Samenvatting methodisch handelen inzichtelijk
Hoofdstuk 5
Stap 4 in het regulatieve model: De doelstelling
1) Initiatief – casus aannemen
2) Analyse – onderzoeksfase
3) Probleemstelling – verschillende
problemen onder de loep nemen en
Samen met de cliënt vinger erop leggen
Wat er precies aan de hand is en moet gebeuren.
4) Doelstelling
De doelstelling is het totale resultaat van de voorgaande fasen van de regulatieve cyclus. Alle
puzzelstukjes beginnen nu een totaal plaatje te vormen, dat kun je vergelijken met de gewenste
situatie. --> Het geeft richting aan wat je wilt bereiken.
Bijvoorbeeld bij veel problematiek mag je meerdere doelstellingen hebben, maar probeer zo
weinig en duidelijk mogelijk.
Hoe moet je een doelstelling formuleren?
o Gewenste situatie zo kort en bondig mogelijk opschrijven
X " In de loop volgend jaar zal de persoonlijk begeleider van Rik werken aan het vergroten
van zijn netwerk".
✓ " Het Netwerk van Rik is over 12 maanden uitgebreid".
o Formuleren alsof je je voorgenomen resultaten hebt bereikt, zonder twijfel
o Kort en bondig houden: daardoor helder, leesbaar en bruikbaar richtpunt
Waar zou een doelstelling zich op kunnen richten (doelstellingsrichtingen)?
o Continueren
(Stabiel houden, benadrukken wat goed gaat, niet naar een 10 willen werken maar een
6 in stabiliteit houden).
o Verbeteren of richting geven
o Innoveren
(Nieuwe ontwikkelingen realiseren door geheel nieuwe elementen in te brengen in het
functioneren van een cliënt, bijv.: cliënt vertoont boos gedrag – houd van Mario kart –
Spelletje maken m.b.t Mario Kart voor gedrag van client).
o Selecteren
(Niet haalbare elementen uit de doelstelling te elimineren).
,Doelstellingsnoodzaak:
o Praktisch
(Zo snel mogelijk tot een oplossing proberen te zoeken).
o Organisatorisch
(Is het haalbaar en realiseerbaar)?
o Theoretisch
(Kan hij/zij het niveau aan, kan hij/zij tegen de prikkels etc.).
De casus moet vaak geholpen worden op Micro-, Meso- en Macroniveau. Denk aan Rik zelf, zijn
ouders en bijvoorbeeld je opdrachtgever.
" Je cliënt hoort altijd centraal te staan!"
SMART formuleren is uitstekend te gebruiken om te bepalen of een doelstelling haalbaar en
uitvoerbaar is.
1. Specifiek
2. Meetbaar
3. Acceptabel
4. Realistisch
5. Tijdsgebonden
Resultaatcriteria:
Met regelmaat bespreek je je casus --> officiële evaluatie momenten (je evalueert bijvoorbeeld
naar hoeverre je doelstelling(en) behaald zijn. Als hulpmiddel daarbij kan je resultaatcriteria
formuleren. Dit zijn dan meetbare gegevens die je iets kunnen vertellen over de mate waarin je
je doel bereikt hebt.
(Is niet per se essentieel voor het behalen van je doelen: het helpt je wel meetbaarheid te
vergroten).
Valkuilen:
De eigenlijke doelstelling ontbreekt
"We zien wel waar we uit gaan komen". Zonder doelstelling verliezen zowel de sociaal
werker en de cliënt het overzicht. Ze raken elkaar kwijt. Je bent stuurloos zonder
doelstelling.
De doelstelling is onvolledig
Er wordt ervoor gekozen om meteen met inhoudelijke problemen aan der slag te gaan,
zo wordt een doelstelling bewust of onbewust verwaarloosd.
X Inventarisatie (overzicht belangrijke informatie) ontbreekt en haalbaarheid onvolledig
getoetst.
De doelstelling is te vaag geformuleerd
De sociaal werker heeft zelf niet duidelijk welke doelstellingen hij wil behalen.
, Let op de woorden met een lege boodschap: sommige, soms, menig, enkele, gewenst
etc. --> kan leiden tot vragen.
Hoe meer vragen – Hoe vager de doelstelling
De doelstelling is te ruim geformuleerd
Als je doel niet SMART is, is hij waarschijnlijk te ruim geformuleerd. Je doelstelling gaat
dan ''Zweven". Zwevende doelen kan je net niet bereiken. Een voorbeeld van te ruim
formuleren = "Het sociale netwerk van Rik vergroten".
De doelstelling heeft te weinig raakvlakken met de probleemstelling
Dit gebeurt als het te haastig geformuleerd wordt.
Persoonlijke doelstellingen krijgen voorrang
Niet in de belangen van cliënt maar vanuit eigen belang, bijvoorbeeld als ik dit probleem
oplos zal ik van mijn baas vast promotie krijgen.
