een dieperliggende boodschap.
-> het leven is eindig, alles wat leeft, sterft en bederft ooit.
Waarom past vanitasstilleven goed bij de nieuwe protestantse leefregels?
Het vanitasstilleven roept op tot soberheid. Het geloof en met name het belang van het
eeuwige leven na de dood staan centraal. Volgens de protestantse regels moet ieder mens
zich zo goed mogelijk aan de juiste bijbelse regels houden. -> het vanitasstilleven verbeeld
deze regels in symbolen en de voorstelling.
● In de 17e eeuw is er internationale handel tot in Azië en Amerika. Brengt bijzondere
voorwerpen en ingrediënten naar Nederland. Vaak luxegoederen, die vervolgens als
statusverhogend worden afgebeeld.
● Rembrandt van Rijn, profiteert van welvaart in Nederland.
vb: nachtwacht, 2 huwelijksportretten.
Schuttersstuk: geschilderd groepsportret van de schutterij
Gilde: Mensen van hetzelfde beroep in burgerij, de rijke kooplieden.
● Ontleden van een arm is feitelijk de laatste anatomische handeling.
-In de anatomische les, draagt Rembrandt als enige een houd en kijkt in het licht.
Hoe kun je losheid zien op een schilderij?
1. Staan niet stijf geposeerd, maar het lijkt of ze even opkijken naar de kijker.
2. Als een persoon de rok optilt, lijkt het alsof ze een stap neemt.
3. Als ze iets willen geven aan een ander, zit er beweging in.
● Amsterdam is belangrijkst haven van de wereld
● Nederland werd bestuurd door de rijke burgers -> kunst kon hierdoor ontwikkelingen
omdat het niet langer in opdracht van de adel werd gemaakt.
Waar komt de soberheid vandaan?
Protestantisme
-> kerken zijn leeg en kaal
dus: geen vraag meer naar kunst in de kerk, maar voor thuis aan de muur.
● terug naar de basis: kennis van de bijbel
-> plezier mag niet op zichzelf staan, je moet er ook iets van leren
● ´Gedenk te sterven´, moraal
Vanitasstilleven: stilleven waarop de afgebeelde voorwerpen symbool staan voor de
eindigheid.
vb: schedel, zandloper, oude boeken, opgebrande kaars, muziekinstrumenten
Kenmerken: realistische voorstelling, maar dragen altijd een dieperliggende boodschap.
-> het leven is eindig, alles wat leeft, sterft en bederft ooit.
Waarom past vanitasstilleven goed bij de nieuwe protestantse leefregels?
Het vanitasstilleven roept op tot soberheid. Het geloof en met name het belang van het
eeuwige leven na de dood staan centraal. Volgens de protestantse regels moet ieder mens
zich zo goed mogelijk aan de juiste bijbelse regels houden. -> het vanitasstilleven verbeeld
deze regels in symbolen en de voorstelling.
● In de 17e eeuw is er internationale handel tot in Azië en Amerika. Brengt bijzondere
voorwerpen en ingrediënten naar Nederland. Vaak luxegoederen, die vervolgens als
statusverhogend worden afgebeeld.
● Rembrandt van Rijn, profiteert van welvaart in Nederland.
vb: nachtwacht, 2 huwelijksportretten.
Schuttersstuk: geschilderd groepsportret van de schutterij
Gilde: Mensen van hetzelfde beroep in burgerij, de rijke kooplieden.
● Ontleden van een arm is feitelijk de laatste anatomische handeling.
-In de anatomische les, draagt Rembrandt als enige een houd en kijkt in het licht.
Hoe kun je losheid zien op een schilderij?
1. Staan niet stijf geposeerd, maar het lijkt of ze even opkijken naar de kijker.
2. Als een persoon de rok optilt, lijkt het alsof ze een stap neemt.
3. Als ze iets willen geven aan een ander, zit er beweging in.
