Onderwerp 6: Homeostase,
beweging en regeling
,Inhoud
Skeletspieren..................................................................................................................................................3
Gladde spieren................................................................................................................................................3
Hartspier.........................................................................................................................................................3
Spiervezels in skeletspier................................................................................................................................3
Spiergeheugen................................................................................................................................................3
Effecten van training.......................................................................................................................................4
Onderdelen van het oog en de functies..........................................................................................................4
Beeldvorming door de ooglenzen en pupilreflex............................................................................................5
De bouw en werking van het netvlies.............................................................................................................6
Bij- en verziend...............................................................................................................................................6
Zenuwstelsel...................................................................................................................................................7
Bouw van een zenuwcel (neuron)..................................................................................................................7
Communicatie met neurotransmitters...........................................................................................................8
Verschillende typen zenuwcellen en zenuwen...............................................................................................9
Kenmerken en functies van ruggenmerg........................................................................................................9
Functies en kenmerken van delen van de hersenen.....................................................................................10
Impulsgeleiding en impulsoverdracht...........................................................................................................10
De werking van het autonome zenuwstelsel................................................................................................10
De werking van reflexen en reflexboog........................................................................................................11
Regelkring.....................................................................................................................................................11
Kenmerken en werking van hormonen........................................................................................................11
Homeostase bij de mens..............................................................................................................................13
Begrippenlijst:...................................................................................................................................................14
2
, Skeletspieren
- Spieren zitten met pezen vast aan de botten. Skeletspieren bestaan uit spierbundels. In een
spierbundel liggen lange spiervezels. Dit zijn met elkaar vergroeide spiercellen, er zijn daarom ook
meerdere celkernen. Daaromheen zit bindweefsel. In de lengterichting bevat een spiervezel
honderden spierfibrillen. Die zijn opgebouwd uit de twee eiwitmoleculen actine en myosine.
Samentrekking tussen spieren komt tot stand doordat actine en myosine in elkaar bewegen, de spier
wordt dan verkort.
- In een skeletspier zijn beide eiwitten gerangschikt aanwezig, dit heet dwarsgestreept spierweefsel.
Je herkent het aan het streepjespatroon.
- Skeletspieren kan je zelf aansturen, ze zijn daardoor willekeurig.
- Door de spieren kort en krachtig te belasten, worden er extra actine- en myosine-eiwitten
aangemaakt, hierdoor wordt de spier krachtiger en het volume groter.
Gladde spieren
- Spieren in holle organen, de huid en
bloedvaten bestaan uit glad spierweefsel.
Gladde spieren hebben geen
streepjespatroon, want de spierfibrillen
liggen door elkaar.
- Spiercellen van glad spierweefsel zijn niet
met elkaar vergroeid.
- De samentrekking van gladde spieren komt
trager op gang dan die van skeletspieren,
maar houd het wel langer vol.
- Gladde spieren kan je niet zelf aansturen,
ze zijn onwillekeurig.
Hartspier
De hartspier is dwarsgestreept. De spiervezels zijn klein en hebben dwarsverbindingen, daardoor heeft de
hartspier de structuur van een net. Als het hart dus vol zit met bloed en de spier trekt samen dan drukt het al
het bloed weg.
Spiervezels in skeletspier
- Langzame spiervezels:
Trekken relatief traag samen.
Houden het lang vol.
- Snelle spiervezels:
Trekken snel samen.
Houden het niet heel lang vol.
De langzame spiervezels houden het langer vol omdat ze meer myoglobine hebben. Myoglobine is een
spiereiwit dat zuurstof kan binden en opslaan. Bij een lage zuurstofconcentratie geeft myoglobine zuurstof
af. Langzame spiervezels met veel myoglobine zijn rood en snelle spiervezels hebben weinig myoglobine en
zijn dus wit.
Spiergeheugen
Het spiergeheugen onthoudt hoe een bepaalde beweging moet verlopen. Hoe vaker je iets oefent des te
beter het spiergeheugen het onthoudt.
