2. Leidinggeven
• Situationeel leiderschap: effectieve projectmanagers selecteren de juiste
leiderschapsstijl op basis van het ontwikkelniveau van hun medewerkers
• Ontwikkelniveau: combinatie van bekwaamheid (de taakvolwassenheid) en de
betrokkenheid van projectmedewerkers
• 4 leiderschapsstijlen: afhankelijk van het ontwikkelingsniveau, kiest de PM de
stijl uit
• Instrueren: hoge sturing, weinig ondersteuning)
• Overtuigen: hoge sturing, hoge ondersteuning)
• Participeren: lage sturing, hoge ondersteuning)
• Delegeren: lage sturing, lage ondersteuning)
• Instrueren: laag niveau van deskundigheid, hoge betrokkenheid van medewerker
• Overtuigen: laag niveau van deskundigheid, hoog niveau van betrokkenheid van
medewerker
• Participeren: gemiddeld tot hoog niveau deskundigheid en matige betrokkenheid
medewerker
• Delegeren: hoog niveau deskundigheid en betrokkenheid
• Nadeel model: PM moet voortdurend van stijl wisselen, projectteam bestaat uit
medewerkers met verschillende mate van taakvolwassenheid en
taakvolwassenheid kan ook per taak wisselen
• Managerial Grid: dit model beoordeelt leiderschap op 2 dimensies ->
taakgerichtheid en mensgerichtheid
(x-as taakgerichtheid, y-as mensgerichtheid)
• Taakgerichtheid: in hoeverre is de PM gefocust op resultaat, uitvoeren van taken
en bereiken van doelen
• Mensgerichtheid: in hoeverre is de PM gefocust op welzijn, interesse, empathie
en waardering
,• Managerial Grid classificeert 5 leiderschapsstijlen:
-Teamleider: besteedt aandacht aan zowel mens als taak -> behalen
projectresultaten en zorgen voor welzijn
-Taakgerichte leider: veel aandacht voor de inhoud en de taken, weinig
aandacht voor sociale kant en welzijn -> effectief als productie cruciaal is, maar
kan leiden tot gebrek aan betrokkenheid en tevredenheid medewerkers
-Countryclub management: lage taakgerichtheid en hoge mensgerichtheid ->
hecht veel belang aan welzijn en legt minder nadruk op resultaat en efficiëntie.
-Verarmd management: lage score op taak- en mensgerichtheid. -> besteden
weinig aandacht aan resultaat en welzijn.
-Middle of the Road management: gemiddelde mate van taak- en
mensgerichtheid -> compromis tussen behalen van resultaten en zorgen voor
medewerkerstevredenheid
• Transactioneel leiderschap: Rationele uitwisseling (transactie) tussen PM en
projectmedewerker. Projectmedewerker brengt arbeidskracht in en krijgt
beloning terug -> bij deze leiderschapsstijl gebruik je beloningen en straffen om
projectmedewerkers te motiveren en controleren
• Behaviorisme: stroming binnen de psychologie die onderzoekt doet naar
manieren waarop gedrag door prikkels bekrachtigd of afgeremd kan worden
• Transactioneel leiderschap vindt vooral hoger in de organisatie plaats en is
gebaseerd op een mensbeeld waarbij medewerkers worden gedreven door
eigenbelang
• Verschillende vormen transactioneel leiderschap:
-Voorwaardelijke beloning: je zorgt voor duidelijkheid onder welke voorwaarden
een projectmedewerker een beloning of straf krijgt
-Actief management bij uitzondering: de PM meet en zoekt actief naar
afwijkingen van regels en standaarden, en doelstellingen die niet behaald zijn ->
onderneemt correctieve actie
-Passief management bij uitzondering: de PM wacht af tot regels en
standaarden worden overschreden en grijpt dan pas in.
