Burgerlijk procesrecht
Week 1 – Rechterlijke bevoegdheid in
dagvaardingsprocedure
1. Hoe wordt de absolute bevoegdheid van de rechter in een
dagvaardingszaak bepaald?
Absolute bevoegdheid gaat over het type gerecht dat de zaak behandelt:
- Rechtbanken – 11 stuks;
o ‘Rechter in eerste aanleg’.
o Art. 42 Wet RO: behoudens bij de wet bepaalde uitzonderingen.
- Gerechtshoven – 4 stuks;
o Hoger beroep/ appèl.
o Art. 60 lid 1 Wet RO.
- HR – 1 stuk.
o Cassatie (op beperkte gronden).
o Art. 78 lid 1 Wet RO.
Uitzonderingen:
- Rechtbank wordt overgeslagen, procedure begint bij gerechtshof in geval van:
o Wettelijk à Art. 1013 lid 3 Rv: collectieve schadevergoedingsprocedures
worden alleen door gerechtshof Amsterdam in behandeling genomen.
o Partij-afspraak à Art. 329 Rv: door een afspraak tussen partijen wordt de
rechtbank overgeslagen.
- Hof wordt overgeslagen, procedure gaat na rechtbank gelijk door naar de HR in
geval van:
o Wettelijk à Art. 332 lid 1 Rv: geen HB als vordering lager dan €1.750,-.
Cassatie staat hiertegen wel open (art. 80 Wet RO).
o Partij-afspraak à Art. 398 lid 2 Rv: sprong-cassatie kan worden ingesteld
wanneer partijen zijn overeengekomen dat HB overgeslagen zal worden.
- Rechtbank is de eerste en enige aanleg in geval van:
o Art. 75 lid 2 Rv.
- HR als eerste en enige aanleg in geval van:
o Art. 77 Wet RO.
2. Wanneer is de kantonrechter bevoegd om over een
dagvaardingszaak te beslissen?
Art. 93 e.v. Rv: geven de regels betreffende welke zaken behoren tot kantonzaken. Indien
de zaken niet onder kantonzaken vallen, zijn dit automatisch zaken voor sector civiel
(=advocaatzaken, want advocaat is verplicht o.b.v. art. 79 lid 2 Rv).
In kantonzaken bestaat de verplichte procesvertegenwoordiging niet (art. 79 lid 1 Rv).
Art. 93 Rv maakt onderscheidt tussen waardevorderingen en aardvorderingen:
- Waardevorderingen: geldelijke hoogte van de vorderingen;
o Tweede stap (onder a en b);
o Sector Kanton indien het voldoet aan deze eisen.
o ‘Sectorcompetentie hangt af van de hoogte van de vorderingen.’
o Onder a:
Vordering + gevorderde rente moet minder zijn dan €25.000,-.
, Tenzij à voorbeeld uit kennisclip: A leent €30.000,- aan B. B betaalt
netjes €1.500 per maand terug, maar na 2 maanden stopt hij met
betalen. B betaalt 6 achtereenvolgende maanden niet. A wil naar de
rechter stappen voor 6 x €1.500,- = €9.000,- . Dit valt onder de
grens van €25.000,-. Maar B voert tijdens rechtszaak het verweer
dat het niet een lening betreft, maar een schenking, dus
rechtstitel wordt betwist van de vordering van €30.000,-. Belang
van geschil wordt hiermee €30.000,-. Hierdoor gaat het bedrag dus
de €25.000 te boven en is de kantonrechter niet bevoegd. Zonder
dit verweer was de kantonrechter wel bevoegd geweest.
o Onder b:
Vorderingen van onbepaalde waarde = vordering is nu niet
daadwerkelijk in geld uitgedrukt.
Voorbeeld uit kennisclip: vordering tot teruggave van een schilderij.
Een schilderij van een onbekende plaatselijke amateurschilder is
duidelijk minder waard dan €25.000,-. Hier zou een kantonrechter
dus bevoegd zijn. Maar als het gaat om een revindicatie van een
authentieke Van Gogh, is het vrij duidelijk dat de vordering een
hogere waarde vertegenwoordigd dan €25.000,-. Hierbij zou de
sector civiel bevoegd zijn.
