lOMoARcPSD|2697772
Samenvatting Basiskennis
Taalonderwijs
1. Taalonderwijs en taal
1.1 Taalonderwijs
1.2 Het taalsysteem
2. Mondelinge taalvaardigheid
2.1 Taalverwerving
2.2 Spreek- en luisterstrategieën
2.3 Spreek- en luisterdoelen
2.4 Gesprekssoorten
3. Woordenschat
3.1 Het woordgeheugen
3.2 Woordenschatverwerving
3.3 Woordleerstrategieën
3.4 Soorten taalgebruik
3.5 Woordenschat en schoolsucces
4. Beginnende geletterdheid
4.1 Geletterdheid
4.2 Tussendoelen beginnende geletterdheid
4.3 Ontwikkeling geletterdheid
4.4 Auditieve vaardigheden
4.5 Visuele vaardigheden
4.6 Elementaire leeshandeling
5. Voortgezet technisch lezen
5.1 Theorieën over het leesproces
5.2 Strategieën technisch lezen
5.3 Voordrachtsaspecten
5.4 Leesniveaus
5.5 Technisch lezen in de samenleving
6. Begrijpend lezen
6.1 Leesstrategieën voor begrijpend lezen
6.2 Het leesgedrag van kinderen
6.3 Technieken voor informatieverwerking
7. Stellen
7.1 Functies van het schrijven
7.2 Het schrijfproces
7.3 Schrijven en de computer
8. Jeugdliteratuur
8.1 Literaire genres
8.2 Functies van jeugdliteratuur
8.3 Beoordelen van jeugdliteratuur
9. Taalbeschouwing
9.1 Het taalsysteem
9.2 Taalvariatie
Gedownload door Dit is niet echt een samenvatting ()
, lOMoARcPSD|2697772
9.3 Taalbeschouwingstrategieën
10. Spelling
10.1 Schriftsystemen
10.2 Spellingprincipes van het Nederlands
10.3 Spellingstrategieën
10.4 Spellingcategorieën
10.5 Werkwoordspelling
11. Begrippenlijst
Gedownload door Dit is niet echt een samenvatting ()
, lOMoARcPSD|2697772
1. Taalonderwijs en taal
1.1 Taalonderwijs
Kinderen leren moeiteloos hun moedertaal. Ze maken zich de taal eigen in de normale
interactie met hun omgeving. Op school wordt veel aandacht besteed aan het gebruiken van
taal, ook bij andere vakgebieden. Er zijn vijf goede argumenten om apart onderwijs te geven
in taal:
1. Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan.
2. Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid
eigen maken.
3. Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijks leven.
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs.
5. Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je daar
apart aandacht aan besteden.
Binnen het taalonderwijs wordt de leerstof opgesplitst in verschillende gebieden en
domeinen. Hierin wordt de volgende onderverdeling gehanteerd:
Mondeling onderwijs
Schriftelijk onderwijs
Taalbeschouwing, waaronder strategieën
In de praktijk zie je dat in taalmethoden een nog verfijndere verdeling in domeinen wordt
gehanteerd:
Mondelinge taalvaardigheid
Woordenschat
Beginnende geletterdheid
Voortgezet technisch lezen
Begrijpend lezen
Stellen
Jeugdliteratuur
Taalbeschouwing
Spelling
Mondeling taalonderwijs
1. De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren tevens die
informatie, mondeling of schriftelijk, gestructureerd weer te geven.
2. De leerlingen leren zich naar vorm en inhoud uit te drukken bij het geven en vragen van
informatie, het uitbrengen van verslag, het geven van uitleg, het instrueren en bij het
discussiëren.
3. De leerlingen leren informatie te beoordelen in discussies en in een gesprek dat
informatief of opiniërend van karakter is en leren met argumenten te reageren.
Schriftelijk taalonderwijs
4. De leerlingen leren informatie te achterhalen in informatieve en instructieve teksten,
waaronder schema’s, tabellen en digitale bronnen.
