Tentamen EBP
RCT
Randomisatie
- Op willekeurige (door toeval bepaalde wijze) indelen van onderzoeksdeelnemers in een
experimentele groep en een controlegroep
- Uitgangspunt is dat iedere onderzoeksdeelnemer evenveel kans heeft in een bepaalde
onderzoeksgroep terecht te komen
- Inadequate randomisatie: risico op selectie-bias
Belangrijk omdat:
- Goede randomisatie zorgt ervoor dat de interventie- en controlegroep met elkaar
vergelijkbaar zijn (bekende en onbekende variabelen)
- Zodat het aannemelijk is dat de interventie het enige verschil is tussen beide groepen,
waardoor de verschillen in outcomes na afloop van de RCT ook alleen aan de interventie
toe te schrijven zijn
Randomisatie manieren
- Via computer
o Random sequence generation
o Random number tables
- Via ondoorzichtige (opaque) envelloppen
Quasi randomisatie (diegene die de patiënt includeert kan voorzien welke behandeling de
patiënt verkrijgt)
- Alfabet
- Volgorde van binnenkomst
- Geboortedatum
Block randomisation
- Randomisatie wordt niet per individu maar per blok uitgevoerd (bijv van 4 of 6 personen)
- Bijv. A= ingedeeld in interventiegroep, B= ingedeeld in controlegroep (AABB, ABAB etc)
- Voordelen
- Nadelen
Cluster randomisation
- Niet de individuen maar bijvoorbeeld de ziekenhuisafdelingen of huisartspraktijken
worden gerandomiseerd
- Voordelen
- Nadelen
Stratified randomisation
- Vooraf worden subgroepen van onderzoeksdeelnemers vastgesteld, op grond van voor
dat onderzoek belangrijke patiëntkenmerken
- Randomisatie vindt dan per subgroep plaats
- Voordelen
- Nadelen
Allocation concealment
- Voorkomen van selection bias
- Allocation: toewijzen van de onderzoeksdeelnemers aan een van de onderzoeksgroepen
- Concealment: de manier waarop dit gebeurt moet ‘verborgen’ blijven voor de persoon
die de toewijzing uitvoert, zodat deze persoon geen invloed op de indeling kan
uitoefenen
, Blindering (masking)
- Maatregel om ervoor te zorgen dat personen die bij het onderzoek betrokken zijn, niet
weten welke onderzoeksdeelnemers in de controlegroep ingedeeld zijn en welke
onderzoeksdeelnemers in de interventiegroep ingedeeld zijn.
- Wie kunnen geblindeerd worden?
o Onderzoeksdeelnemers
o Behandelaar/zorgverlener/ personeel
o Outcome-assessor (beoordelaar van de effecten)
Bias
- Ascertainment bias
- Performance bias
o Onderzoeksdeelnemers
o Behandelaar/zorgverlener/ personeel
- Detectiebias
o Outcome-assessor
Baseline characteristics
- Demografische gegevens per groep
o Meest belangrijke gegevens (leeftijd, geslacht)
o Meestal in tabel 1
- Klinische prognostische gegevens
o Ziektegegevens die de resultaten (en dus de outcomes) beïnvloeden
- Baseline-metingen van de belangrijkste outcomes/ uitkomstmaten
o Van belang voor vergelijkbaarheid groepen
o (Ook van belang om generaliseerbaarheid te beoordelen)
Ongelijke groepen
- Groepen niet vergelijkbaar op een aantal bekende variabelen
- Vergelijkbaarheid op onbekende variabelen?
- Randomisatie niet doorbreken
- Analyse corrigeren voor verschillen tussen de groepen
- Mogelijke oplossing: stratificatie
Steekproefgrootte
- Poweranalyse bepaalt minimumomvang van de steekproef (sample size)
o Aantal variabelen
o Grootte aan te tonen effect
- Rekening houden met uitval (attrition of loss to follow-up)
- In grote steekproeven zijn kleinere effecten eerder aan te tonen
- De grootte van het effect kan in grote steekproeven preciezer (nauwkeuriger)
aangetoond worden
Completeness of follow-up
- Heeft iedereen het einde van de studie gehaald?
