Strafrecht GNS Hoofstuk 2 Inleiding materieel strafrecht
2.1 Plaats en structuur van strafbepalingen
Materieel strafrecht bepaald welk gedrag strafbaar is, in eerste instantie aangegeven door
de wet. De strafbepaling in de meest volledige vorm bestaat uit een delictsomschrijving
(welke ongewenste gedraging de wetgever strafbaar wil stellen), kwalificatie-aanduiding
(hoe het gedrag in juridisch opzicht moet worden benoemd) en strafbedreiging (welk soort
straf en het maximum daarvan).
2.2 De opbouw van het strafbare feit in vier componenten
2.2.1. Het vierlagenmodel
Inhoud van een strafbaar feit in materiaalstrafrechtelijke zin: een strafbaar feit is een
menselijke gedraging die valt binnen de grenzen van een wettelijke delictsomschrijving, die
wederrechtelijk is en aan schuld te wijten. Hierin liggen vier componenten van het strafbare
feit besloten (cumulatief).
1. Menselijke gedraging (MG);
2. Wettelijke delictsomschrijving (DO);
3. Wederrechtelijkheid (W);
4. Schuld (als verwijtbaarheid – V).
2.2.2. De menselijke gedraging
Gedraging moet zijn verricht door een mens (natuurlijke- en rechtspersonen). Wanneer
iemand door middel van een gedraging geheel of gedeeltelijke uitvoering geeft is voldaan
aan deze voorwaarde voor strafbaarheid. In strafprocessueel perspectief: de menselijke
gedraging zal tot uitdrukking moeten komen in de tenlastelegging.
2.2.3. De wettelijke delictsomschrijving
Gedragingen zijn pas strafbaar als zij in de strafwet zijn terug te vinden. De feitelijke
gedraging moet een juridische duiding krijgen. Als de menselijke gedraging niet beantwoordt
aan de (algemene) beantwoording van een delictsomschrijving, is strafbaarheid dus
uitgesloten. In strafprocessueel perspectief: in iedere strafzaak zal de rechter de bewezen
verklaarde feitelijke gedraging uit de tenlastelegging juridisch moeten benoemen
(kwalificatie). De rechter moet beslissen welk strafbaar feit het bewezen verklaarde volgens
de wet oplevert. De rechter moet na vaststelling dat de verdachte het feit heeft begaan
(bewezenverklaring) bepalen welke wettelijke delictsomschrijving van toepassing is. Als de
rechter het bewezen verklaarde niet kan kwalificeren zal hij de verdachte moeten ontslaan
van alle rechtsvervolging wegens niet-kwalificeerbaarheid van het bewezen verklaarde.
2.2.4 De wederrechtelijkheid
In strijd met het recht (gedraging). Als iemand niet handelt in strijd met het recht, dan dient
er ook geen straf te volgen. Vaak is met het vervullen van de delictsomschrijving (dus het
verrichten van een menselijke gedraging die valt binnen de grenzen van die wettelijke
delictsomschrijving) de wederrechtelijkheid ook gegeven is. Rechtvaardigingsgrond: grond
om aan te nemen dat de gedraging niet-wederrechtelijk is.
2.2.5. De schuld
Ons strafrecht is een schuldstrafrecht, niemand mag gestraft worden zonder dat hij (een
bepaalde mate van) schuld heeft – verwijtbaarheid, daarvan is sprake als men van iemand in
2.1 Plaats en structuur van strafbepalingen
Materieel strafrecht bepaald welk gedrag strafbaar is, in eerste instantie aangegeven door
de wet. De strafbepaling in de meest volledige vorm bestaat uit een delictsomschrijving
(welke ongewenste gedraging de wetgever strafbaar wil stellen), kwalificatie-aanduiding
(hoe het gedrag in juridisch opzicht moet worden benoemd) en strafbedreiging (welk soort
straf en het maximum daarvan).
2.2 De opbouw van het strafbare feit in vier componenten
2.2.1. Het vierlagenmodel
Inhoud van een strafbaar feit in materiaalstrafrechtelijke zin: een strafbaar feit is een
menselijke gedraging die valt binnen de grenzen van een wettelijke delictsomschrijving, die
wederrechtelijk is en aan schuld te wijten. Hierin liggen vier componenten van het strafbare
feit besloten (cumulatief).
1. Menselijke gedraging (MG);
2. Wettelijke delictsomschrijving (DO);
3. Wederrechtelijkheid (W);
4. Schuld (als verwijtbaarheid – V).
2.2.2. De menselijke gedraging
Gedraging moet zijn verricht door een mens (natuurlijke- en rechtspersonen). Wanneer
iemand door middel van een gedraging geheel of gedeeltelijke uitvoering geeft is voldaan
aan deze voorwaarde voor strafbaarheid. In strafprocessueel perspectief: de menselijke
gedraging zal tot uitdrukking moeten komen in de tenlastelegging.
2.2.3. De wettelijke delictsomschrijving
Gedragingen zijn pas strafbaar als zij in de strafwet zijn terug te vinden. De feitelijke
gedraging moet een juridische duiding krijgen. Als de menselijke gedraging niet beantwoordt
aan de (algemene) beantwoording van een delictsomschrijving, is strafbaarheid dus
uitgesloten. In strafprocessueel perspectief: in iedere strafzaak zal de rechter de bewezen
verklaarde feitelijke gedraging uit de tenlastelegging juridisch moeten benoemen
(kwalificatie). De rechter moet beslissen welk strafbaar feit het bewezen verklaarde volgens
de wet oplevert. De rechter moet na vaststelling dat de verdachte het feit heeft begaan
(bewezenverklaring) bepalen welke wettelijke delictsomschrijving van toepassing is. Als de
rechter het bewezen verklaarde niet kan kwalificeren zal hij de verdachte moeten ontslaan
van alle rechtsvervolging wegens niet-kwalificeerbaarheid van het bewezen verklaarde.
2.2.4 De wederrechtelijkheid
In strijd met het recht (gedraging). Als iemand niet handelt in strijd met het recht, dan dient
er ook geen straf te volgen. Vaak is met het vervullen van de delictsomschrijving (dus het
verrichten van een menselijke gedraging die valt binnen de grenzen van die wettelijke
delictsomschrijving) de wederrechtelijkheid ook gegeven is. Rechtvaardigingsgrond: grond
om aan te nemen dat de gedraging niet-wederrechtelijk is.
2.2.5. De schuld
Ons strafrecht is een schuldstrafrecht, niemand mag gestraft worden zonder dat hij (een
bepaalde mate van) schuld heeft – verwijtbaarheid, daarvan is sprake als men van iemand in