- Aardvorderingen: inhoud van de rechtsbetrekking die in het geschil aan de orde
is.
o Eerste stap (onder c);
o Indien de vordering binnen deze categorieën vallen is de sector kanton
bevoegd ongeacht de hoogte van de vordering.
- Rest categorie (onder d).
o Wettelijke bepaling die aanwijst dat iets door de kantonrechter wordt
behandeld.
o Voorbeeld uit kennisclip: pachtzaken worden behandeld door de
pachtkamer, deze valt onder de kantonrechter (art. 48 Wet RO jo. art.
1019j Rv).
Volgorde behandeling artikel: onder c à onder a à onder b à onder d.
3. Hoe wordt de relatieve bevoegdheid van de rechter in een
dagvaardingszaak bepaald?
Relatieve bevoegdheid gaat over de locatie van de rechtbank in Nederland. In totaal zijn
er 11 rechtbanken in Nederland. Dit wordt bepaald in art. 99 Rv. Lid 1 bepaalt dat de
rechter van de woonplaats van de gedaagde in beginsel bevoegd is. Indien bekendheid
van deze woonplaats ontbreekt, wordt gekeken naar waar de gedaagde werkelijk verblijft
volgens lid 2.
De artikelen 100 e.v. Rv bepalen welke locatie mede bevoegd is, indien het gaat over
bepaald soort zaken. Art. 108 Rv: alleen die rechter is bevoegd (dwingend recht).
Indien de art. 99-108 Rv geen bevoegde rechter aanwijzen, moet er worden gekeken naar
art. 109 Rv die benoemd dat er gekeken wordt naar de woonplaats van de eiser. Indien er
meerdere eisers zijn of de woonplaats ontbreekt, wordt de zaak naar -s-Gravenhage (Den
Haag) verwezen.
4. Wat moet de rechter doen als hij niet bevoegd is om kennis
te nemen van de dagvaardingszaak die bij hem wordt
aangebracht?
Absolute onbevoegdheid: ambtshalve toetsing art. 72 Rv. Doorverwijzing volgens art.
73 Rv.
,Sectorale onbevoegdheid: art. 71 Rv interne verwijzing, want we zitten al bij een
rechtbank, maar alleen de rechter moet worden veranderd.
- Kan gebeuren door een vergissing van een partij, of zoals in art. 93 onder a Rv
wordt bedoeld een verweer waarbij de rechtstitel wordt betwist, waardoor het
bedrag boven de €25.000,- uitkomt. De kantonrechter verwijst de zaak dan door
naar de sector civiel.
Relatieve onbevoegdheid: geen ambtshalve toetsing, maar wel uitzonderingen art.
110 Rv (vb. ter bescherming zwakkere partijen bijv. werkgever-werknemer, producent-
consument).
5. Stel dat een ex-werknemer een vordering instelt tegen zijn
ex-werkgever tot betaling van achterstallig loon, in totaal €
40.000,-. Welke rechter is dan bevoegd?
Eerste stap: absolute competentie (welke)
Art. 42 Wet RO à de rechtbank is in beginsel in eerste aanleg bevoegd.
Tweede stap: sectorale competentie (wie)
Eerst wordt er gekeken naar art. 93 Rv onder c. Het betreft in casu een
arbeidsovereenkomst, gezien het gaat om loon van een werkgever t.o.v. een
(ex-)werknemer. Nu is €40.000,- wel hoger dan de in €25.000,- als benoemd onder a en
b, maar ‘telkens ongeacht het beloop of de waarde van de vordering’. Dus de
kantonrechter is bevoegd.
Derde stap: relatieve competentie(waar)
In casu nu niet specifiek, maar in algemene termen is de woonplaats van gedaagde (art.
93 Rv). Medebevoegdheid op basis van art. 100 Rv voor de rechtbank van de plaats waar
de arbeid is verricht.
Casus 1: het civiele procesdossier
Absolute competentie
Art. 42 Wet RO à de rb is in eerste aanleg bevoegd. Geen sprake
Sectorale competentie
Art. 93 Rv:
Onder c: onrechtmatige daad valt niet onder aardvorderingen.
Onder a: de vordering bestaat uit een bedrag van de €25.000 incl rente, dus het is een
kantonzaak à sector kanton.
