Samenvatting De bestuurlijke kaart van Nederland

De bestuurlijke kaart van Nederland

De Nederlandse bestuursstijl is in zes zaken te omschrijven:

 Coalitie
 Collegialiteit
 Compromis
 Consensus
 Coöptatie (Keuze van nieuwe leden door reeds aangenomen leden)
 Coöperatie

Inhoud van deze samenvatting:

- Bestuurlijke kaart Nationaal (Nederland)
- Bestuurlijke kaart territoriaal en functioneel
- Bestuurlijke kaart Internationaal (EU)

1. Nationaal bestuur

 Koninkrijk der Nederlanden
 Belangrijke uitgangspunten Grondwet
 Politiek-bestuurlijke instituties
 Regering
 Staten-Generaal
 Hoge Colleges van Staat
 Vaste colleges van advies
 Planbureaus
 Ministeries

1. Koninkrijk der Nederlanden

Vanaf 10 oktober 2010

 Vier landen (Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten)
 Bonaire, Saba en Sint-Eustatius Openbaar Lichaam

Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden (officiële reglement voor het bestuur van het Koninkrijk der
Nederlanden als geheel):

 Statuut en Grondwet
 Koninkrijksregering
o Nederlandse ministers
o Gevolmachtigde ministers (De gevolmachtigd minister vertegenwoordigt het belang van het
land waar hij vandaan komt. Vormt samen met alle andere gevolmachtigde ministers – van
Aruba, Sint Maarten en Curaçao – de Rijksministerraad)

2. Belangrijke uitgangspunten grondwet

 Parlementair stelsel
Parlement door bevolking gekozen, regering niet
o Ministeriële verantwoordelijkheid
 Koninklijk Huis
 Ambtenarenapparaat (corps van ambtenaren)

, o Vertrouwensregel (is een ongeschreven regel van het Nederlandse staatsrecht die inhoudt
dat een minister, staatssecretaris of het kabinet als geheel moeten aftreden als zij niet langer
het vertrouwen genieten van een van de kamers van de Staten-Generaal):
 Impliciet vertrouwen
 Expliciet wantrouwen

 Rechtsstaat
o Staat onderworpen aan regels van het recht
o Overheidshandelen gebaseerd op bevoegdheden in wetten (geen willekeur)
o Machtenscheiding
o Vrije en geheime verkiezingen
o Grondrechten
o Persvrijheid

 Gedecentraliseerde eenheidsstaat
o ‘Huis van Thorbecke’ (drie bestuurslagen vormen het openbare bestuur)
 Rijk
 Provincies
 Gemeenten
o Autonomie van lagere overheden (bijv. Algemene Plaatselijke verordening)
o Medebewind – ook uitvoerder (bijv. Wet Ruimtelijke Ordening)
 Uitvoeren beleid
 Verschillende rollen ‘voorzitters’
 Benoemingen
o Toezicht – vernietigen besluiten door de Kroon wanneer in strijd met wet of algemeen belang

Kerntaken van de overheid

 Handhaving rechtsorde
 Realiseren rechtvaardige verdeling van beschikbare middelen en ruimte
 Voorkomen van negatieve effecten
 Zaken van algemeen belang regelen
 Stimuleren vernieuwing en samenwerking in de maatschappij


3. Politiek-bestuurlijke instituties

 Regering ( is koning + ministers. Kabinet is ministers + staatssecretarissen)
o Koning
o Ministers
 Leiding ministerie
 Zonder portefeuille / programma (is of een minister zonder omschreven
verantwoordelijkheden of een minister die niet aan het hoofd staat van een bepaald
ministerie)
 Positie Minister-president:
 ‘primus inter pares’ (eerste onder zijns gelijken, betekent dat een lid van
een groep dezelfde rechten heeft als alle anderen, maar toch een verhoogd
aanzien heeft)
 Algemene Zaken
 Voorzitter ministerraad (agenda)
 Regeringsleider in EU-verband

, o Ministerraad (gevormd door alleen alle ministers van de regering)
o Staatssecretarissen (politieke functionaris binnen het landsbestuur)
o Niet: Ministers van Staat (eretitel) Recent: Els Borst en Herman Tjeenk Willink
 Staten-Generaal
o Twee Kamers
 Tweede Kamer
 Recht van initiatief
 Recht van amendement
 Recht van controle
o Interpellatie
o Dertigledendebat (voorheen spoeddebat)
o Vragenuurtje
o Schriftelijke vragen
o Moties
o Recht van enquête
o Budgetrecht
 Eerste Kamer
 Voorstel tot wijziging via TK (Novelle)
 Interpellatie/enquête
 Parttime
 Legitimiteit?
o Wetgevingsproces (stappen):
 Regering / TK-leden voorstel tot wet
 Raad van State – Advies
 Behandeld in TK-commissie
 Mondelinge behandeling TK
 Stemming amendementen / wet TK
 EK commissie / plenaire stemming
 Tekenen minister / Koning (contraseign)
 Publicatie in Staatsblad
 Koninklijke Besluiten
 Algemene Maatregelen van Bestuur
 Besluiten van individuele strekking
 Ministeriële regelingen
 Van algemeen naar specifiek
 Geen rol voor Staten-Generaal
o Vier jaar
o Tweede Kamer rechtstreekse verkiezingen (150 zetels)
o Eerste Kamer getrapt via Provinciale Staten (PS) (75 - Dus leden van de PS kiezen EK-leden)
o Eén kiesdistrict
o Lage kiesdrempel
o ‘Zonder last’
o Parlementaire onschendbaarheid
 Proces tegen Wilders?
o Dualisme
o Ontbinden Kamers door regering
o Commissies
o Voorzitters