Organisatiedoelstellingen krijgen voorrang
Bijvoorbeeld Rik wordt gekoppeld aan een mantelzorger want dat is goedkoper dan een
instelling bijvoorbeeld, de belangen van een organisatie krijgen voorrang.
Er is geen duidelijke opdrachtgever
Bijvoorbeeld: Je bent steeds in gesprek met de ouders van Rik, maar niet echt met Rik
zelf.
Er is geen balans tussen denken en doen
Te veel overdenken of juist te veel willen doen (te snel conclusies trekken).
, Hoofdstuk 6
Stap 5 in het regulatieve model: Strategie
1) Initiatief – casus aannemen
2) Analyse – onderzoeksfase
3) Probleemstelling – verschillende
problemen onder de loep nemen en onder de loep nemen en
Samen met de cliënt vinger erop leggen
Wat er precies aan de hand is en moet gebeuren.
4) Doelstelling
5) Strategie
In de strategiefase is het tijd om te bedenken op welke manier je jouw doelstelling(en) wilt
bereiken. Door een strategie vast te stellen krijg je overzicht over de daadwerkelijk uit te voeren
acties en lukt het je beter in te schatten welke randvoorwaarden nodig zijn om de acties zo
succesvol uit te kunnen voeren.
Je kiest je eigen strategie die (een keuze maken voor een zo succesvol mogelijk werkplan):
> Het beste bij jou past
> Het beste bij je cliënt past
> Het beste bij de gegeven omstandigheden past (wat het beste aansluit bij de situatie)
Altijd eerst doelstelling goed formuleren en dan bezig met de strategie, anders pas je de
doelstellingen aan op de strategie. Alle globale strategieën mag je gebruiken om een specifieke
strategie vorm te geven.
De door jou gekozen strategie is een brug tussen de probleemstelling en doelstelling.
Probleemstelling --> Oplossingen --> Strategie --> Doelstelling.
Tot en met de formulering van de doelstelling(en) heten deze oplossingen 'globale
strategieën'. Globale strategieën ontstaan in de praktijk vaak al vanaf het eerste moment van
kennismaking met de casus (omdat de sociaal werker gericht is op helpen oplossen). Ze geven
je richting en helpen je op weg, maar let goed op de bedachte oplossingen van de cliënt ook een
plaats te geven.
Waar kunnen globale strategieën bij jou vandaan komen?
o Voorgaande ervaringen met een casus
o Indrukken die je opdoet
o Jouw waarden en normen
o Eerste informatie
o Intuïtie
Hoofdstuk 5
Stap 4 in het regulatieve model: De doelstelling
1) Initiatief – casus aannemen
2) Analyse – onderzoeksfase
3) Probleemstelling – verschillende
problemen onder de loep nemen en
Samen met de cliënt vinger erop leggen
Wat er precies aan de hand is en moet gebeuren.
4) Doelstelling
De doelstelling is het totale resultaat van de voorgaande fasen van de regulatieve cyclus. Alle
puzzelstukjes beginnen nu een totaal plaatje te vormen, dat kun je vergelijken met de gewenste
situatie. --> Het geeft richting aan wat je wilt bereiken.
Bijvoorbeeld bij veel problematiek mag je meerdere doelstellingen hebben, maar probeer zo
weinig en duidelijk mogelijk.
Hoe moet je een doelstelling formuleren?
o Gewenste situatie zo kort en bondig mogelijk opschrijven
X " In de loop volgend jaar zal de persoonlijk begeleider van Rik werken aan het vergroten
van zijn netwerk".
✓ " Het Netwerk van Rik is over 12 maanden uitgebreid".
o Formuleren alsof je je voorgenomen resultaten hebt bereikt, zonder twijfel
o Kort en bondig houden: daardoor helder, leesbaar en bruikbaar richtpunt
Waar zou een doelstelling zich op kunnen richten (doelstellingsrichtingen)?
o Continueren
(Stabiel houden, benadrukken wat goed gaat, niet naar een 10 willen werken maar een
6 in stabiliteit houden).
o Verbeteren of richting geven
o Innoveren
(Nieuwe ontwikkelingen realiseren door geheel nieuwe elementen in te brengen in het
functioneren van een cliënt, bijv.: cliënt vertoont boos gedrag – houd van Mario kart –
Spelletje maken m.b.t Mario Kart voor gedrag van client).
o Selecteren
(Niet haalbare elementen uit de doelstelling te elimineren).
,Doelstellingsnoodzaak:
o Praktisch
(Zo snel mogelijk tot een oplossing proberen te zoeken).
o Organisatorisch
(Is het haalbaar en realiseerbaar)?
o Theoretisch
(Kan hij/zij het niveau aan, kan hij/zij tegen de prikkels etc.).
De casus moet vaak geholpen worden op Micro-, Meso- en Macroniveau. Denk aan Rik zelf, zijn
ouders en bijvoorbeeld je opdrachtgever.