Relatieve competentie
Art. 99 Rv à woonplaats gedaagde (onderaannemer) Zutphen. Hierdoor is Rechtbank
Gelderland bevoegd.
Op basis van art. 102 Rv is mede bevoegd de rechtbank van de plaats waarin het
schadebrengende feit zich heeft voorgedaan. Rechtbank Gelderland.
Casus 2
a. Het is geen aardvordering onder c. Dus dan kijken naar waardevordering onder a.
Het gaat over een kantonzaak want €6.000 is minder dan €25.000, art. 93 onder a
RO.
, b. Tenzij Beyza een verweer voert die de rechtstitel betwist. Dan wordt het een
civiele zaak op basis van art. 93 onder a RO. Want dan gaat het over de €50.000
i.p.v. €6.000. Kantonrechter verwijst hem door naar de sector civiel (art. 71 Rv).
Casus 3
a. Absolute competentie: art. 42 RO à rb is in eerste aanleg bevoegd.
Sectorale competentie: aardvordering art. 93 onder c Rv, want het gaat over
werkgeversaansprakelijkheid, ook al is de vordering boven de €25.000. Dus
kantonrechter is bevoegd.
Relatieve competentie: art. 99 Rv à arrondissement Midden-Nederland, want
woonplaats gedaagde. Art. 100 Rv bepaalt dat arrondissement Amsterdam mede
bevoegd is, want locatie gewoonlijk arbeid.
b. Advocaat is niet nodig bij kantonrechter. Art. 79 lid 1 Rv.
Week 2 Procedure in eerste aanleg
1. Aan welke vereisten moet een inleidend processtuk
(dagvaarding of verzoekschrift) voldoen? Zorg ervoor dat je in
ieder geval de volgende subvragen kunt beantwoorden:
Welke informatie moet in de dagvaarding/het verzoekschrift worden
opgenomen?
Dagvaarding = een exploot (een ambtsedig proces-verbaal betreffende een door de
deurwaarder, verrichte ambtshandeling. Heeft dwingende bewijskracht ex. Art. 157 lid 1
Rv). Als het gaat om een mededeling in een exploot tot een oproep om voor de rechter te
Week 1 – Rechterlijke bevoegdheid in
dagvaardingsprocedure
1. Hoe wordt de absolute bevoegdheid van de rechter in een
dagvaardingszaak bepaald?
Absolute bevoegdheid gaat over het type gerecht dat de zaak behandelt:
- Rechtbanken – 11 stuks;
o ‘Rechter in eerste aanleg’.
o Art. 42 Wet RO: behoudens bij de wet bepaalde uitzonderingen.
- Gerechtshoven – 4 stuks;
o Hoger beroep/ appèl.
o Art. 60 lid 1 Wet RO.
- HR – 1 stuk.
o Cassatie (op beperkte gronden).
o Art. 78 lid 1 Wet RO.
Uitzonderingen:
- Rechtbank wordt overgeslagen, procedure begint bij gerechtshof in geval van:
o Wettelijk à Art. 1013 lid 3 Rv: collectieve schadevergoedingsprocedures
worden alleen door gerechtshof Amsterdam in behandeling genomen.
o Partij-afspraak à Art. 329 Rv: door een afspraak tussen partijen wordt de
rechtbank overgeslagen.
- Hof wordt overgeslagen, procedure gaat na rechtbank gelijk door naar de HR in
geval van:
o Wettelijk à Art. 332 lid 1 Rv: geen HB als vordering lager dan €1.750,-.
Cassatie staat hiertegen wel open (art. 80 Wet RO).
o Partij-afspraak à Art. 398 lid 2 Rv: sprong-cassatie kan worden ingesteld
wanneer partijen zijn overeengekomen dat HB overgeslagen zal worden.
- Rechtbank is de eerste en enige aanleg in geval van:
o Art. 75 lid 2 Rv.
- HR als eerste en enige aanleg in geval van:
o Art. 77 Wet RO.
2. Wanneer is de kantonrechter bevoegd om over een
dagvaardingszaak te beslissen?
Art. 93 e.v. Rv: geven de regels betreffende welke zaken behoren tot kantonzaken. Indien
de zaken niet onder kantonzaken vallen, zijn dit automatisch zaken voor sector civiel
(=advocaatzaken, want advocaat is verplicht o.b.v. art. 79 lid 2 Rv).
