Hoorcolleges Aard, Omvang en Schade
Hoorcollege 1; inleiding
4 rode draden
- Aard, omvang en schade van criminaliteit
- Ruimtelijke, temporele en sociale spreiding
- Meting en data(visualisatie)
- Beschrijving en verklaring (en reactie)
Waarom AOSC?
- In 2024 werden in Nederland de meeste drugsmisdrijven geregistreerd in
10 jaar tijd (ruim 14000, zo’n 850 meer dan het jaar ervoor) volgens
analyse van ANP (Algemeen Nederlands Persbureau) obv recente
politiecijfers, Amsterdam is koploper
- 2 op de 3 jonge vrouwen (12-25 jaar) zijn tussen 2020 en 2021 volgens
CBS lastiggevallen op straat (straatintimidatie: nafluiten, achterna lopen,
achtervolgen)
- Banken waarschuwen voor datingfraude (oplichting waarbij iemand zich
online voordoet als een romantische partner om geld of persoonlijke
gegevens van het slachtoffer te verkrijgen)
- Ruime meerderheid Tweede Kamer voor wet om hate crimes (misdrijven
als geweld en belediging waarbij discriminatie een rol speelt) zwaarder te
straffen
Percepties op criminaliteit
- Rol van de media De media bepalen in grote mate welke misdrijven
aandacht krijgen en hoe ze worden gepresenteerd. Als een bepaald
misdrijf veel in het nieuws komt, kan het lijken alsof dit vaker voorkomt,
terwijl dat niet altijd het geval is. Dit kan angst en vertekende percepties
van criminaliteit veroorzaken.
- Beschikbaarheidsheuristiek de frequentie van een gebeurtenis
voorspellen aan de hand van hoe makkelijker het is om informatie erover
naar boven te halen (bvb: meer kans dat er een deel van een vliegtuig op
je valt dan dat je wordt aangevallen door een haai, maar wij denken
andersom) (bvb mensen bang voor terroristische aanval door veel
informatie op het nieuws, je denkt dat het vaker gebeurd dat werkelijk)
o Haaienaanval en vliegtuigdeel op hoofd verhaal
Dus de neiging om een situatie te beoordelen (hoe vaak iets voorkomt) op
basis van gegevens die in het geheugen gemakkelijk beschikbaar zijn, door
het gemak waarmee voorbeelden ervan bedacht kunnen worden.
Een grafiek laat een toename zien in de berichtgeving over femicide. Tot
ongeveer 2018 2020 was er weinig aandacht, maar daarna stijgt de media-
aandacht enorm. Dit ondersteunt het idee dat als een onderwerp plots veel in het
nieuws komt, mensen het als een groter probleem kunnen ervaren (lijkt door
beschikbaarheidsheuristiek vaker voor te komen) , ongeacht of de werkelijke
cijfers even sterk stijgen.
- Politieke retoriek de manier waarop politici taal gebruiken om kiezers
te overtuigen, standpunten te versterken en tegenstanders te
beïnvloeden. Dit kan door middel van emotie, framing (het strategisch
kiezen van woorden, beelden en perspectieven om de manier waarop
, mensen een onderwerp waarnemen te beïnvloeden. Het bepaalt welke
aspecten worden benadrukt en welke worden weggelaten, waardoor het
de publieke opinie en besluitvorming kan sturen) en slogans.
Het plaatje toont politie bij een opvanglocatie en een nieuwsbericht waarin de
PVV extra veiligheidsmaatregelen eist na een vechtpartij bij een asielopvang. Dit
is een voorbeeld van politieke retoriek, omdat de PVV het incident gebruikt om
een politieke boodschap te versterken – in dit geval een strenger beleid rondom
asielopvang. Dit kan de perceptie van criminaliteit onder asielzoekers
beïnvloeden, ongeacht hoe vaak zulke incidenten daadwerkelijk voorkomen.
De impact van AOSC wordt gekoppeld aan drie gebieden: Beleid, Praktijk en
Wetenschap. Dit betekent dat kennis over de aard, omvang en schade van
criminaliteit nodig is om effectief beleid te maken, praktische maatregelen te
nemen en wetenschappelijk onderzoek te ondersteunen.
Kritisch bevragen van data bij AOSC
Het bevragen van (empirische) uitspraken over X
- Concept (idee, begrip) = x
o Wat is de aard (kenmerken, kern, eigenschappen) van x?
- Altijd eerst x afbakenen conceptualiseren (een duidelijk begrip of definitie
van iets vormen) obv literatuur
o Wat is het?
o Wat valt er wel/niet onder?
