Aansprakelijkheidsrecht
Hoorcollege 1:
Doelen en functies van het aansprakelijkheidsrecht
HR Baby Kelly: Wrongful life vordering wordt ingesteld. Vordering tot
schadevergoeding tegen het feit dat het kind met beperking is geboren, te wijten
aan het ziekenhuis.
- Moeder liet onderzoek doen vanwege een verhoogd risico op een kind met
een handicap. Door een fout van de arts werd de handicap niet ontdekt.
Hadden de ouders dit geweten, hadden ze de zwangerschap afgebroken.
- Dit wordt gekwalificeerd als een beroepsfout aan de zijde van de
verloskundige, door het nalaten van prenataal onderzoek.
o Er is sprake van een geneeskundige behandelingsovereenkomst
(art. 7:446 BW)
- De vraag die hier centraal staat is; ‘Heeft de verloskundige zich als goed
hulpverlener gedragen?”
o Dit was niet het geval. De alarmbellen van de verloskundige hadden
eerder moeten rinkelen ze heeft zelf een beroepsfout gemaakt.
Deze is toerekenbaar, wat een wanprestatie jegens de
schuldeiser oplevert (de moeder)
Kan dit ook onrechtmatige daad zijn jegens een derde (Kelly
en de vader) opleveren?
Ja, want dit is in strijd met het maatschappelijk verkeer.
- Er wordt ook een verweer gesteld: Baby Kelly heeft geen recht op
schadevergoeding omdat die buiten het bereik van deze regeling valt.
o Echter, gaat de Hoge Raad hier niet mee in. De zorgplicht jegens de
moeder geldt ook hetzelfde jegens het kind en de schending hiervan
dus ook.
Art. 6:162 BW Jo. 6:98 BW; fout, schade en causal verband. 2
elementen:
Zou de schade ook zijn ingetreden zonder de fout?
o Ja geen causal verband
o Nee wel causaal verband
Toerekening naar redeliijkheid, dit bepaalt de
schadevergoedingsplicht.
- Alle kosten voor de opvoeding en verzorging van Kelly moeten worden
vergoed.
HR Wronfull birth: De arts moet de volledige opvoedkosten vergoeden
omdat er sprake was van een medische fout wat genoeg is voor
toerekening.
Het aansprakelijkheidsrecht doelt op het buitencontractuele, delictuele
aansprakelijkheidsrecht.
Een verbintenis is een rechtsplicht waaraan een subjectief vermogensrecht is
verbonden.
- Passieve zijde: schadeveroorzaker moet schade vergoeden
- Actieve zijde: benadeelde recht op schadevergoeding
,Verbintenissen kunnen slechts ontstaan indien dit uit de wet voortvloeit (art. 6:1
BW) wat duidt op een gesloten systeem.
Het aansprakelijkheidsrecht regelt wie onder welke omstandigheden
aansprakelijk is voor welke gebeurtenissen en hun gevolgen.
Fundamentele doelen van het aansprakelijkheidsrecht:
- Compensatie: herstellen van onrecht dat de benadeelde heeft
ondervonden van de gedraging van de dader. Het liefste, naar de oude
toestand. Herstel wordt vaak lastig dus meestal wordt schade uitgedrukt in
geld en vergoed in de vorm van materiele en immateriële
schadevergoeding of andere remedies.
o Schadevergoeding: in geld en natura mogelijk (art. 6:103 BW)
o Overige remedies;
Verklaring voor recht, de rechter vestigt dan
aansprakelijkheid.
Rechterlijk bevel/verbod: de veroorzaker kan worden
gedwongen een onrechtmatige toestand op te heffen/of te
laten voorkomen.
Bij compensatie is vooral de corrigerende
rechtvaardigheid (onrecht herstellen) maar dit wordt
aangevuld door de verdelende rechtvaardigheid
(verdelen op grond van rechtvaardige maatstaf)
In praktijk komen deze gelijktijdig voor, en worden dezen gelijktijdig
bediend. Aristoteles stelt dat de corrigerende aansprakelijkheid meer
betrekking heeft tussen twee personen (rekenkundige correctie), terwijl bij
verdelende aansprakelijkheid het meer gaat over de samenleving als
geheel en gelijke verdeling d.m.v. rechtvaardige maatstaf.
