H6 Koolstofchemie
6.1 Koolwaterstoffen
De chemie die zich bezighoudt met het bestuderen van koolstofverbindingen wordt wel organische
chemie of koolstofchemie genoemd. Een klasse in de koolstofverbindingen zijn de koolwaterstoffen.
Binnen de klasse koolwaterstoffen kun je verschillende groepen onderscheiden:
- De koolwaterstoffen kun je onderverdelen in homologe reeksen. In één
homologe reeks is de verhouding C-atomen en H-atomen in de
moleculen gelijk. Vb. Alkanen met algemene formuke C nH2n+2 of alkynen
met algemene formule CnH2n-2.
- Een andere onderverdeling is in vertakte en onvertakte
koolwaterstoffen. In een onvertakt molecuul is elk C-atoom met een of twee andere C-
atomen verbonden. In een vertakt molecuul komt minstens één C-atoom voor dat met drie
of vier andere C-atomen is verbonden.
Er zijn stoffen met andere structuurformules, maar met dezelfde molecuulformule. Zoals, C 4H10. Dit
verschijnsel heet isomerie en de twee verschillende stoffen zijn isomeren.
Verzadigede koolwaterstofmoleculen hebben uitsluitend enkele atoombindingen tussen C-atomen.
De eenvoudigste groep zijn de alkanen. Onverzadigde koolwaterstofmoleculen hebben éen of meer
dubbele atoombinding tussen C-atomen. De eenvoudigste groep zijn de alkenen. Er zijn ook
onverzadigde stoffen met drievoudige bindingen. De eenvoudigste groep zijn de alkynen.
Cyclische koolwaterstoffen zijn stoffen met moleculen waar een ring van C-atomen in voorkomt. De
eenvoudigste groep zijn de cycloalkanen. Als in een molcuul een ring voorkomt, spreek je van een
cyclische verbindingen. Onvertakte en vertakte ketens noem je ook wel acyclisch of niet-cyclisch.
Benzeen heeft in de koolstofchemie een aparte plaats door zijn bijzondere eigenschappen. De
structuur van benzeen wordt weergeven:
Stoffen waarvan de moleculen een benzeenring bevatten worden aromaten genoemd. Alle
koolwaterstoffen die geen benzeenstructuur bevatten, noem je alifatische koolwaterstoffen.
, 6.2 Systematisch namen
Voor de systematische naamgeving van alkanen bestaan regels.
Stappenplan naamgeving alkanen:
1. Bepaal de stamnaam
a. Zoek de hoofdketen van C-atomen(meth-, eth-, prop-,….)
- Keten met meeste karakteristieke groepen
- Langste keten
b. De stamnaam is het telwoord van de hoofdketen(meth-, eth-,…) +
- aan (geen dubbele binding)
- een (dubbele binding)
- yn (driedubbele binding)
Meerdere dubbele bindingen noem je -di, - tri,- tetra,….
c. Als de stof cyclisch is dan komt er – cyclo voor
2. Bepaal de volgorde waarin je koolstoffen gaat nummeren
a. Nummer altijd zo laag mogelijk
- Belangrijkste karakteristieke groep met achtervoegsel
- Dubbele of driedubbele binding
- Belangrijke karakteristieke groep zonder achtervoegsel
- Vertakking(alkylgroep, voorbeeld CH3)
3. Benoem de belangrijkste karakteristieke groep
- De belangrijkste groep krijgt een achtervoegsel
- Bij meerdere groepen van dezelfde soort gebruik je – di, -tri, -tetra,….
-
4. Nummer de (drie)dubbele binding
6.1 Koolwaterstoffen
De chemie die zich bezighoudt met het bestuderen van koolstofverbindingen wordt wel organische
chemie of koolstofchemie genoemd. Een klasse in de koolstofverbindingen zijn de koolwaterstoffen.
Binnen de klasse koolwaterstoffen kun je verschillende groepen onderscheiden:
- De koolwaterstoffen kun je onderverdelen in homologe reeksen. In één
homologe reeks is de verhouding C-atomen en H-atomen in de
moleculen gelijk. Vb. Alkanen met algemene formuke C nH2n+2 of alkynen
met algemene formule CnH2n-2.
- Een andere onderverdeling is in vertakte en onvertakte
koolwaterstoffen. In een onvertakt molecuul is elk C-atoom met een of twee andere C-
atomen verbonden. In een vertakt molecuul komt minstens één C-atoom voor dat met drie
of vier andere C-atomen is verbonden.
Er zijn stoffen met andere structuurformules, maar met dezelfde molecuulformule. Zoals, C 4H10. Dit
verschijnsel heet isomerie en de twee verschillende stoffen zijn isomeren.
Verzadigede koolwaterstofmoleculen hebben uitsluitend enkele atoombindingen tussen C-atomen.
De eenvoudigste groep zijn de alkanen. Onverzadigde koolwaterstofmoleculen hebben éen of meer
dubbele atoombinding tussen C-atomen. De eenvoudigste groep zijn de alkenen. Er zijn ook
onverzadigde stoffen met drievoudige bindingen. De eenvoudigste groep zijn de alkynen.
Cyclische koolwaterstoffen zijn stoffen met moleculen waar een ring van C-atomen in voorkomt. De
eenvoudigste groep zijn de cycloalkanen. Als in een molcuul een ring voorkomt, spreek je van een
cyclische verbindingen. Onvertakte en vertakte ketens noem je ook wel acyclisch of niet-cyclisch.
Benzeen heeft in de koolstofchemie een aparte plaats door zijn bijzondere eigenschappen. De
structuur van benzeen wordt weergeven:
Stoffen waarvan de moleculen een benzeenring bevatten worden aromaten genoemd. Alle
koolwaterstoffen die geen benzeenstructuur bevatten, noem je alifatische koolwaterstoffen.
, 6.2 Systematisch namen
Voor de systematische naamgeving van alkanen bestaan regels.
Stappenplan naamgeving alkanen:
1. Bepaal de stamnaam
a. Zoek de hoofdketen van C-atomen(meth-, eth-, prop-,….)
- Keten met meeste karakteristieke groepen
- Langste keten
b. De stamnaam is het telwoord van de hoofdketen(meth-, eth-,…) +
- aan (geen dubbele binding)
- een (dubbele binding)
- yn (driedubbele binding)
Meerdere dubbele bindingen noem je -di, - tri,- tetra,….
c. Als de stof cyclisch is dan komt er – cyclo voor
2. Bepaal de volgorde waarin je koolstoffen gaat nummeren
a. Nummer altijd zo laag mogelijk
- Belangrijkste karakteristieke groep met achtervoegsel
- Dubbele of driedubbele binding
- Belangrijke karakteristieke groep zonder achtervoegsel
- Vertakking(alkylgroep, voorbeeld CH3)
3. Benoem de belangrijkste karakteristieke groep
- De belangrijkste groep krijgt een achtervoegsel
- Bij meerdere groepen van dezelfde soort gebruik je – di, -tri, -tetra,….
-
4. Nummer de (drie)dubbele binding