- Data
o Welke databronnen?
o Hoe is het verzameld?
o Hoe is het weergegeven?
Wat is criminaliteit?
Criminaliteit als sociale constructie
- Geen ontologische realiteit
- Van ‘crime’ naar ‘harm’
o Uitbreiding van criminaliteit voorbij strafrecht
o Schade formeel bestraft maar niet in werkelijkheid
o Schade berokkend door het strafrechtsysteem zelf
Aan slachtoffer, maar ook dader
o Niet illegaal maar wel moreel verwerpelijk
Wanneer is iets criminaliteit?
- Temporeel (tijdsgeest + technologie) criminaliteit is een sociaal construct
en verandert over de jaren heen, daarnaast door de opkomst van
technologieën is criminaliteit ook verschoven (cybercrime).
- Ruimtelijk (gemeenten, landen) in alle landen en gemeenten is
criminaliteit anders en pakken ze dit anders aan.
o Bv. moord is ongeveer hetzelfde overal, maar overval wordt anders
gedefinieerd per land
- Sociaal (acceptatie, waarden/normen) Wat in de ene cultuur of groep als
criminaliteit wordt gezien, kan in een andere als normaal worden
geaccepteerd.
- Voor sommige delicten veel overeenkomst (moord, geweld, diefstal) en voor
andere vormen heel veel discussie (softdrugsgebruik, euthanasie).
, Aan verandering onderhevig: het is dynamisch en hangt af van de
machthebbers en samenspel media en politiek hoe we daar als samenleving naar
kijken.
Manier van beschrijven aan de hand van spreiding:
- Ruimtelijke spreiding Het gaat hier vooral om de geografische verschillen:
geografisch verbonden, in elke stad anders. Hoe kan het dat er meer
drugscriminaliteit is in Rotterdam dan bijvoorbeeld in Limburg? Ongelijke
verdeeldheid van criminaliteit in een ruimtelijke context
- Temporele spreiding Het gaat over verschillen in de tijd: bijvoorbeeld
cybercrime, dat was er vroeger nog niet. De tijdsperiode waarin je leeft en
de criminaliteit wat daaraan is verbonden.
- Sociale spreiding Ongelijke verdeling over de samenleving en dan
geclusterd naar groepen in de samenleving. Bvb obv sociaal- economische
status of etniciteit, religie
Ruimte (concept)
- Place (plaats): ‘individual point in space’ (Hart & Lersch, 2015)
- Space: ruimte, omgeving
- Place<Space
- Grenzen en betekenis zijn variabel
Cyberspace
- Cyberspace is de virtuele ruimte op het internet die ontstaat door digitale
netwerken, waar online activiteiten, communicatie en interactie
plaatsvinden.
- Hoe gaan we om met wat online gebeurt, is dat ook een ruimte? Heeft dit
ook geografische componenten?
Ruimtelijke spreiding
Officiële grenzen
- Gemeenten
- Postcode gebieden
- CBS-buurten
- Politieregio’s
Informele grenzen
- Subjectief
- Gemeenschappelijk
Persoonlijke grenzen
- Cognitieve, mentale kaarten
- Awareness space (P2): ruimte waar je bekend mee bent omdat je er tijd
doorbrengt
Ruimtelijke spreiding: aggregatieniveau
Het aggregatieniveau verwijst naar het niveau van groepering van gegevens.
In de context van ruimtelijke spreiding betekent het het niveau waarop gegevens
worden geanalyseerd of gepresenteerd, zoals op het niveau van een land, regio,
gemeente of wijk. Hoe hoger het aggregatieniveau, hoe breder en minder
gedetailleerd de gegevens worden gepresenteerd.
Niveau waarop je kijkt is erg van belang: neem als voorbeeld Brazilië. De
moordcijfers zijn hier heel er hoog, maar er zijn ook veel ontwikkelingen binnen
, het land. Dat zou je niet kunnen zien als je maar op 1 niveau zal kijken. Door
verder in te zoomen krijg je meer informatie.
Tijd temporele spreiding
- Eeuwen, jaren, dagen, uren, seconden
- Moment: exact tijd van incident
- Tijdspanne (begrensd deel van de tijd): bvb tijd tussen 20:00 en 23:00 uur
- Duur: bvb voortdurende fraude mei 2010 tot juni 2013
- Tijd in afstand: bvb 5 minuten lopen.
Net na schooltijd zijn de kinderen uit en wellicht dat ze daarna geweld plegen.
Na school met meer andere jongeren samenkomen en wellicht dan criminaliteit
plegen. Het is opvallend dat bijvoorbeeld in het weekend die piek minder hoog is.