- Genoegdoening: mentale schadevergoeding. Het geven van erkenning aan
de benadeelde dat de dader daadwerkelijk iets fout heeft gedaan (HR Baby
Kelly)
o Beoogt empirisch gevolg voor het aansprakelijkheidsrecht
o HR Jeffrey: Je komt alleen aan rechtsvordering toe als je voldoende
belang hebt (art. 3:303 BW), zuiver emotioneel belang kan niet
worden gediend met het aansprakelijkheidsrecht (dit is ook geen
doel van het aansprakelijkheidsrecht)
- Preventie; schadeveroorzakend gedrag ontmoedigen en/of beoogt het
bevorderen van ander gedrag. Hiervoor is er een hardrule opgesteld:
o Kosten voorzorgsmaatregel hoger dan schade x risico = geen
zorgplicht
o Kosten voorzorgsmaatregel lager dan schade x risico = wel
zorgplicht
Er wordt ex ante gehandeld (Voor de gebeurtenis)
Er wordt gekeken naar de chilling effects van
aansprakelijkheidsrecht. Dit houdt in dan met gedrag laat
gaan, omdat hij bang is voor mogelijke schadeclaims.
- Kostenverdeling: De mogelijkheid om voorziene kosten van
aansprakelijkheid te spreiden over een grote geheel.
o Denk hieraan ook aan kwalitatieve aansprakelijkheden.
Verzekering speelt hierbij een grote/belangrijke rol.
In de aansprakelijkheid is de hoofdregel dat iedereen zijn eigen schade draagt, en
voor verplaatsing van deze schade, zijn rechtvaardigheden en grondslagen nodig.
, - Schuldleer: schade kan alleen worden afgewenteld wanneer een ander iets
te verwijten valt. Veel grijze gebieden, waardoor dit lastig is.
- Risicoleer: onder bepaalde omstandigheden behoort aan “bronnen van
gevaar” een aansprakelijkheid te worden gekoppeld.
- Profijtleer: degene die profijt heeft van bepaalde activiteiten, personen of
zaken ook de daaraan verbonden risico’s moet dragen.
Er bestaat ook een mogelijkheid om collectief schade te verhalen (art. 3:305 BW).
Stichtingen en verenigingen kunnen een rechtsvordering instellen namens een
groep benadeelde.
Hoorcollege 2:
Gronden van aansprakelijkheid
Algemeen overzicht: aansprakelijkheid voor eigen gedrag
Voorwaarden voor aansprakelijkheid (art. 6:162 BW) in de vestigingsfase:
- Er moet sprake zijn van een gedraging (doen of nalaten)
- Deze gedraging moet onrechtmatig zijn: Dit kan op drie manieren:
Vroeger leverde enkel een schending van een wettelijke plicht of een
inbreuk of subjectief recht van een onrechtmatige daad op (HR Zutphens
Juffrouw), vanaf HR Lindebaum/Cohen leveren ook acties in strijd met
maatschappelijk betaamheid een onrechtmatige daad op.
o Strijd met de wettelijke plicht: Onrechtmatigheid is in beginsel
gegeven, als bij schadeveroorzakende gedraging een wettelijke
plicht/norm is geschonden.
Bewijslast ligt bij gedaagde als hij wil aantonen dat er geen
sprake is van aansprakelijkheid, kan hij dit doen op twee
manieren:
Rechtvaardigingsgrond: gedraging verlies onrechtmatig
karakter
Geen relativiteit (art. 6:163 BW)
-relativiteitsvereiste: Wettelijke norm moet worden uitgelegd om te
kijken wie door deze norm beschermd wordt daarna kijken of er
wordt voldaan.
o Inbreuk op een subjectief recht, hoe specifieker een subjectief recht
is vastgelegd hoe eerder een inbreuk ervan als onrechtmatig kan
worden ervaren.
Hiervan zijn twee groepen te onderscheiden:
Persoonlijkheidsrechten: alles wat onze persoon/persoonlijke
levenssfeer betreft. Deze worden heel sterk beschermd.
Hiervan zijn ook weer categorieën:
Leven en gezondheid (art. 2 & 8 EVRM)
o HR Urgenda: onvoldoende
overheidsbescherming kan ook een
onrechtmatige inbreuk op persoonlijke rechten
zijn.