5. De leerlingen leren naar inhoud en vorm teksten te schrijven met verschillende functies,
Gedownload door Dit is niet echt een samenvatting ()
, lOMoARcPSD|2697772
zoals: informeren, instrueren, overtuigen of plezier verschaffen.
6. De leerlingen leren informatie en meningen te ordenen bij het lezen van school- en
studieteksten en andere instructieve teksten, bij systematisch geordende bronnen,
waaronder digitale.
7. De leerlingen leren informatie en meningen te vergelijken en te beoordelen in
verschillende teksten.
8. De leerlingen leren informatie en meningen te ordenen bij het schrijven van een brief,
een verslag, een formulier of een werkstuk. Zij besteden daarbij aandacht aan zinsbouw,
correcte spelling, een leesbaar handschrift, bladspiegel, eventueel beeldende elementen
en kleur.
9. De leerlingen krijgen plezier in het lezen en schrijven van voor hen bestemde verhalen,
gedichten en informatieve teksten.
Taalbeschouwing, waaronder strategieën
10. De leerlingen leren bij de doelen onder ‘mondeling taalonderwijs’ en ‘schriftelijk
taalonderwijs’ strategieën te herkennen, te verwoorden, te gebruiken en te beoordelen.
11. De leerlingen leren een aantal taalkundige principes en regels. Zij kunnen in een zin het
onderwerp, het werkwoordelijk gezegde en delen van dat gezegde onderscheiden.
De leerlingen kennen:
Regels voor het spellen van werkwoorden
Regels voor het spellen van andere woorden dan werkwoorden
Regels voor het gebruik van leestekens
12. De leerlingen verwerven een adequate woordenschat en strategieën voor het
begrijpen van voor hen onbekende woorden. Onder ‘woordenschat’ vallen ook begrippen
die het leerlingen mogelijk maken over taal te denken en te spreken.
Figuur 1: de kerndoelen basisonderwijs voor Nederlands
Mondelinge taalvaardigheid
Bij het domein mondelinge taalvaardigheid staat het spreken en luisteren en het voeren van
allerlei mondelinge gespreksvormen centraal. Het gaat erom dat kinderen ervaring opdoen
met bepaalde mondelinge taalvormen, zoals een discussie of een spreekbeurten en dat ze
leren om bepaalde spreek- en luisterstrategieën te hanteren.
Woordenschat
Bij het domein woordenschat gaat het om het aanleren van de betekenis van nieuwe
woorden, uitdrukkingen, zegswijzen en spreekwoorden. Ook willen we kinderen strategieën
leren om achter de betekenis van onbekende woorden te komen.
Beginnende geletterdheid
Onder geletterdheid verstaan we het vermogen om schriftelijke taal te begrijpen en te
gebruiken. In de ontwikkeling van geletterdheid worden drie stadia onderscheiden:
ontluikende geletterdheid, beginnende geletterdheid en gevorderde geletterdheid. Met
ontluikende geletterdheid bedoelen we de ontwikkeling van de geletterdheid in de
voorschoolse periode (0-4 jaar). Beginnende geletterdheid heeft betrekking op de
ontwikkeling van de geletterdheid in de groepen 1 t/m 3. Gevorderde geletterdheid beslaat
de periode na groep 3. Een belangrijk onderdeel van het onderwijs in beginnende
geletterdheid is het leren leren in groep 3. We noemen dit ook wel aanvankelijk lezen. Hierbij
willen we kinderen de beginselen van het leren lezen bijbrengen. Ze moeten leren welke
letters er zijn en ze moeten in staat zijn om eenvoudige woorden hardop te lezen.
