Juridisch stappenplan
Het juridisch stappenplan gebruik je om antwoord te geven op juridische vraagstukken aan
de hand van een casus.
Stap 1. Wat zijn de juridische feiten
- Uitgebreid mogelijk, bijv. de ontwikkeling loopt achter ( vertel dan ook waarom)
Stap 2. Welke rechtsregels zijn hier van toepassing
Stap 3. Interpreteer de regel op basis van de casus (koppel stap 1 en 2)
,Week 1
Hoofdstuk 2
Familierechtelijke relatie: een juridische relatie tussen een gezin of familie waarin rechten
en plichten ontstaan.
2.2 Juridische moeder
Moeder: de vrouw uit wie een kind geboren is
- Op het moment dat er een draagmoeder is word deze juridisch gezien de moeder,
Als de draagmoeder niet getrouwd is kan de wensmoeder het kind erkennen en het
gezag aan haar overgeven. Op het moment dat de draagmoeder wel getrouwd is
moeten zij en het man het gezin afstaan en kan de wensmoeder het kind als
pleegkind nemen en na een jaar adopteren.
2.3 Juridische vader
Volgens de wet is de vader de man
- Die getrouwd is met de moeder (op het moment van de bevruchting)
- Die het kind heeft erkend
- Die volgens de rechter verantwoordelijk is
- Die het kind heeft geadopteerd
Op het moment dat de man wel getrouwd is met de moeder maar hij niet de vader is kan hij
het gezag wat hij heeft gekregen ontkennen. Dit kan gedaan worden door DNA of
bloedproef.
Op het moment dat de man wel getrouwd is met de moeder en hij is wel akkoord gegaan met
de bevruchting die gedaan is door een andere man bijv. door donorzaad, kan hij het
vaderschap niet ontkennen. Het kind mag dit op latere leeftijd wel van hem afnemen.
Op het moment dat de man overlijd voor de geboorte van het kind is hij wel de vader er word
dan vanuit gegaan dat de bevruchting heeft plaats gevonden op het moment dat hij nog
leefde.
Een kind wat geen erkende vader heeft kan op latere leeftijd door een man van minimaal 16
jaar alsnog erkent worden.
Wanneer je een kind erkend zeg je niet dat het jouw biologische kind is maar je neemt de
juridische verantwoordelijkheid voor het kind.
Het erkennen van een kind kan alleen met toestemming van
- Moeder bij een kind jonger dan 12 jaar
- Moeder en kind tussen de 12 en 16 jaar
- Kind bij een kind dat ouder is dan 15 jaar
Erkenning is niet mogelijk als
- De man niet getrouwd zou mogen zijn met de moeder omdat ze bijv. familie zijn
- De man jonger is dan 16
- De man onder curatele staat
- Het kind al twee ouders heeft
Erkennen is altijd definitief maar als de man niet de biologische vader is kan het kind de
erkenning verbreken binnen 3 jaar vanaf het moment dat hij erachter komt.
, Vaderschapsactie: moeder vraagt om een geldregeling van de verwekker zonder dat hij de
juridische vader word.
Duo-ouders: Wanneer een 2e vrouw een juridische moeder word
Dit kan als de vrouwen getrouwd waren en het zaad van een officiële zaadbank komt, in alle
andere gevallen moet er om toestemming gevraagd worden.
2.5 gevolgen van het ouderschap
- Ouders hebben het gezag (=opvoeden en zeggenschap)
- Recht op omgang
- Onderhoudsplicht
- Kind draagt de familienaam
- Kind is wettelijke erfgenaam
- Nederlandse nationaliteit
- Positie in juridische procedures
Hoofstuk 3
3.1 Het gezag over de jeugdige
Alle minderjarige kinderen staan onder gezag, gezag is een mix van
- Opvoeden en verzorgen
- Beheer van vermogen van het kind
- Verrichten van juridische handelingen in bijv. hulpverlening en rechtszaak
Als hulpverlener is het belangrijk om te weten welke ouder er gezag heeft zodat duidelijk is
aan welke persoon je welke informatie wel of niet mag geven. Een ouder die geen gezag
heeft kan wel recht hebben op de informatie, deze informatie moet dan gedeeld worden door
de gezaghebbende ouder. Op het moment dat dit niet gebeurt mag je zelf de informatie
doorgeven aan de niet gezag hebbende ouder. (consultatierecht)
Om er achter te komen of moeder gezaghebbende is kan je vragen stellen:
1. Is de moeder meerderjarig? Ja? Ga naar vraag 2 / Nee? Ze heeft geen gezag
2. Is moeder getrouwd? Ja? Beide ouders gezag / Nee? Ga naar vraag 3
3. Heeft iemand het kind erkend? Ja? Ga naar vraag 4 / Nee? Moeder alleen gezag
4. Ingeschreven in gezag register? Ja? Beide gezag / Nee? Moeder alleen gezag
Minderjarige: iemand onder de 18 jaar
Gezag word uitgevoerd door de ouders, wanneer er geen ouders (meer) zijn heeft de voogd
het gezag.
Bijzonder curator: iemand die de belangen van het kind behartigd op het moment dat ouder
en kind niet op 1 lijn zitten.
Om een bijzonder curator te krijgen moet er sprake zijn van een fundamenteel probleem.
Je bent onbevoegd om gezag te hebben als
- Minderjarige moeder (kan verzoek doen om meerderjarig benoemt te worden)
- Psychische toestand of verslaving (de ouder word dan onder curatele geteld en
minder jarig verklaart)
Op het moment dat één ouder het gezag verliest neemt de ander het alleen op zich. Als er
maat één ouder was benoemt de rechter een voogd.
