, 1. Inleiding en context van het werk
Krankzinnigen is een semi-autobiografische roman van Fré Dommisse, gebaseerd op haar eigen ervaringen als
psychiatrisch patiënt in de vroege 20e eeuw.
Het boek verscheen in een tijd waarin:
psychiatrische patiënten vaak langdurig werden opgesloten
therapie nauwelijks bestond zoals wij die nu kennen
“krankzinnigheid” werd gezien als iets vaags, soms zelfs ongeneeslijks
instellingen vooral gericht waren op controle en orde, niet op herstel
Het verhaal is daarmee niet alleen literair, maar ook een maatschappelijke aanklacht tegen de psychiatrie van
die tijd en een poging om de ervaring van binnenuit zichtbaar te maken.
De hoofdpersoon Dé van der Velde is het alter ego van de auteur zelf.
2. De aanleiding: mentale ontregeling en opname
Het verhaal begint niet met een dramatische gebeurtenis, maar met een geleidelijke mentale afglijding.
Dé is een jonge vrouw die:
gevoelig en idealistisch is
sterk meeleeft met maatschappelijke en religieuze ideeën
innerlijk steeds meer spanning opbouwt
Door deze mentale overbelasting ontstaat een toestand van:
angst
verwarring
wantrouwen tegenover de werkelijkheid
emotionele ontregeling
Uiteindelijk volgt haar opname in een psychiatrische inrichting (vrouwengesticht).
Deze opname betekent een breuk:
ze verliest haar zelfstandigheid
ze wordt patiënt in plaats van individu
haar identiteit wordt gereduceerd tot “ziek”