Toetsmatrijs Biomedische Kennis Periode 1.4
Anatomie en Fysiologie: Hoofdstuk 8, Het zenuwstelsel
De twee belangrijkste anatomische onderdelen van het zenuwstelsel en hun functies beschrijven.
De belangrijkste functies van het zenuwstelsel:
- Meet het interne en externe milieu
- Informatie van zintuigen integreren
- Gewilde en ongewilde reacties van vele andere orgaanstelsels coördineren
Het zenuwstelsel kan worden verdeeld in het centrale zenuwstelsel en het perifere zenuwstelsel.
Centrale zenuwstelsel:
Bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg.
Het CZS integreert en coördineert de
verwerking van sensorische informatie en
geeft impulsen naar de spieren door. Ook
bevinden zich hier de hogere functies, zoals
intelligentie, het geheugen en emoties.
Perifere zenuwstelsel:
Het PZS heeft een afferent en een efferent
gedeelte. Het afferente gedeelte geeft
sensorische informatie die buiten het
zenuwstelsel door zogenoemde sensoren of
receptoren wordt geregistreerd, door aan
plaatsen in het CZS waar de informatie
wordt verwerkt. → het CZS zendt
motorische impulsen dmv het efferente
gedeelte van het PZS naar spieren en
klieren, die effectoren worden genoemd.
Het efferente gedeelte van het PZS bestaat uit:
- het somatische zenuwstelsel → stuurt
de skeletspieren aan
- het autonome zenuwstelsel →
parasympathische en sympathische
gedeelte hebben tegenovergestelde
werking:
o parasympathisch gedeelte →
vertraagt de hartslag
o sympathisch gedeeldte →
versnelt de hartslag
,De drie hersenvliezen beschrijven die het centraal zenuwstelsel omgeven.
- Dura mater
Deze stevige, vezelige laag vormt
de buitenste deklaag van het
centrale zenuwstelsel. De dura
mater bestaat uit 2 lagen: de
buitenste laag is met het
beenvlies van de schedel
vergroeid. Op sommige plaatsen
zijn de buitenste en de binnenste
laag met elkaar vergroeid, maar
op de meeste plaatsen zijn de
lagen gescheiden door een
smalle ruimte die
weefselvloeistof en bloedvaten
bevat. Op verschillende plaatsen
loopt de binnenste laag van de
dura mater diep in de
schedelholte door, en vormt geplooide vliezen die durale plooien worden genoemd. De durale plooien
werken als veiligheidsriemen die de hersenen op hun plaats houden. Tussen de twee lagen van een
durale plooi liggen grote bloedruimten, durale sinussen.
In het ruggenmerg is de buitenste laag van de ura mater niet met beenweefsel vergroeid. Tussen de
dura mater van het ruggenmerg en de wanden van het wervelkanaal ligt de epidurale ruimte, die
losmazig bindweefsel, bloedvaten en vetweefsel bevat.
- Arachnoidea
Deze vlies bestaat uit een laag plaveiselepitheelcellen; diep onder deze epitheellaag ligt de
subarachnoïdale ruimte, die een fijn web van collagene en elastische vezels bevat. Deze ruimte is
gevuld met cerebrospinale vloeistof, die als schokbreker werkt en opgeloste gassen, voedingsstoffen,
chemische signaalstoffen en afvalstoffen bevat. De arachnoïdea en de dura mater worden gescheiden
door een smalle subdurale ruimte die een kleine hoeveelheid lymfevocht bevat, waardoor de wrijving
van de tegen elkaar gelegen oppervlakken wordt verminderd.