Dit kan komen door bijvoorbeeld ouderlijke controle.
Doordeweeks vaak meer criminaliteit (verschilt wel per soort criminaliteit).
Targets hebben meer structuur dan.
Spreiding over langere periode
Bernie Madoff (VS)
- Schuldig aan ponzifraude (financieel bedrog waarbij geld van nieuwe
investeerders wordt gebruikt om oude investeerders uit te betalen, in
plaats van echte winst te maken.
- Gedurende 30 jaar (jaren 1970 tot 2008)
- Geschatte schade 65 miljard dollar
- Gevangenisstraf 150 jaar.
Sociale spreiding
- Aard, omvang en schade is niet gelijk verdeeld over de populatie
o Bvb: niet iedereen loopt gelijke kans om slachtoffer te worden
- Er zijn bepaalde risicofactoren – waaronder demografische, persoonlijke en
sociale factoren – die de kans op slachtofferschap (van bepaalde delicten)
beïnvloeden
o Bvb slachtofferschap homicide (dodelijk geweld (doodstraf/moord))
In VN-landen 81% man en 19% vrouw en onder de mannelijke
slachtoffers 11% gedood door partner/familielid en onder de
vrouwelijke slachtoffers 56%
verschilt wel per land
Graphic literacy
Grafische (Grafisch betekent in beeld gebracht of visueel weergegeven, zoals
in tekeningen, diagrammen of grafieken) geletterdheid (het kunnen
begrijpen/interpreteren van iets): Het verwijst naar het vermogen om grafieken,
diagrammen en visuele gegevens te lezen, te interpreteren en te begrijpen. Dit
omvat het kunnen analyseren van informatie in bijvoorbeeld een grafiek, waarbij
je trends, patronen en verschillen kunt herkennen. Kort gezegd: het kunnen
'lezen' van visuele informatie.
** Diagram: Dit is een algemene term voor een visuele weergave van gegevens.
Het kan verschillende vormen aannemen, zoals staafdiagrammen,
taartdiagrammen of andere visuele representaties van gegevens, maar het is
niet per se gebaseerd op een coördinatenstelsel.
** Grafiek: Dit is een specifieke vorm van diagram waarin de gegevens worden
weergegeven in een coördinatenstelsel (meestal met een x-as en een y-as).
Hoorcollege 1; inleiding
4 rode draden
- Aard, omvang en schade van criminaliteit
- Ruimtelijke, temporele en sociale spreiding
- Meting en data(visualisatie)
- Beschrijving en verklaring (en reactie)
Waarom AOSC?
- In 2024 werden in Nederland de meeste drugsmisdrijven geregistreerd in
10 jaar tijd (ruim 14000, zo’n 850 meer dan het jaar ervoor) volgens
analyse van ANP (Algemeen Nederlands Persbureau) obv recente
politiecijfers, Amsterdam is koploper
- 2 op de 3 jonge vrouwen (12-25 jaar) zijn tussen 2020 en 2021 volgens
CBS lastiggevallen op straat (straatintimidatie: nafluiten, achterna lopen,
achtervolgen)
- Banken waarschuwen voor datingfraude (oplichting waarbij iemand zich
online voordoet als een romantische partner om geld of persoonlijke
gegevens van het slachtoffer te verkrijgen)
- Ruime meerderheid Tweede Kamer voor wet om hate crimes (misdrijven
als geweld en belediging waarbij discriminatie een rol speelt) zwaarder te
straffen
Percepties op criminaliteit
- Rol van de media De media bepalen in grote mate welke misdrijven
aandacht krijgen en hoe ze worden gepresenteerd. Als een bepaald
misdrijf veel in het nieuws komt, kan het lijken alsof dit vaker voorkomt,
terwijl dat niet altijd het geval is. Dit kan angst en vertekende percepties
van criminaliteit veroorzaken.
- Beschikbaarheidsheuristiek de frequentie van een gebeurtenis
voorspellen aan de hand van hoe makkelijker het is om informatie erover
naar boven te halen (bvb: meer kans dat er een deel van een vliegtuig op
je valt dan dat je wordt aangevallen door een haai, maar wij denken
andersom) (bvb mensen bang voor terroristische aanval door veel
informatie op het nieuws, je denkt dat het vaker gebeurd dat werkelijk)
o Haaienaanval en vliegtuigdeel op hoofd verhaal
Dus de neiging om een situatie te beoordelen (hoe vaak iets voorkomt) op
basis van gegevens die in het geheugen gemakkelijk beschikbaar zijn, door
het gemak waarmee voorbeelden ervan bedacht kunnen worden.