-Laissez-faire management: de PM stuurt weinig, neemt weinig beslissingen en
vermijd verantwoordelijkheid
,• Wetenschappelijke onderbouwing
-Transactioneel leiderschap kan effectief zijn bij projecten waarbij duidelijke
regels en doelen essentieel zijn -> projecten waar productie wordt gedraaid (in de
bouw)
-Effectiviteit hangt van de cultuur van het project af -> beter in culturen met grote
afstand tussen medewerker en PM
-In complexe en innovatieve projecten werkt het minder goed -> hier is
transformationeel beter geschikt
• Belangrijk voor transactioneel leiderschap:
-Heldere afspraken over taken, deadlines en kwaliteitsnormen
-Tijdens werkzaamheden regelmatig contact over voortgang
-Bespreek helder welke beloningen iemand krijgt
-Criteria voor extra beloningen moet transparant zijn
• Transformationeel leiderschap: richt zich op het creëren van verandering en het
stimuleren van groei binnen individuen en organisaties. De PM wil de
medewerker inspireren en verleiden. Een van de meest invloedrijke
leiderschapsbenaderingen. Je krijgt de beste resultaten als de medewerker
intrinsiek gemotiveerd is.
• Fundament van leiderschapstheorie heeft 4 kenmerken:
-Motiveer en inspireer: PM motiveren en inspireren hun medewerkers door een
inspirerende visie te delen en hoge verwachtingen uit te spreken. Moedigen aan
doelen na te streven (waarom dit project).
-Stimuleer discussies: dagen de status quo uit en moedigen creatief denken en
innovatie aan (intellectuele stimulatie).
-Geef individuele aandacht: persoonlijke interesse tonen in de groei en
ontwikkeling van medewerkers. PM biedt individuele begeleiding en
ondersteuning om potentieel van medewerkers te benutten.
-Wees een rolmodel: PM dienen als rolmodel en wordt gerespecteerd. PM
vertoont een voorbeeldrol
• Full Range Leadership-model: combineert transactioneel en transformationeel
leiderschap. Dit zorgt ervoor dat de PM niet alleen maar in staat is om
projectdoelen te bereiken, maar ook en motiverende en stimulerende
werkomgeving te creëren (leidt tot succesvolle projectuitkomst)
, • Transformationeel leiderschap zorgt voor succesvolle projecten, medewerker
tevredenheid, motivatie, effectiviteit, betrokkenheid, positieve cultuur en
psychologische veiligheid. Werkt beter bij projecten waarbij verandering of
vernieuwing nodig is
• Transactioneel leiderschap werkt beter bij eenvoudige projecten en projecten
waarbij veel routinematig plaatsvindt
• Nadelen transformationeel leiderschap:
-Kost veel tijd
-Bij wisselend personeel (per fase) is het moeilijk een band op te bouwen.
• Leiderschapskenmerken Yukl: Een uitgebreid overzicht van alle belangrijke
leiderschapskenmerken voor effectief leiderschap. Hierbij wordt gekeken naar
het gedrag van de PM, nadruk op sociale kanten van leiderschap
• 4 categorieën (oriëntaties):
-Taak-georiënteerd: gericht op resultaat (managerial grid)
-Relatie-georiënteerd: gericht op mens (managerial grid)
-Verander-georiënteerd: gericht op verandering
-Extern-georiënteerd: gericht op de omgeving
• Een voordeel van Yukl is dat het een uitgebreid overzicht geeft van gedragingen
die een PM moet hebben. Hierdoor kan de analyse concreter worden dan bij
managerial grid
• Gedeeld leiderschap in zelfsturende teams: De PM neemt niet continue de
leiding, maar laat het leiderschap primair over aan medewerkers. Als PM ben je
dan een niet hiërarchische sturende leider, maar zorg je voor een zelfsturend
team (je begeleid het team om leiding te nemen)
• Gedeeld leiderschap: verdeling van leiderschap over meerdere individuen in het
project, waardoor leiderschap collectief wordt. De PM heeft hierbij een
faciliterende taak
