Samenvatting Biologie H1 inleiding in
de biologie
1.1 Wat is biologie?
Organismen zijn levende wezens zoals planten, dieren, schimmels en bacteriën. Organismen
vertonen levensverschijnselen, zoals voortplanten, groeien, ontwikkelen en stofwisseling(de
chemische reacties in een organisme. Enzymen zijn de katalysatoren in zo’n reactie). Toont het
organisme geen levensverschijnselen meer, noem je het dood. Dingen die nooit hebben geleefd, zijn
levenloos.
Elk individu heeft een levensloop die begint na het ontstaan van het organisme. Het organisme
begint nu met groeien en ontwikkelen. De bouw en het functioneren verandert. De levensloop
eindigt met de dood. Individuen behoren tot de zelfde soort als ze onderling kunnen voortplanten
en vruchtbare nakomelingen kunnen voorbrengen. Een soort doorloopt dezelfde fasen in een
levensloop. De levenscyclus van een soort eindigt als de soort uitsterft.
Organismen zijn georganiseerd in biologische eenheden:
Molecuul – organel – cel- weefsel – orgaan – orgaanstelsel – organisme – populatie –
levensgemeenschap – ecosysteem – biosfeer
Organel = deel van een cel met een eigen functie
Weefsel= groep cellen, dezelfde soort, dezelfde functie.
Populatie = Groep organismen van dezelfde soort die in een bepaald gebied
leeft en zich onderling voortplant.
Levensgemeenschap = meerdere soorten, alleen biotische factoren
Ecosysteem= populaties, biotische en abiotische factoren.
Biosfeer/systeem aarde= geheel aan ecosystemen.
Als er op een hoger niveau een nieuwe eigenschap ontstaat die er op een lager
niveau niet is, heet dat een emergente eigenschap.
1.2 Organen, weefsels en cellen
Orgaanstelsels bestaan uit organen die dezelfde functie uitoefenen. (leren
afb 6).
Weefsels:
- Dekweefsel. Bekleedt en beschermt inwendige en uitwendige lichaamsoppervlakten. In de
longen zit een dekweefsel genaamd slijmvlies. Je huid heeft weer een ander dekweefsel.
- Zenuwweefsel. Vind je in organen van je zenuwstelsel: Hersenen, ruggenmerg en je
zenuwen. De cellen uit het zenuwweefsel geven informatie door.
- Spierweefsel. Bestaat uit langgerekte cellen die samen kunnen trekken.
- Bindweefsel. Geeft steun en vorm aan het organisme en de organen. Het verbindt
lichaamsdelen en vult ruimte tussen organen op. Tussen de cellen in het weefsel liggen
vezels en tussencelstof die de functie bepalen van het weefsel. Wordt ook wel steunweefsel
genoemd in kraakbeen en been, omdat het steun geeft.
, Tussencelstof kan bijvoorbeeld als versteviging dienen. Kalkzouten geven stevigheid en
collageenvezels zorgen voor samenhang van het weefsel. In kraakbeen zitten minder kalkzouten
en dus is kraakbeen buigzaam en elastisch.
1.3 Plantaardige en dierlijke cellen
plasma
Het cytoplasma of celplasma wordt door het celmembraan gescheiden van het milieu buiten de cel.
Cytoplasma bestaat uit grondplasma(water en opgeloste stoffen) met daarin allerlei organellen. Het
cytoplasma kan plastiden bevatten zoals, chloroplasten(bladgroenkorrel, groene
kleurstof(chlorofyl)), chromoplasten(geel, oranje en rode kleurstoffen) en leukoplasten(vet, eiwit en
zetmeel opslaan). De celkern ligt ook in jet cytoplasma. De buitenste laag van een celkern is het
kernmembraan. Plantaardige cellen bevatten ook een vacuole gevuld met vocht en omgeven door
het vacuolemembraan. De vacuole speelt een rol bij de stevigheid van de cel en kan kleurstoffen
bevatten. Op plekken waar cellen niet op elkaar aansluiten, ontstaan intercellulaire ruimtes.
Lichtmicroscoop:
Elektronenmicroscoop(geen diepte) en scanning elektronenmicroscoop(diepte) zijn andere
voorbeelden van microscopen.
1.4 Celorganellen
In het kernplasma van een cel liggen chromosomen die bestaan uit DNA.