Gedownload door Dit is niet echt een samenvatting ()
Samenvatting Basiskennis
Taalonderwijs
1. Taalonderwijs en taal
1.1 Taalonderwijs
1.2 Het taalsysteem
2. Mondelinge taalvaardigheid
2.1 Taalverwerving
2.2 Spreek- en luisterstrategieën
2.3 Spreek- en luisterdoelen
2.4 Gesprekssoorten
3. Woordenschat
3.1 Het woordgeheugen
3.2 Woordenschatverwerving
3.3 Woordleerstrategieën
3.4 Soorten taalgebruik
3.5 Woordenschat en schoolsucces
4. Beginnende geletterdheid
4.1 Geletterdheid
4.2 Tussendoelen beginnende geletterdheid
4.3 Ontwikkeling geletterdheid
4.4 Auditieve vaardigheden
4.5 Visuele vaardigheden
4.6 Elementaire leeshandeling
5. Voortgezet technisch lezen
5.1 Theorieën over het leesproces
5.2 Strategieën technisch lezen
5.3 Voordrachtsaspecten
5.4 Leesniveaus
5.5 Technisch lezen in de samenleving
6. Begrijpend lezen
6.1 Leesstrategieën voor begrijpend lezen
6.2 Het leesgedrag van kinderen
6.3 Technieken voor informatieverwerking
7. Stellen
7.1 Functies van het schrijven
7.2 Het schrijfproces
7.3 Schrijven en de computer
8. Jeugdliteratuur
8.1 Literaire genres
8.2 Functies van jeugdliteratuur
8.3 Beoordelen van jeugdliteratuur
9. Taalbeschouwing
9.1 Het taalsysteem
9.2 Taalvariatie
Gedownload door Dit is niet echt een samenvatting ()
, lOMoARcPSD|2697772
9.3 Taalbeschouwingstrategieën
10. Spelling
10.1 Schriftsystemen
10.2 Spellingprincipes van het Nederlands
10.3 Spellingstrategieën
10.4 Spellingcategorieën
10.5 Werkwoordspelling
11. Begrippenlijst
Gedownload door Dit is niet echt een samenvatting ()
, lOMoARcPSD|2697772
1. Taalonderwijs en taal
1.1 Taalonderwijs
Kinderen leren moeiteloos hun moedertaal. Ze maken zich de taal eigen in de normale
interactie met hun omgeving. Op school wordt veel aandacht besteed aan het gebruiken van
taal, ook bij andere vakgebieden. Er zijn vijf goede argumenten om apart onderwijs te geven
in taal:
1. Schriftelijke taalvaardigheid leren kinderen niet spontaan.
2. Niet alle kinderen kunnen zich zelfstandig een bepaald niveau van taalvaardigheid
eigen maken.
3. Op school leer je een ander soort taalgebruik dan in het dagelijks leven.
4. Bepaalde taalvormen leer je alleen met behulp van het taalonderwijs.
5. Als je kinderen plezier in het lezen van boeken wilt bijbrengen, dan moet je daar
apart aandacht aan besteden.
Binnen het taalonderwijs wordt de leerstof opgesplitst in verschillende gebieden en
domeinen. Hierin wordt de volgende onderverdeling gehanteerd:
Mondeling onderwijs
Schriftelijk onderwijs
Taalbeschouwing, waaronder strategieën
In de praktijk zie je dat in taalmethoden een nog verfijndere verdeling in domeinen wordt
gehanteerd:
Mondelinge taalvaardigheid
Woordenschat
Beginnende geletterdheid
Voortgezet technisch lezen
Begrijpend lezen
Stellen
Jeugdliteratuur
Taalbeschouwing
Spelling
Mondeling taalonderwijs
1. De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren tevens die
informatie, mondeling of schriftelijk, gestructureerd weer te geven.
2. De leerlingen leren zich naar vorm en inhoud uit te drukken bij het geven en vragen van
informatie, het uitbrengen van verslag, het geven van uitleg, het instrueren en bij het
discussiëren.
3. De leerlingen leren informatie te beoordelen in discussies en in een gesprek dat
informatief of opiniërend van karakter is en leren met argumenten te reageren.