• De voordelen van gedeeld leiderschap zijn: betere prestaties, minder
conflicten, meer vertrouwen, betere teamcohesie en meer creativiteit. Ook wordt
meer geleerd
• Gedeeld leiderschap is geschikt bij:
-Complexe projecten en projecten met een divers team
-Projecten waar creativiteit belangrijk is
-Projecten waarbij medewerkers van elkaar afhankelijk zijn
• Situationeel leiderschap: effectieve projectmanagers selecteren de juiste
leiderschapsstijl op basis van het ontwikkelniveau van hun medewerkers
• Ontwikkelniveau: combinatie van bekwaamheid (de taakvolwassenheid) en de
betrokkenheid van projectmedewerkers
• 4 leiderschapsstijlen: afhankelijk van het ontwikkelingsniveau, kiest de PM de
stijl uit
• Instrueren: hoge sturing, weinig ondersteuning)
• Overtuigen: hoge sturing, hoge ondersteuning)
• Participeren: lage sturing, hoge ondersteuning)
• Delegeren: lage sturing, lage ondersteuning)
• Instrueren: laag niveau van deskundigheid, hoge betrokkenheid van medewerker
• Overtuigen: laag niveau van deskundigheid, hoog niveau van betrokkenheid van
medewerker
• Participeren: gemiddeld tot hoog niveau deskundigheid en matige betrokkenheid
medewerker
• Delegeren: hoog niveau deskundigheid en betrokkenheid
• Nadeel model: PM moet voortdurend van stijl wisselen, projectteam bestaat uit
medewerkers met verschillende mate van taakvolwassenheid en
taakvolwassenheid kan ook per taak wisselen
• Managerial Grid: dit model beoordeelt leiderschap op 2 dimensies ->
taakgerichtheid en mensgerichtheid
(x-as taakgerichtheid, y-as mensgerichtheid)
• Taakgerichtheid: in hoeverre is de PM gefocust op resultaat, uitvoeren van taken
en bereiken van doelen
• Mensgerichtheid: in hoeverre is de PM gefocust op welzijn, interesse, empathie
en waardering
,• Managerial Grid classificeert 5 leiderschapsstijlen:
-Teamleider: besteedt aandacht aan zowel mens als taak -> behalen
projectresultaten en zorgen voor welzijn
-Taakgerichte leider: veel aandacht voor de inhoud en de taken, weinig
aandacht voor sociale kant en welzijn -> effectief als productie cruciaal is, maar
kan leiden tot gebrek aan betrokkenheid en tevredenheid medewerkers
-Countryclub management: lage taakgerichtheid en hoge mensgerichtheid ->
hecht veel belang aan welzijn en legt minder nadruk op resultaat en efficiëntie.
-Verarmd management: lage score op taak- en mensgerichtheid. -> besteden
weinig aandacht aan resultaat en welzijn.
-Middle of the Road management: gemiddelde mate van taak- en
mensgerichtheid -> compromis tussen behalen van resultaten en zorgen voor
medewerkerstevredenheid
• Transactioneel leiderschap: Rationele uitwisseling (transactie) tussen PM en
projectmedewerker. Projectmedewerker brengt arbeidskracht in en krijgt
beloning terug -> bij deze leiderschapsstijl gebruik je beloningen en straffen om
projectmedewerkers te motiveren en controleren
• Behaviorisme: stroming binnen de psychologie die onderzoekt doet naar
manieren waarop gedrag door prikkels bekrachtigd of afgeremd kan worden
• Transactioneel leiderschap vindt vooral hoger in de organisatie plaats en is
gebaseerd op een mensbeeld waarbij medewerkers worden gedreven door
eigenbelang
• Verschillende vormen transactioneel leiderschap:
-Voorwaardelijke beloning: je zorgt voor duidelijkheid onder welke voorwaarden
een projectmedewerker een beloning of straf krijgt
-Actief management bij uitzondering: de PM meet en zoekt actief naar
afwijkingen van regels en standaarden, en doelstellingen die niet behaald zijn ->
onderneemt correctieve actie
-Passief management bij uitzondering: de PM wacht af tot regels en
standaarden worden overschreden en grijpt dan pas in.