In kantonzaken bestaat de verplichte procesvertegenwoordiging niet (art. 79 lid 1 Rv).
Art. 93 Rv maakt onderscheidt tussen waardevorderingen en aardvorderingen:
- Waardevorderingen: geldelijke hoogte van de vorderingen;
o Tweede stap (onder a en b);
o Sector Kanton indien het voldoet aan deze eisen.
o ‘Sectorcompetentie hangt af van de hoogte van de vorderingen.’
o Onder a:
Vordering + gevorderde rente moet minder zijn dan €25.000,-.
, Tenzij à voorbeeld uit kennisclip: A leent €30.000,- aan B. B betaalt
netjes €1.500 per maand terug, maar na 2 maanden stopt hij met
betalen. B betaalt 6 achtereenvolgende maanden niet. A wil naar de
rechter stappen voor 6 x €1.500,- = €9.000,- . Dit valt onder de
grens van €25.000,-. Maar B voert tijdens rechtszaak het verweer
dat het niet een lening betreft, maar een schenking, dus
rechtstitel wordt betwist van de vordering van €30.000,-. Belang
van geschil wordt hiermee €30.000,-. Hierdoor gaat het bedrag dus
de €25.000 te boven en is de kantonrechter niet bevoegd. Zonder
dit verweer was de kantonrechter wel bevoegd geweest.
o Onder b:
Vorderingen van onbepaalde waarde = vordering is nu niet
daadwerkelijk in geld uitgedrukt.
Voorbeeld uit kennisclip: vordering tot teruggave van een schilderij.
Een schilderij van een onbekende plaatselijke amateurschilder is
duidelijk minder waard dan €25.000,-. Hier zou een kantonrechter
dus bevoegd zijn. Maar als het gaat om een revindicatie van een
authentieke Van Gogh, is het vrij duidelijk dat de vordering een
hogere waarde vertegenwoordigd dan €25.000,-. Hierbij zou de
sector civiel bevoegd zijn.
- Aardvorderingen: inhoud van de rechtsbetrekking die in het geschil aan de orde
is.
o Eerste stap (onder c);
o Indien de vordering binnen deze categorieën vallen is de sector kanton
bevoegd ongeacht de hoogte van de vordering.
- Rest categorie (onder d).
o Wettelijke bepaling die aanwijst dat iets door de kantonrechter wordt
behandeld.
o Voorbeeld uit kennisclip: pachtzaken worden behandeld door de
pachtkamer, deze valt onder de kantonrechter (art. 48 Wet RO jo. art.
1019j Rv).
Volgorde behandeling artikel: onder c à onder a à onder b à onder d.
3. Hoe wordt de relatieve bevoegdheid van de rechter in een
dagvaardingszaak bepaald?
Relatieve bevoegdheid gaat over de locatie van de rechtbank in Nederland. In totaal zijn
er 11 rechtbanken in Nederland. Dit wordt bepaald in art. 99 Rv. Lid 1 bepaalt dat de
rechter van de woonplaats van de gedaagde in beginsel bevoegd is. Indien bekendheid
van deze woonplaats ontbreekt, wordt gekeken naar waar de gedaagde werkelijk verblijft
volgens lid 2.
De artikelen 100 e.v. Rv bepalen welke locatie mede bevoegd is, indien het gaat over
bepaald soort zaken. Art. 108 Rv: alleen die rechter is bevoegd (dwingend recht).
Indien de art. 99-108 Rv geen bevoegde rechter aanwijzen, moet er worden gekeken naar
art. 109 Rv die benoemd dat er gekeken wordt naar de woonplaats van de eiser. Indien er
meerdere eisers zijn of de woonplaats ontbreekt, wordt de zaak naar -s-Gravenhage (Den
Haag) verwezen.
4. Wat moet de rechter doen als hij niet bevoegd is om kennis
te nemen van de dagvaardingszaak die bij hem wordt
aangebracht?
Absolute onbevoegdheid: ambtshalve toetsing art. 72 Rv. Doorverwijzing volgens art.
73 Rv.
,Sectorale onbevoegdheid: art. 71 Rv interne verwijzing, want we zitten al bij een
rechtbank, maar alleen de rechter moet worden veranderd.