Schriftelijk taalonderwijs
4. De leerlingen leren informatie te achterhalen in informatieve en instructieve teksten,
waaronder schema’s, tabellen en digitale bronnen.
5. De leerlingen leren naar inhoud en vorm teksten te schrijven met verschillende functies,
Gedownload door Dit is niet echt een samenvatting ()
, lOMoARcPSD|2697772
zoals: informeren, instrueren, overtuigen of plezier verschaffen.
6. De leerlingen leren informatie en meningen te ordenen bij het lezen van school- en
studieteksten en andere instructieve teksten, bij systematisch geordende bronnen,
waaronder digitale.
7. De leerlingen leren informatie en meningen te vergelijken en te beoordelen in
verschillende teksten.
8. De leerlingen leren informatie en meningen te ordenen bij het schrijven van een brief,
een verslag, een formulier of een werkstuk. Zij besteden daarbij aandacht aan zinsbouw,
correcte spelling, een leesbaar handschrift, bladspiegel, eventueel beeldende elementen
en kleur.
9. De leerlingen krijgen plezier in het lezen en schrijven van voor hen bestemde verhalen,
gedichten en informatieve teksten.
Taalbeschouwing, waaronder strategieën
10. De leerlingen leren bij de doelen onder ‘mondeling taalonderwijs’ en ‘schriftelijk
taalonderwijs’ strategieën te herkennen, te verwoorden, te gebruiken en te beoordelen.
11. De leerlingen leren een aantal taalkundige principes en regels. Zij kunnen in een zin het
onderwerp, het werkwoordelijk gezegde en delen van dat gezegde onderscheiden.
De leerlingen kennen:
Regels voor het spellen van werkwoorden
Regels voor het spellen van andere woorden dan werkwoorden
Regels voor het gebruik van leestekens
12. De leerlingen verwerven een adequate woordenschat en strategieën voor het
begrijpen van voor hen onbekende woorden. Onder ‘woordenschat’ vallen ook begrippen
die het leerlingen mogelijk maken over taal te denken en te spreken.
Figuur 1: de kerndoelen basisonderwijs voor Nederlands
Mondelinge taalvaardigheid
Bij het domein mondelinge taalvaardigheid staat het spreken en luisteren en het voeren van
allerlei mondelinge gespreksvormen centraal. Het gaat erom dat kinderen ervaring opdoen
met bepaalde mondelinge taalvormen, zoals een discussie of een spreekbeurten en dat ze
leren om bepaalde spreek- en luisterstrategieën te hanteren.
Woordenschat
Bij het domein woordenschat gaat het om het aanleren van de betekenis van nieuwe
woorden, uitdrukkingen, zegswijzen en spreekwoorden. Ook willen we kinderen strategieën
leren om achter de betekenis van onbekende woorden te komen.
Beginnende geletterdheid
Onder geletterdheid verstaan we het vermogen om schriftelijke taal te begrijpen en te
gebruiken. In de ontwikkeling van geletterdheid worden drie stadia onderscheiden:
ontluikende geletterdheid, beginnende geletterdheid en gevorderde geletterdheid. Met
ontluikende geletterdheid bedoelen we de ontwikkeling van de geletterdheid in de
voorschoolse periode (0-4 jaar). Beginnende geletterdheid heeft betrekking op de
ontwikkeling van de geletterdheid in de groepen 1 t/m 3. Gevorderde geletterdheid beslaat
de periode na groep 3. Een belangrijk onderdeel van het onderwijs in beginnende
geletterdheid is het leren leren in groep 3. We noemen dit ook wel aanvankelijk lezen. Hierbij
willen we kinderen de beginselen van het leren lezen bijbrengen. Ze moeten leren welke
letters er zijn en ze moeten in staat zijn om eenvoudige woorden hardop te lezen.
Gedownload door Dit is niet echt een samenvatting ()