- Risico op selectieve loss to follow-up (attrition bias)
- Bedreiging vergelijkbaarheid groepen
- Bedreiging afspiegeling/ representiviteit echte patiëntengroep/ hele populatie
Intention to treat
- Alle deelnemers die via randomisatie aan de groep interventie- of aan de controlegroep
toegewezen zijn, worden ook in diezelfde groep geanalyseerd (zelfs als ze de interventie
helemaal niet, of slechts gedeeltelijk hebben ontvangen)
- Vormen:
o Last observation carried forward
o Worst case scenario
o Imputatie
RCT
Randomisatie
- Op willekeurige (door toeval bepaalde wijze) indelen van onderzoeksdeelnemers in een
experimentele groep en een controlegroep
- Uitgangspunt is dat iedere onderzoeksdeelnemer evenveel kans heeft in een bepaalde
onderzoeksgroep terecht te komen
- Inadequate randomisatie: risico op selectie-bias
Belangrijk omdat:
- Goede randomisatie zorgt ervoor dat de interventie- en controlegroep met elkaar
vergelijkbaar zijn (bekende en onbekende variabelen)
- Zodat het aannemelijk is dat de interventie het enige verschil is tussen beide groepen,
waardoor de verschillen in outcomes na afloop van de RCT ook alleen aan de interventie
toe te schrijven zijn
Randomisatie manieren
- Via computer
o Random sequence generation
o Random number tables
- Via ondoorzichtige (opaque) envelloppen
Quasi randomisatie (diegene die de patiënt includeert kan voorzien welke behandeling de
patiënt verkrijgt)
- Alfabet
- Volgorde van binnenkomst
- Geboortedatum
Block randomisation
- Randomisatie wordt niet per individu maar per blok uitgevoerd (bijv van 4 of 6 personen)
- Bijv. A= ingedeeld in interventiegroep, B= ingedeeld in controlegroep (AABB, ABAB etc)
- Voordelen
- Nadelen
Cluster randomisation
- Niet de individuen maar bijvoorbeeld de ziekenhuisafdelingen of huisartspraktijken
worden gerandomiseerd
- Voordelen
- Nadelen
Stratified randomisation
- Vooraf worden subgroepen van onderzoeksdeelnemers vastgesteld, op grond van voor
dat onderzoek belangrijke patiëntkenmerken
- Randomisatie vindt dan per subgroep plaats
- Voordelen
- Nadelen
Allocation concealment
- Voorkomen van selection bias
- Allocation: toewijzen van de onderzoeksdeelnemers aan een van de onderzoeksgroepen
- Concealment: de manier waarop dit gebeurt moet ‘verborgen’ blijven voor de persoon
die de toewijzing uitvoert, zodat deze persoon geen invloed op de indeling kan
uitoefenen
, Blindering (masking)
- Maatregel om ervoor te zorgen dat personen die bij het onderzoek betrokken zijn, niet
weten welke onderzoeksdeelnemers in de controlegroep ingedeeld zijn en welke
onderzoeksdeelnemers in de interventiegroep ingedeeld zijn.
- Wie kunnen geblindeerd worden?
o Onderzoeksdeelnemers
o Behandelaar/zorgverlener/ personeel
o Outcome-assessor (beoordelaar van de effecten)
Bias
- Ascertainment bias
- Performance bias
o Onderzoeksdeelnemers
o Behandelaar/zorgverlener/ personeel
- Detectiebias
o Outcome-assessor
Baseline characteristics
- Demografische gegevens per groep
o Meest belangrijke gegevens (leeftijd, geslacht)
o Meestal in tabel 1
- Klinische prognostische gegevens
o Ziektegegevens die de resultaten (en dus de outcomes) beïnvloeden
- Baseline-metingen van de belangrijkste outcomes/ uitkomstmaten
o Van belang voor vergelijkbaarheid groepen
o (Ook van belang om generaliseerbaarheid te beoordelen)
Ongelijke groepen
- Groepen niet vergelijkbaar op een aantal bekende variabelen
- Vergelijkbaarheid op onbekende variabelen?
- Randomisatie niet doorbreken
- Analyse corrigeren voor verschillen tussen de groepen
- Mogelijke oplossing: stratificatie
Steekproefgrootte
- Poweranalyse bepaalt minimumomvang van de steekproef (sample size)
o Aantal variabelen
o Grootte aan te tonen effect
- Rekening houden met uitval (attrition of loss to follow-up)
- In grote steekproeven zijn kleinere effecten eerder aan te tonen
- De grootte van het effect kan in grote steekproeven preciezer (nauwkeuriger)
aangetoond worden
Completeness of follow-up
- Heeft iedereen het einde van de studie gehaald?
- Risico op selectieve loss to follow-up (attrition bias)
- Bedreiging vergelijkbaarheid groepen
- Bedreiging afspiegeling/ representiviteit echte patiëntengroep/ hele populatie
Intention to treat
- Alle deelnemers die via randomisatie aan de groep interventie- of aan de controlegroep
toegewezen zijn, worden ook in diezelfde groep geanalyseerd (zelfs als ze de interventie
helemaal niet, of slechts gedeeltelijk hebben ontvangen)
- Vormen:
o Last observation carried forward
o Worst case scenario
o Imputatie