Hoorcollege 1:
Doelen en functies van het aansprakelijkheidsrecht
HR Baby Kelly: Wrongful life vordering wordt ingesteld. Vordering tot
schadevergoeding tegen het feit dat het kind met beperking is geboren, te wijten
aan het ziekenhuis.
- Moeder liet onderzoek doen vanwege een verhoogd risico op een kind met
een handicap. Door een fout van de arts werd de handicap niet ontdekt.
Hadden de ouders dit geweten, hadden ze de zwangerschap afgebroken.
- Dit wordt gekwalificeerd als een beroepsfout aan de zijde van de
verloskundige, door het nalaten van prenataal onderzoek.
o Er is sprake van een geneeskundige behandelingsovereenkomst
(art. 7:446 BW)
- De vraag die hier centraal staat is; ‘Heeft de verloskundige zich als goed
hulpverlener gedragen?”
o Dit was niet het geval. De alarmbellen van de verloskundige hadden
eerder moeten rinkelen ze heeft zelf een beroepsfout gemaakt.
Deze is toerekenbaar, wat een wanprestatie jegens de
schuldeiser oplevert (de moeder)
Kan dit ook onrechtmatige daad zijn jegens een derde (Kelly
en de vader) opleveren?
Ja, want dit is in strijd met het maatschappelijk verkeer.
- Er wordt ook een verweer gesteld: Baby Kelly heeft geen recht op
schadevergoeding omdat die buiten het bereik van deze regeling valt.
o Echter, gaat de Hoge Raad hier niet mee in. De zorgplicht jegens de
moeder geldt ook hetzelfde jegens het kind en de schending hiervan
dus ook.
Art. 6:162 BW Jo. 6:98 BW; fout, schade en causal verband. 2
elementen:
Zou de schade ook zijn ingetreden zonder de fout?
o Ja geen causal verband
o Nee wel causaal verband
Toerekening naar redeliijkheid, dit bepaalt de
schadevergoedingsplicht.
- Alle kosten voor de opvoeding en verzorging van Kelly moeten worden
vergoed.
HR Wronfull birth: De arts moet de volledige opvoedkosten vergoeden
omdat er sprake was van een medische fout wat genoeg is voor
toerekening.
Het aansprakelijkheidsrecht doelt op het buitencontractuele, delictuele
aansprakelijkheidsrecht.
Een verbintenis is een rechtsplicht waaraan een subjectief vermogensrecht is
verbonden.
- Passieve zijde: schadeveroorzaker moet schade vergoeden
- Actieve zijde: benadeelde recht op schadevergoeding
,Verbintenissen kunnen slechts ontstaan indien dit uit de wet voortvloeit (art. 6:1
BW) wat duidt op een gesloten systeem.
Het aansprakelijkheidsrecht regelt wie onder welke omstandigheden
aansprakelijk is voor welke gebeurtenissen en hun gevolgen.
Fundamentele doelen van het aansprakelijkheidsrecht:
- Compensatie: herstellen van onrecht dat de benadeelde heeft
ondervonden van de gedraging van de dader. Het liefste, naar de oude
toestand. Herstel wordt vaak lastig dus meestal wordt schade uitgedrukt in
geld en vergoed in de vorm van materiele en immateriële
schadevergoeding of andere remedies.
o Schadevergoeding: in geld en natura mogelijk (art. 6:103 BW)
o Overige remedies;
Verklaring voor recht, de rechter vestigt dan
aansprakelijkheid.
Rechterlijk bevel/verbod: de veroorzaker kan worden
gedwongen een onrechtmatige toestand op te heffen/of te
laten voorkomen.
Bij compensatie is vooral de corrigerende
rechtvaardigheid (onrecht herstellen) maar dit wordt
aangevuld door de verdelende rechtvaardigheid
(verdelen op grond van rechtvaardige maatstaf)
In praktijk komen deze gelijktijdig voor, en worden dezen gelijktijdig
bediend. Aristoteles stelt dat de corrigerende aansprakelijkheid meer
betrekking heeft tussen twee personen (rekenkundige correctie), terwijl bij
verdelende aansprakelijkheid het meer gaat over de samenleving als
geheel en gelijke verdeling d.m.v. rechtvaardige maatstaf.