DNA bevat informatie over de erfelijke
eigenschappen van een organisme. In het
de biologie
1.1 Wat is biologie?
Organismen zijn levende wezens zoals planten, dieren, schimmels en bacteriën. Organismen
vertonen levensverschijnselen, zoals voortplanten, groeien, ontwikkelen en stofwisseling(de
chemische reacties in een organisme. Enzymen zijn de katalysatoren in zo’n reactie). Toont het
organisme geen levensverschijnselen meer, noem je het dood. Dingen die nooit hebben geleefd, zijn
levenloos.
Elk individu heeft een levensloop die begint na het ontstaan van het organisme. Het organisme
begint nu met groeien en ontwikkelen. De bouw en het functioneren verandert. De levensloop
eindigt met de dood. Individuen behoren tot de zelfde soort als ze onderling kunnen voortplanten
en vruchtbare nakomelingen kunnen voorbrengen. Een soort doorloopt dezelfde fasen in een
levensloop. De levenscyclus van een soort eindigt als de soort uitsterft.
Organismen zijn georganiseerd in biologische eenheden:
Molecuul – organel – cel- weefsel – orgaan – orgaanstelsel – organisme – populatie –
levensgemeenschap – ecosysteem – biosfeer
Organel = deel van een cel met een eigen functie
Weefsel= groep cellen, dezelfde soort, dezelfde functie.
Populatie = Groep organismen van dezelfde soort die in een bepaald gebied
leeft en zich onderling voortplant.
Levensgemeenschap = meerdere soorten, alleen biotische factoren
Ecosysteem= populaties, biotische en abiotische factoren.
Biosfeer/systeem aarde= geheel aan ecosystemen.
Als er op een hoger niveau een nieuwe eigenschap ontstaat die er op een lager
niveau niet is, heet dat een emergente eigenschap.
1.2 Organen, weefsels en cellen
Orgaanstelsels bestaan uit organen die dezelfde functie uitoefenen. (leren
afb 6).
Weefsels:
- Dekweefsel. Bekleedt en beschermt inwendige en uitwendige lichaamsoppervlakten. In de
longen zit een dekweefsel genaamd slijmvlies. Je huid heeft weer een ander dekweefsel.
- Zenuwweefsel. Vind je in organen van je zenuwstelsel: Hersenen, ruggenmerg en je
zenuwen. De cellen uit het zenuwweefsel geven informatie door.
- Spierweefsel. Bestaat uit langgerekte cellen die samen kunnen trekken.
- Bindweefsel. Geeft steun en vorm aan het organisme en de organen. Het verbindt
lichaamsdelen en vult ruimte tussen organen op. Tussen de cellen in het weefsel liggen
vezels en tussencelstof die de functie bepalen van het weefsel. Wordt ook wel steunweefsel
genoemd in kraakbeen en been, omdat het steun geeft.
, Tussencelstof kan bijvoorbeeld als versteviging dienen. Kalkzouten geven stevigheid en
collageenvezels zorgen voor samenhang van het weefsel. In kraakbeen zitten minder kalkzouten
en dus is kraakbeen buigzaam en elastisch.
1.3 Plantaardige en dierlijke cellen
plasma
Het cytoplasma of celplasma wordt door het celmembraan gescheiden van het milieu buiten de cel.
Cytoplasma bestaat uit grondplasma(water en opgeloste stoffen) met daarin allerlei organellen. Het
cytoplasma kan plastiden bevatten zoals, chloroplasten(bladgroenkorrel, groene
kleurstof(chlorofyl)), chromoplasten(geel, oranje en rode kleurstoffen) en leukoplasten(vet, eiwit en
zetmeel opslaan). De celkern ligt ook in jet cytoplasma. De buitenste laag van een celkern is het
kernmembraan. Plantaardige cellen bevatten ook een vacuole gevuld met vocht en omgeven door
het vacuolemembraan. De vacuole speelt een rol bij de stevigheid van de cel en kan kleurstoffen
bevatten. Op plekken waar cellen niet op elkaar aansluiten, ontstaan intercellulaire ruimtes.
Lichtmicroscoop:
Elektronenmicroscoop(geen diepte) en scanning elektronenmicroscoop(diepte) zijn andere
voorbeelden van microscopen.
1.4 Celorganellen
In het kernplasma van een cel liggen chromosomen die bestaan uit DNA.
DNA bevat informatie over de erfelijke
eigenschappen van een organisme. In het