" Je cliënt hoort altijd centraal te staan!"
SMART formuleren is uitstekend te gebruiken om te bepalen of een doelstelling haalbaar en
uitvoerbaar is.
1. Specifiek
2. Meetbaar
3. Acceptabel
4. Realistisch
5. Tijdsgebonden
Resultaatcriteria:
Met regelmaat bespreek je je casus --> officiële evaluatie momenten (je evalueert bijvoorbeeld
naar hoeverre je doelstelling(en) behaald zijn. Als hulpmiddel daarbij kan je resultaatcriteria
formuleren. Dit zijn dan meetbare gegevens die je iets kunnen vertellen over de mate waarin je
je doel bereikt hebt.
(Is niet per se essentieel voor het behalen van je doelen: het helpt je wel meetbaarheid te
vergroten).
Valkuilen:
De eigenlijke doelstelling ontbreekt
"We zien wel waar we uit gaan komen". Zonder doelstelling verliezen zowel de sociaal
werker en de cliënt het overzicht. Ze raken elkaar kwijt. Je bent stuurloos zonder
doelstelling.
De doelstelling is onvolledig
Er wordt ervoor gekozen om meteen met inhoudelijke problemen aan der slag te gaan,
zo wordt een doelstelling bewust of onbewust verwaarloosd.
X Inventarisatie (overzicht belangrijke informatie) ontbreekt en haalbaarheid onvolledig
getoetst.
De doelstelling is te vaag geformuleerd
De sociaal werker heeft zelf niet duidelijk welke doelstellingen hij wil behalen.
, Let op de woorden met een lege boodschap: sommige, soms, menig, enkele, gewenst
etc. --> kan leiden tot vragen.
Hoe meer vragen – Hoe vager de doelstelling
De doelstelling is te ruim geformuleerd
Als je doel niet SMART is, is hij waarschijnlijk te ruim geformuleerd. Je doelstelling gaat
dan ''Zweven". Zwevende doelen kan je net niet bereiken. Een voorbeeld van te ruim
formuleren = "Het sociale netwerk van Rik vergroten".
De doelstelling heeft te weinig raakvlakken met de probleemstelling
Dit gebeurt als het te haastig geformuleerd wordt.
Persoonlijke doelstellingen krijgen voorrang
Niet in de belangen van cliënt maar vanuit eigen belang, bijvoorbeeld als ik dit probleem
oplos zal ik van mijn baas vast promotie krijgen.
Organisatiedoelstellingen krijgen voorrang
Bijvoorbeeld Rik wordt gekoppeld aan een mantelzorger want dat is goedkoper dan een
instelling bijvoorbeeld, de belangen van een organisatie krijgen voorrang.
Er is geen duidelijke opdrachtgever
Bijvoorbeeld: Je bent steeds in gesprek met de ouders van Rik, maar niet echt met Rik
zelf.
Er is geen balans tussen denken en doen
Te veel overdenken of juist te veel willen doen (te snel conclusies trekken).
, Hoofdstuk 6
Stap 5 in het regulatieve model: Strategie
1) Initiatief – casus aannemen
2) Analyse – onderzoeksfase
3) Probleemstelling – verschillende
problemen onder de loep nemen en onder de loep nemen en
Samen met de cliënt vinger erop leggen
Wat er precies aan de hand is en moet gebeuren.
4) Doelstelling
5) Strategie
In de strategiefase is het tijd om te bedenken op welke manier je jouw doelstelling(en) wilt
bereiken. Door een strategie vast te stellen krijg je overzicht over de daadwerkelijk uit te voeren
acties en lukt het je beter in te schatten welke randvoorwaarden nodig zijn om de acties zo
succesvol uit te kunnen voeren.
Je kiest je eigen strategie die (een keuze maken voor een zo succesvol mogelijk werkplan):
> Het beste bij jou past
> Het beste bij je cliënt past
> Het beste bij de gegeven omstandigheden past (wat het beste aansluit bij de situatie)
Altijd eerst doelstelling goed formuleren en dan bezig met de strategie, anders pas je de
doelstellingen aan op de strategie. Alle globale strategieën mag je gebruiken om een specifieke
strategie vorm te geven.
De door jou gekozen strategie is een brug tussen de probleemstelling en doelstelling.
Probleemstelling --> Oplossingen --> Strategie --> Doelstelling.
Tot en met de formulering van de doelstelling(en) heten deze oplossingen 'globale
strategieën'. Globale strategieën ontstaan in de praktijk vaak al vanaf het eerste moment van
kennismaking met de casus (omdat de sociaal werker gericht is op helpen oplossen). Ze geven
je richting en helpen je op weg, maar let goed op de bedachte oplossingen van de cliënt ook een
plaats te geven.
Waar kunnen globale strategieën bij jou vandaan komen?
o Voorgaande ervaringen met een casus
o Indrukken die je opdoet
o Jouw waarden en normen
o Eerste informatie
o Intuïtie