- Pia mater
Deze vlies is stevig met het ondergelegen zenuwweefsel verbonden. De pia mater en de arachnoïdea
zijn gescheiden door de ssubarachnoïdale ruimte. Hierin lopen de bloedvaten die de hersenen en het
ruggenmerg van zuurstof en voedingsstoffen voorzien. Deze lopen langs het oppervlak van de pia
mater. De pia mater van de hersenen is sterk doorbloed en grote bloedvaten vertakken zich over het
oppervlak van de hersenen; deze vaten voorzien de oppervlakkig gelegen gebieden van de
hersenschors van zuurstof en voedingsstoffen. Deze uitgebreide bloedtoevoer is zeer belangrijk, want
de hersenen hebben een hele hoge stofwisselingssnelheid → in rust gebruiken de hersenen evenveel
zuurstof als 28kg skeletspierweefsel, terwijl de hersenen 1,4kg wegen.
, De bouw en functie van het ruggenmerg bespreken.
Functies:
- Dooorgeven van sensibele impulsen naar de hersenen en motorische impulsen vanuit de hersenen.
- Zelfstandig informatie integreren
- Ruggenmergreflexen opwekken → automatische, motorische reacties die uiteenlopen van het
terugtrekken bij pijn tot complexe reflexpatronen die een rol spelen bij zitten, staan, lopen.
Bouw:
Macroscopisch:
Het volwassen ruggenmerg is ongeveer 45cm lang en heeft een maximale breedte van circa 14mm. Met twee
uitzonderingen neemt de diameter van het ruggenmerg in de richting van het os sacrum af → cervicale
verbreding, hiervandaan lopen zenuwen naar de schoudergordel en de armen. Lumbale verbreding,
hiervandaan lopen zenuwen naar het bekken en de benen. Een dunne streng vezelig weefsel loopt vanuit het
onderste uiteinde van het ruggenmerg naar het os coccygis en dient als verankering, waardoor het ruggenmerg
niet omhoog kan schuiven. Het ruggenmerg heeft een centraal kanaal, een smalle interne doorgang die met
cerebrospinale vloeistof is gevuld. Het dorsale oppervlak heeft een ondiepe groeve, mediane sulcus. Het
ventrale oppervlak heeft een diepere groeve, mediane fissuur.
Doorsnede:
In bovenstaande afbeelding is de relatie te zien tussen de functie van een bepaalde kern en zijn positie binnen
Anatomie en Fysiologie: Hoofdstuk 8, Het zenuwstelsel
De twee belangrijkste anatomische onderdelen van het zenuwstelsel en hun functies beschrijven.
De belangrijkste functies van het zenuwstelsel:
- Meet het interne en externe milieu
- Informatie van zintuigen integreren
- Gewilde en ongewilde reacties van vele andere orgaanstelsels coördineren
Het zenuwstelsel kan worden verdeeld in het centrale zenuwstelsel en het perifere zenuwstelsel.
Centrale zenuwstelsel:
Bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg.
Het CZS integreert en coördineert de
verwerking van sensorische informatie en
geeft impulsen naar de spieren door. Ook
bevinden zich hier de hogere functies, zoals
intelligentie, het geheugen en emoties.
Perifere zenuwstelsel:
Het PZS heeft een afferent en een efferent
gedeelte. Het afferente gedeelte geeft
sensorische informatie die buiten het
zenuwstelsel door zogenoemde sensoren of
receptoren wordt geregistreerd, door aan
plaatsen in het CZS waar de informatie
wordt verwerkt. → het CZS zendt
motorische impulsen dmv het efferente
gedeelte van het PZS naar spieren en
klieren, die effectoren worden genoemd.
Het efferente gedeelte van het PZS bestaat uit:
- het somatische zenuwstelsel → stuurt
de skeletspieren aan
- het autonome zenuwstelsel →
parasympathische en sympathische
gedeelte hebben tegenovergestelde
werking:
o parasympathisch gedeelte →
vertraagt de hartslag
o sympathisch gedeeldte →
versnelt de hartslag
,De drie hersenvliezen beschrijven die het centraal zenuwstelsel omgeven.