Een grafiek laat een toename zien in de berichtgeving over femicide. Tot
ongeveer 2018 2020 was er weinig aandacht, maar daarna stijgt de media-
aandacht enorm. Dit ondersteunt het idee dat als een onderwerp plots veel in het
nieuws komt, mensen het als een groter probleem kunnen ervaren (lijkt door
beschikbaarheidsheuristiek vaker voor te komen) , ongeacht of de werkelijke
cijfers even sterk stijgen.
- Politieke retoriek de manier waarop politici taal gebruiken om kiezers
te overtuigen, standpunten te versterken en tegenstanders te
beïnvloeden. Dit kan door middel van emotie, framing (het strategisch
kiezen van woorden, beelden en perspectieven om de manier waarop
, mensen een onderwerp waarnemen te beïnvloeden. Het bepaalt welke
aspecten worden benadrukt en welke worden weggelaten, waardoor het
de publieke opinie en besluitvorming kan sturen) en slogans.
Het plaatje toont politie bij een opvanglocatie en een nieuwsbericht waarin de
PVV extra veiligheidsmaatregelen eist na een vechtpartij bij een asielopvang. Dit
is een voorbeeld van politieke retoriek, omdat de PVV het incident gebruikt om
een politieke boodschap te versterken – in dit geval een strenger beleid rondom
asielopvang. Dit kan de perceptie van criminaliteit onder asielzoekers
beïnvloeden, ongeacht hoe vaak zulke incidenten daadwerkelijk voorkomen.
De impact van AOSC wordt gekoppeld aan drie gebieden: Beleid, Praktijk en
Wetenschap. Dit betekent dat kennis over de aard, omvang en schade van
criminaliteit nodig is om effectief beleid te maken, praktische maatregelen te
nemen en wetenschappelijk onderzoek te ondersteunen.
Kritisch bevragen van data bij AOSC
Het bevragen van (empirische) uitspraken over X
- Concept (idee, begrip) = x
o Wat is de aard (kenmerken, kern, eigenschappen) van x?
- Altijd eerst x afbakenen conceptualiseren (een duidelijk begrip of definitie
van iets vormen) obv literatuur
o Wat is het?
o Wat valt er wel/niet onder?
- Data
o Welke databronnen?
o Hoe is het verzameld?
o Hoe is het weergegeven?
Wat is criminaliteit?
Criminaliteit als sociale constructie
- Geen ontologische realiteit
- Van ‘crime’ naar ‘harm’
o Uitbreiding van criminaliteit voorbij strafrecht
o Schade formeel bestraft maar niet in werkelijkheid
o Schade berokkend door het strafrechtsysteem zelf
Aan slachtoffer, maar ook dader
o Niet illegaal maar wel moreel verwerpelijk
Wanneer is iets criminaliteit?
- Temporeel (tijdsgeest + technologie) criminaliteit is een sociaal construct
en verandert over de jaren heen, daarnaast door de opkomst van
technologieën is criminaliteit ook verschoven (cybercrime).
- Ruimtelijk (gemeenten, landen) in alle landen en gemeenten is
criminaliteit anders en pakken ze dit anders aan.
o Bv. moord is ongeveer hetzelfde overal, maar overval wordt anders
gedefinieerd per land
- Sociaal (acceptatie, waarden/normen) Wat in de ene cultuur of groep als
criminaliteit wordt gezien, kan in een andere als normaal worden
geaccepteerd.
- Voor sommige delicten veel overeenkomst (moord, geweld, diefstal) en voor
andere vormen heel veel discussie (softdrugsgebruik, euthanasie).
, Aan verandering onderhevig: het is dynamisch en hangt af van de
machthebbers en samenspel media en politiek hoe we daar als samenleving naar
kijken.
Manier van beschrijven aan de hand van spreiding:
- Ruimtelijke spreiding Het gaat hier vooral om de geografische verschillen:
geografisch verbonden, in elke stad anders. Hoe kan het dat er meer
drugscriminaliteit is in Rotterdam dan bijvoorbeeld in Limburg? Ongelijke
verdeeldheid van criminaliteit in een ruimtelijke context
- Temporele spreiding Het gaat over verschillen in de tijd: bijvoorbeeld
cybercrime, dat was er vroeger nog niet. De tijdsperiode waarin je leeft en
de criminaliteit wat daaraan is verbonden.