- Kan gebeuren door een vergissing van een partij, of zoals in art. 93 onder a Rv
wordt bedoeld een verweer waarbij de rechtstitel wordt betwist, waardoor het
bedrag boven de €25.000,- uitkomt. De kantonrechter verwijst de zaak dan door
naar de sector civiel.
Relatieve onbevoegdheid: geen ambtshalve toetsing, maar wel uitzonderingen art.
110 Rv (vb. ter bescherming zwakkere partijen bijv. werkgever-werknemer, producent-
consument).
5. Stel dat een ex-werknemer een vordering instelt tegen zijn
ex-werkgever tot betaling van achterstallig loon, in totaal €
40.000,-. Welke rechter is dan bevoegd?
Eerste stap: absolute competentie (welke)
Art. 42 Wet RO à de rechtbank is in beginsel in eerste aanleg bevoegd.
Tweede stap: sectorale competentie (wie)
Eerst wordt er gekeken naar art. 93 Rv onder c. Het betreft in casu een
arbeidsovereenkomst, gezien het gaat om loon van een werkgever t.o.v. een
(ex-)werknemer. Nu is €40.000,- wel hoger dan de in €25.000,- als benoemd onder a en
b, maar ‘telkens ongeacht het beloop of de waarde van de vordering’. Dus de
kantonrechter is bevoegd.
Derde stap: relatieve competentie(waar)
In casu nu niet specifiek, maar in algemene termen is de woonplaats van gedaagde (art.
93 Rv). Medebevoegdheid op basis van art. 100 Rv voor de rechtbank van de plaats waar
de arbeid is verricht.
Casus 1: het civiele procesdossier
Absolute competentie
Art. 42 Wet RO à de rb is in eerste aanleg bevoegd. Geen sprake
Sectorale competentie
Art. 93 Rv:
Onder c: onrechtmatige daad valt niet onder aardvorderingen.
Onder a: de vordering bestaat uit een bedrag van de €25.000 incl rente, dus het is een
kantonzaak à sector kanton.
Relatieve competentie
Art. 99 Rv à woonplaats gedaagde (onderaannemer) Zutphen. Hierdoor is Rechtbank
Gelderland bevoegd.
Op basis van art. 102 Rv is mede bevoegd de rechtbank van de plaats waarin het
schadebrengende feit zich heeft voorgedaan. Rechtbank Gelderland.
Casus 2
a. Het is geen aardvordering onder c. Dus dan kijken naar waardevordering onder a.
Het gaat over een kantonzaak want €6.000 is minder dan €25.000, art. 93 onder a
RO.
, b. Tenzij Beyza een verweer voert die de rechtstitel betwist. Dan wordt het een
civiele zaak op basis van art. 93 onder a RO. Want dan gaat het over de €50.000
i.p.v. €6.000. Kantonrechter verwijst hem door naar de sector civiel (art. 71 Rv).
Casus 3
a. Absolute competentie: art. 42 RO à rb is in eerste aanleg bevoegd.
Sectorale competentie: aardvordering art. 93 onder c Rv, want het gaat over
werkgeversaansprakelijkheid, ook al is de vordering boven de €25.000. Dus
kantonrechter is bevoegd.
Relatieve competentie: art. 99 Rv à arrondissement Midden-Nederland, want
woonplaats gedaagde. Art. 100 Rv bepaalt dat arrondissement Amsterdam mede
bevoegd is, want locatie gewoonlijk arbeid.
b. Advocaat is niet nodig bij kantonrechter. Art. 79 lid 1 Rv.
Week 2 Procedure in eerste aanleg
1. Aan welke vereisten moet een inleidend processtuk
(dagvaarding of verzoekschrift) voldoen? Zorg ervoor dat je in
ieder geval de volgende subvragen kunt beantwoorden:
Welke informatie moet in de dagvaarding/het verzoekschrift worden
opgenomen?
Dagvaarding = een exploot (een ambtsedig proces-verbaal betreffende een door de
deurwaarder, verrichte ambtshandeling. Heeft dwingende bewijskracht ex. Art. 157 lid 1
Rv). Als het gaat om een mededeling in een exploot tot een oproep om voor de rechter te