Het juridisch stappenplan gebruik je om antwoord te geven op juridische vraagstukken aan
de hand van een casus.
Stap 1. Wat zijn de juridische feiten
- Uitgebreid mogelijk, bijv. de ontwikkeling loopt achter ( vertel dan ook waarom)
Stap 2. Welke rechtsregels zijn hier van toepassing
Stap 3. Interpreteer de regel op basis van de casus (koppel stap 1 en 2)
,Week 1
Hoofdstuk 2
Familierechtelijke relatie: een juridische relatie tussen een gezin of familie waarin rechten
en plichten ontstaan.
2.2 Juridische moeder
Moeder: de vrouw uit wie een kind geboren is
- Op het moment dat er een draagmoeder is word deze juridisch gezien de moeder,
Als de draagmoeder niet getrouwd is kan de wensmoeder het kind erkennen en het
gezag aan haar overgeven. Op het moment dat de draagmoeder wel getrouwd is
moeten zij en het man het gezin afstaan en kan de wensmoeder het kind als
pleegkind nemen en na een jaar adopteren.
2.3 Juridische vader
Volgens de wet is de vader de man
- Die getrouwd is met de moeder (op het moment van de bevruchting)
- Die het kind heeft erkend
- Die volgens de rechter verantwoordelijk is
- Die het kind heeft geadopteerd
Op het moment dat de man wel getrouwd is met de moeder maar hij niet de vader is kan hij
het gezag wat hij heeft gekregen ontkennen. Dit kan gedaan worden door DNA of
bloedproef.
Op het moment dat de man wel getrouwd is met de moeder en hij is wel akkoord gegaan met
de bevruchting die gedaan is door een andere man bijv. door donorzaad, kan hij het
vaderschap niet ontkennen. Het kind mag dit op latere leeftijd wel van hem afnemen.
Op het moment dat de man overlijd voor de geboorte van het kind is hij wel de vader er word
dan vanuit gegaan dat de bevruchting heeft plaats gevonden op het moment dat hij nog
leefde.
Een kind wat geen erkende vader heeft kan op latere leeftijd door een man van minimaal 16
jaar alsnog erkent worden.
Wanneer je een kind erkend zeg je niet dat het jouw biologische kind is maar je neemt de
juridische verantwoordelijkheid voor het kind.
Het erkennen van een kind kan alleen met toestemming van
- Moeder bij een kind jonger dan 12 jaar
- Moeder en kind tussen de 12 en 16 jaar
- Kind bij een kind dat ouder is dan 15 jaar
Erkenning is niet mogelijk als
- De man niet getrouwd zou mogen zijn met de moeder omdat ze bijv. familie zijn
- De man jonger is dan 16
- De man onder curatele staat
- Het kind al twee ouders heeft
Erkennen is altijd definitief maar als de man niet de biologische vader is kan het kind de
erkenning verbreken binnen 3 jaar vanaf het moment dat hij erachter komt.
, Vaderschapsactie: moeder vraagt om een geldregeling van de verwekker zonder dat hij de
juridische vader word.
Duo-ouders: Wanneer een 2e vrouw een juridische moeder word
Dit kan als de vrouwen getrouwd waren en het zaad van een officiële zaadbank komt, in alle
andere gevallen moet er om toestemming gevraagd worden.
2.5 gevolgen van het ouderschap
- Ouders hebben het gezag (=opvoeden en zeggenschap)
- Recht op omgang
- Onderhoudsplicht
- Kind draagt de familienaam
- Kind is wettelijke erfgenaam
- Nederlandse nationaliteit
- Positie in juridische procedures
Hoofstuk 3
3.1 Het gezag over de jeugdige
Alle minderjarige kinderen staan onder gezag, gezag is een mix van
- Opvoeden en verzorgen
- Beheer van vermogen van het kind
- Verrichten van juridische handelingen in bijv. hulpverlening en rechtszaak
Als hulpverlener is het belangrijk om te weten welke ouder er gezag heeft zodat duidelijk is
aan welke persoon je welke informatie wel of niet mag geven. Een ouder die geen gezag
heeft kan wel recht hebben op de informatie, deze informatie moet dan gedeeld worden door
de gezaghebbende ouder. Op het moment dat dit niet gebeurt mag je zelf de informatie
doorgeven aan de niet gezag hebbende ouder. (consultatierecht)
Om er achter te komen of moeder gezaghebbende is kan je vragen stellen:
1. Is de moeder meerderjarig? Ja? Ga naar vraag 2 / Nee? Ze heeft geen gezag
2. Is moeder getrouwd? Ja? Beide ouders gezag / Nee? Ga naar vraag 3
3. Heeft iemand het kind erkend? Ja? Ga naar vraag 4 / Nee? Moeder alleen gezag
4. Ingeschreven in gezag register? Ja? Beide gezag / Nee? Moeder alleen gezag
Minderjarige: iemand onder de 18 jaar
Gezag word uitgevoerd door de ouders, wanneer er geen ouders (meer) zijn heeft de voogd
het gezag.
Bijzonder curator: iemand die de belangen van het kind behartigd op het moment dat ouder
en kind niet op 1 lijn zitten.
Om een bijzonder curator te krijgen moet er sprake zijn van een fundamenteel probleem.
Je bent onbevoegd om gezag te hebben als
- Minderjarige moeder (kan verzoek doen om meerderjarig benoemt te worden)
- Psychische toestand of verslaving (de ouder word dan onder curatele geteld en
minder jarig verklaart)
Op het moment dat één ouder het gezag verliest neemt de ander het alleen op zich. Als er
maat één ouder was benoemt de rechter een voogd.