- Dura mater
Deze stevige, vezelige laag vormt
de buitenste deklaag van het
centrale zenuwstelsel. De dura
mater bestaat uit 2 lagen: de
buitenste laag is met het
beenvlies van de schedel
vergroeid. Op sommige plaatsen
zijn de buitenste en de binnenste
laag met elkaar vergroeid, maar
op de meeste plaatsen zijn de
lagen gescheiden door een
smalle ruimte die
weefselvloeistof en bloedvaten
bevat. Op verschillende plaatsen
loopt de binnenste laag van de
dura mater diep in de
schedelholte door, en vormt geplooide vliezen die durale plooien worden genoemd. De durale plooien
werken als veiligheidsriemen die de hersenen op hun plaats houden. Tussen de twee lagen van een
durale plooi liggen grote bloedruimten, durale sinussen.
In het ruggenmerg is de buitenste laag van de ura mater niet met beenweefsel vergroeid. Tussen de
dura mater van het ruggenmerg en de wanden van het wervelkanaal ligt de epidurale ruimte, die
losmazig bindweefsel, bloedvaten en vetweefsel bevat.
- Arachnoidea
Deze vlies bestaat uit een laag plaveiselepitheelcellen; diep onder deze epitheellaag ligt de
subarachnoïdale ruimte, die een fijn web van collagene en elastische vezels bevat. Deze ruimte is
gevuld met cerebrospinale vloeistof, die als schokbreker werkt en opgeloste gassen, voedingsstoffen,
chemische signaalstoffen en afvalstoffen bevat. De arachnoïdea en de dura mater worden gescheiden
door een smalle subdurale ruimte die een kleine hoeveelheid lymfevocht bevat, waardoor de wrijving
van de tegen elkaar gelegen oppervlakken wordt verminderd.
- Pia mater
Deze vlies is stevig met het ondergelegen zenuwweefsel verbonden. De pia mater en de arachnoïdea
zijn gescheiden door de ssubarachnoïdale ruimte. Hierin lopen de bloedvaten die de hersenen en het
ruggenmerg van zuurstof en voedingsstoffen voorzien. Deze lopen langs het oppervlak van de pia
mater. De pia mater van de hersenen is sterk doorbloed en grote bloedvaten vertakken zich over het
oppervlak van de hersenen; deze vaten voorzien de oppervlakkig gelegen gebieden van de
hersenschors van zuurstof en voedingsstoffen. Deze uitgebreide bloedtoevoer is zeer belangrijk, want
de hersenen hebben een hele hoge stofwisselingssnelheid → in rust gebruiken de hersenen evenveel
zuurstof als 28kg skeletspierweefsel, terwijl de hersenen 1,4kg wegen.
, De bouw en functie van het ruggenmerg bespreken.
Functies:
- Dooorgeven van sensibele impulsen naar de hersenen en motorische impulsen vanuit de hersenen.
- Zelfstandig informatie integreren
- Ruggenmergreflexen opwekken → automatische, motorische reacties die uiteenlopen van het
terugtrekken bij pijn tot complexe reflexpatronen die een rol spelen bij zitten, staan, lopen.
Bouw:
Macroscopisch:
Het volwassen ruggenmerg is ongeveer 45cm lang en heeft een maximale breedte van circa 14mm. Met twee
uitzonderingen neemt de diameter van het ruggenmerg in de richting van het os sacrum af → cervicale
verbreding, hiervandaan lopen zenuwen naar de schoudergordel en de armen. Lumbale verbreding,
hiervandaan lopen zenuwen naar het bekken en de benen. Een dunne streng vezelig weefsel loopt vanuit het
onderste uiteinde van het ruggenmerg naar het os coccygis en dient als verankering, waardoor het ruggenmerg
niet omhoog kan schuiven. Het ruggenmerg heeft een centraal kanaal, een smalle interne doorgang die met
cerebrospinale vloeistof is gevuld. Het dorsale oppervlak heeft een ondiepe groeve, mediane sulcus. Het
ventrale oppervlak heeft een diepere groeve, mediane fissuur.
Doorsnede:
In bovenstaande afbeelding is de relatie te zien tussen de functie van een bepaalde kern en zijn positie binnen