- Sociale spreiding Ongelijke verdeling over de samenleving en dan
geclusterd naar groepen in de samenleving. Bvb obv sociaal- economische
status of etniciteit, religie
Ruimte (concept)
- Place (plaats): ‘individual point in space’ (Hart & Lersch, 2015)
- Space: ruimte, omgeving
- Place<Space
- Grenzen en betekenis zijn variabel
Cyberspace
- Cyberspace is de virtuele ruimte op het internet die ontstaat door digitale
netwerken, waar online activiteiten, communicatie en interactie
plaatsvinden.
- Hoe gaan we om met wat online gebeurt, is dat ook een ruimte? Heeft dit
ook geografische componenten?
Ruimtelijke spreiding
Officiële grenzen
- Gemeenten
- Postcode gebieden
- CBS-buurten
- Politieregio’s
Informele grenzen
- Subjectief
- Gemeenschappelijk
Persoonlijke grenzen
- Cognitieve, mentale kaarten
- Awareness space (P2): ruimte waar je bekend mee bent omdat je er tijd
doorbrengt
Ruimtelijke spreiding: aggregatieniveau
Het aggregatieniveau verwijst naar het niveau van groepering van gegevens.
In de context van ruimtelijke spreiding betekent het het niveau waarop gegevens
worden geanalyseerd of gepresenteerd, zoals op het niveau van een land, regio,
gemeente of wijk. Hoe hoger het aggregatieniveau, hoe breder en minder
gedetailleerd de gegevens worden gepresenteerd.
Niveau waarop je kijkt is erg van belang: neem als voorbeeld Brazilië. De
moordcijfers zijn hier heel er hoog, maar er zijn ook veel ontwikkelingen binnen
, het land. Dat zou je niet kunnen zien als je maar op 1 niveau zal kijken. Door
verder in te zoomen krijg je meer informatie.
Tijd temporele spreiding
- Eeuwen, jaren, dagen, uren, seconden
- Moment: exact tijd van incident
- Tijdspanne (begrensd deel van de tijd): bvb tijd tussen 20:00 en 23:00 uur
- Duur: bvb voortdurende fraude mei 2010 tot juni 2013
- Tijd in afstand: bvb 5 minuten lopen.
Net na schooltijd zijn de kinderen uit en wellicht dat ze daarna geweld plegen.
Na school met meer andere jongeren samenkomen en wellicht dan criminaliteit
plegen. Het is opvallend dat bijvoorbeeld in het weekend die piek minder hoog is.
Dit kan komen door bijvoorbeeld ouderlijke controle.
Doordeweeks vaak meer criminaliteit (verschilt wel per soort criminaliteit).
Targets hebben meer structuur dan.
Spreiding over langere periode
Bernie Madoff (VS)
- Schuldig aan ponzifraude (financieel bedrog waarbij geld van nieuwe
investeerders wordt gebruikt om oude investeerders uit te betalen, in
plaats van echte winst te maken.
- Gedurende 30 jaar (jaren 1970 tot 2008)
- Geschatte schade 65 miljard dollar
- Gevangenisstraf 150 jaar.
Sociale spreiding
- Aard, omvang en schade is niet gelijk verdeeld over de populatie
o Bvb: niet iedereen loopt gelijke kans om slachtoffer te worden
- Er zijn bepaalde risicofactoren – waaronder demografische, persoonlijke en
sociale factoren – die de kans op slachtofferschap (van bepaalde delicten)
beïnvloeden
o Bvb slachtofferschap homicide (dodelijk geweld (doodstraf/moord))
In VN-landen 81% man en 19% vrouw en onder de mannelijke
slachtoffers 11% gedood door partner/familielid en onder de
vrouwelijke slachtoffers 56%
verschilt wel per land
Graphic literacy
Grafische (Grafisch betekent in beeld gebracht of visueel weergegeven, zoals
in tekeningen, diagrammen of grafieken) geletterdheid (het kunnen
begrijpen/interpreteren van iets): Het verwijst naar het vermogen om grafieken,
diagrammen en visuele gegevens te lezen, te interpreteren en te begrijpen. Dit
omvat het kunnen analyseren van informatie in bijvoorbeeld een grafiek, waarbij
je trends, patronen en verschillen kunt herkennen. Kort gezegd: het kunnen
'lezen' van visuele informatie.
** Diagram: Dit is een algemene term voor een visuele weergave van gegevens.
Het kan verschillende vormen aannemen, zoals staafdiagrammen,
taartdiagrammen of andere visuele representaties van gegevens, maar het is
niet per se gebaseerd op een coördinatenstelsel.
** Grafiek: Dit is een specifieke vorm van diagram waarin de gegevens worden
weergegeven in een coördinatenstelsel (meestal met een x-as en een y-as).