- Genoegdoening: mentale schadevergoeding. Het geven van erkenning aan
de benadeelde dat de dader daadwerkelijk iets fout heeft gedaan (HR Baby
Kelly)
o Beoogt empirisch gevolg voor het aansprakelijkheidsrecht
o HR Jeffrey: Je komt alleen aan rechtsvordering toe als je voldoende
belang hebt (art. 3:303 BW), zuiver emotioneel belang kan niet
worden gediend met het aansprakelijkheidsrecht (dit is ook geen
doel van het aansprakelijkheidsrecht)
- Preventie; schadeveroorzakend gedrag ontmoedigen en/of beoogt het
bevorderen van ander gedrag. Hiervoor is er een hardrule opgesteld:
o Kosten voorzorgsmaatregel hoger dan schade x risico = geen
zorgplicht
o Kosten voorzorgsmaatregel lager dan schade x risico = wel
zorgplicht
Er wordt ex ante gehandeld (Voor de gebeurtenis)
Er wordt gekeken naar de chilling effects van
aansprakelijkheidsrecht. Dit houdt in dan met gedrag laat
gaan, omdat hij bang is voor mogelijke schadeclaims.
- Kostenverdeling: De mogelijkheid om voorziene kosten van
aansprakelijkheid te spreiden over een grote geheel.
o Denk hieraan ook aan kwalitatieve aansprakelijkheden.
Verzekering speelt hierbij een grote/belangrijke rol.
In de aansprakelijkheid is de hoofdregel dat iedereen zijn eigen schade draagt, en
voor verplaatsing van deze schade, zijn rechtvaardigheden en grondslagen nodig.
, - Schuldleer: schade kan alleen worden afgewenteld wanneer een ander iets
te verwijten valt. Veel grijze gebieden, waardoor dit lastig is.
- Risicoleer: onder bepaalde omstandigheden behoort aan “bronnen van
gevaar” een aansprakelijkheid te worden gekoppeld.
- Profijtleer: degene die profijt heeft van bepaalde activiteiten, personen of
zaken ook de daaraan verbonden risico’s moet dragen.
Er bestaat ook een mogelijkheid om collectief schade te verhalen (art. 3:305 BW).
Stichtingen en verenigingen kunnen een rechtsvordering instellen namens een
groep benadeelde.
Hoorcollege 2:
Gronden van aansprakelijkheid
Algemeen overzicht: aansprakelijkheid voor eigen gedrag
Voorwaarden voor aansprakelijkheid (art. 6:162 BW) in de vestigingsfase:
- Er moet sprake zijn van een gedraging (doen of nalaten)
- Deze gedraging moet onrechtmatig zijn: Dit kan op drie manieren:
Vroeger leverde enkel een schending van een wettelijke plicht of een
inbreuk of subjectief recht van een onrechtmatige daad op (HR Zutphens
Juffrouw), vanaf HR Lindebaum/Cohen leveren ook acties in strijd met
maatschappelijk betaamheid een onrechtmatige daad op.
o Strijd met de wettelijke plicht: Onrechtmatigheid is in beginsel
gegeven, als bij schadeveroorzakende gedraging een wettelijke
plicht/norm is geschonden.
Bewijslast ligt bij gedaagde als hij wil aantonen dat er geen
sprake is van aansprakelijkheid, kan hij dit doen op twee
manieren:
Rechtvaardigingsgrond: gedraging verlies onrechtmatig
karakter
Geen relativiteit (art. 6:163 BW)
-relativiteitsvereiste: Wettelijke norm moet worden uitgelegd om te
kijken wie door deze norm beschermd wordt daarna kijken of er
wordt voldaan.
o Inbreuk op een subjectief recht, hoe specifieker een subjectief recht
is vastgelegd hoe eerder een inbreuk ervan als onrechtmatig kan
worden ervaren.
Hiervan zijn twee groepen te onderscheiden:
Persoonlijkheidsrechten: alles wat onze persoon/persoonlijke
levenssfeer betreft. Deze worden heel sterk beschermd.
Hiervan zijn ook weer categorieën:
Leven en gezondheid (art. 2 & 8 EVRM)
o HR Urgenda: onvoldoende
overheidsbescherming kan ook een
onrechtmatige inbreuk op persoonlijke rechten
zijn.