-Laissez-faire management: de PM stuurt weinig, neemt weinig beslissingen en
vermijd verantwoordelijkheid
,• Wetenschappelijke onderbouwing
-Transactioneel leiderschap kan effectief zijn bij projecten waarbij duidelijke
regels en doelen essentieel zijn -> projecten waar productie wordt gedraaid (in de
bouw)
-Effectiviteit hangt van de cultuur van het project af -> beter in culturen met grote
afstand tussen medewerker en PM
-In complexe en innovatieve projecten werkt het minder goed -> hier is
transformationeel beter geschikt
• Belangrijk voor transactioneel leiderschap:
-Heldere afspraken over taken, deadlines en kwaliteitsnormen
-Tijdens werkzaamheden regelmatig contact over voortgang
-Bespreek helder welke beloningen iemand krijgt
-Criteria voor extra beloningen moet transparant zijn
• Transformationeel leiderschap: richt zich op het creëren van verandering en het
stimuleren van groei binnen individuen en organisaties. De PM wil de
medewerker inspireren en verleiden. Een van de meest invloedrijke
leiderschapsbenaderingen. Je krijgt de beste resultaten als de medewerker
intrinsiek gemotiveerd is.
• Fundament van leiderschapstheorie heeft 4 kenmerken:
-Motiveer en inspireer: PM motiveren en inspireren hun medewerkers door een
inspirerende visie te delen en hoge verwachtingen uit te spreken. Moedigen aan
doelen na te streven (waarom dit project).
-Stimuleer discussies: dagen de status quo uit en moedigen creatief denken en
innovatie aan (intellectuele stimulatie).
-Geef individuele aandacht: persoonlijke interesse tonen in de groei en
ontwikkeling van medewerkers. PM biedt individuele begeleiding en
ondersteuning om potentieel van medewerkers te benutten.
-Wees een rolmodel: PM dienen als rolmodel en wordt gerespecteerd. PM
vertoont een voorbeeldrol
• Full Range Leadership-model: combineert transactioneel en transformationeel
leiderschap. Dit zorgt ervoor dat de PM niet alleen maar in staat is om
projectdoelen te bereiken, maar ook en motiverende en stimulerende
werkomgeving te creëren (leidt tot succesvolle projectuitkomst)
, • Transformationeel leiderschap zorgt voor succesvolle projecten, medewerker
tevredenheid, motivatie, effectiviteit, betrokkenheid, positieve cultuur en
psychologische veiligheid. Werkt beter bij projecten waarbij verandering of
vernieuwing nodig is
• Transactioneel leiderschap werkt beter bij eenvoudige projecten en projecten
waarbij veel routinematig plaatsvindt
• Nadelen transformationeel leiderschap:
-Kost veel tijd
-Bij wisselend personeel (per fase) is het moeilijk een band op te bouwen.
• Leiderschapskenmerken Yukl: Een uitgebreid overzicht van alle belangrijke
leiderschapskenmerken voor effectief leiderschap. Hierbij wordt gekeken naar
het gedrag van de PM, nadruk op sociale kanten van leiderschap
• 4 categorieën (oriëntaties):
-Taak-georiënteerd: gericht op resultaat (managerial grid)
-Relatie-georiënteerd: gericht op mens (managerial grid)
-Verander-georiënteerd: gericht op verandering
-Extern-georiënteerd: gericht op de omgeving
• Een voordeel van Yukl is dat het een uitgebreid overzicht geeft van gedragingen
die een PM moet hebben. Hierdoor kan de analyse concreter worden dan bij
managerial grid
• Gedeeld leiderschap in zelfsturende teams: De PM neemt niet continue de
leiding, maar laat het leiderschap primair over aan medewerkers. Als PM ben je
dan een niet hiërarchische sturende leider, maar zorg je voor een zelfsturend
team (je begeleid het team om leiding te nemen)
• Gedeeld leiderschap: verdeling van leiderschap over meerdere individuen in het
project, waardoor leiderschap collectief wordt. De PM heeft hierbij een
faciliterende taak
• De voordelen van gedeeld leiderschap zijn: betere prestaties, minder
conflicten, meer vertrouwen, betere teamcohesie en meer creativiteit. Ook wordt
meer geleerd
• Gedeeld leiderschap is geschikt bij:
-Complexe projecten en projecten met een divers team
-Projecten waar creativiteit belangrijk is
-Projecten waarbij medewerkers van elkaar afhankelijk zijn