3
beweging en regeling
,Inhoud
Skeletspieren..................................................................................................................................................3
Gladde spieren................................................................................................................................................3
Hartspier.........................................................................................................................................................3
Spiervezels in skeletspier................................................................................................................................3
Spiergeheugen................................................................................................................................................3
Effecten van training.......................................................................................................................................4
Onderdelen van het oog en de functies..........................................................................................................4
Beeldvorming door de ooglenzen en pupilreflex............................................................................................5
De bouw en werking van het netvlies.............................................................................................................6
Bij- en verziend...............................................................................................................................................6
Zenuwstelsel...................................................................................................................................................7
Bouw van een zenuwcel (neuron)..................................................................................................................7
Communicatie met neurotransmitters...........................................................................................................8
Verschillende typen zenuwcellen en zenuwen...............................................................................................9
Kenmerken en functies van ruggenmerg........................................................................................................9
Functies en kenmerken van delen van de hersenen.....................................................................................10
Impulsgeleiding en impulsoverdracht...........................................................................................................10
De werking van het autonome zenuwstelsel................................................................................................10
De werking van reflexen en reflexboog........................................................................................................11
Regelkring.....................................................................................................................................................11
Kenmerken en werking van hormonen........................................................................................................11
Homeostase bij de mens..............................................................................................................................13
Begrippenlijst:...................................................................................................................................................14
2
, Skeletspieren
- Spieren zitten met pezen vast aan de botten. Skeletspieren bestaan uit spierbundels. In een
spierbundel liggen lange spiervezels. Dit zijn met elkaar vergroeide spiercellen, er zijn daarom ook
meerdere celkernen. Daaromheen zit bindweefsel. In de lengterichting bevat een spiervezel
honderden spierfibrillen. Die zijn opgebouwd uit de twee eiwitmoleculen actine en myosine.
Samentrekking tussen spieren komt tot stand doordat actine en myosine in elkaar bewegen, de spier
wordt dan verkort.
- In een skeletspier zijn beide eiwitten gerangschikt aanwezig, dit heet dwarsgestreept spierweefsel.
Je herkent het aan het streepjespatroon.
- Skeletspieren kan je zelf aansturen, ze zijn daardoor willekeurig.
- Door de spieren kort en krachtig te belasten, worden er extra actine- en myosine-eiwitten
aangemaakt, hierdoor wordt de spier krachtiger en het volume groter.
Gladde spieren
- Spieren in holle organen, de huid en
bloedvaten bestaan uit glad spierweefsel.
Gladde spieren hebben geen
streepjespatroon, want de spierfibrillen
liggen door elkaar.
- Spiercellen van glad spierweefsel zijn niet
met elkaar vergroeid.
- De samentrekking van gladde spieren komt
trager op gang dan die van skeletspieren,
maar houd het wel langer vol.
- Gladde spieren kan je niet zelf aansturen,
ze zijn onwillekeurig.
Hartspier
De hartspier is dwarsgestreept. De spiervezels zijn klein en hebben dwarsverbindingen, daardoor heeft de
hartspier de structuur van een net. Als het hart dus vol zit met bloed en de spier trekt samen dan drukt het al
het bloed weg.
Spiervezels in skeletspier
- Langzame spiervezels:
Trekken relatief traag samen.
Houden het lang vol.
- Snelle spiervezels:
Trekken snel samen.
Houden het niet heel lang vol.
De langzame spiervezels houden het langer vol omdat ze meer myoglobine hebben. Myoglobine is een
spiereiwit dat zuurstof kan binden en opslaan. Bij een lage zuurstofconcentratie geeft myoglobine zuurstof
af. Langzame spiervezels met veel myoglobine zijn rood en snelle spiervezels hebben weinig myoglobine en
zijn dus wit.
Spiergeheugen
Het spiergeheugen onthoudt hoe een bepaalde beweging moet verlopen. Hoe vaker je iets oefent des te
beter het spiergeheugen het onthoudt.
3
