Psychologie van de
Communicator
Samenvatti ng week 5-7
Inhoudsopgave
Week 5...................................................................................................................................................2
HC4: Het talige dier.............................................................................................................................2
GvH H11: Language.........................................................................................................................4
WG3: Het verhalende dier..................................................................................................................6
Busselle & Bilandzic (2008).............................................................................................................6
Hoeken & Flikkers (2014) – alleen abstract....................................................................................7
Week 6:..................................................................................................................................................8
HC5: Het communicerende dier.........................................................................................................8
5.1 Tomasello (2008) – Human Cooperative Communication......................................................11
5.2 Schultz von Thun (2010).........................................................................................................12
WG4..................................................................................................................................................14
B&B H7: Attitudes, Beliefs, and Consistency.................................................................................14
B&B H8: Social influence and persuasion.....................................................................................16
Week 7.................................................................................................................................................20
HC6: Het brave dier..........................................................................................................................20
HC Steven Pinker over het Milgram experiment:.........................................................................22
B&B H9: Prosocial behavior: Doing what’s best for others...........................................................23
NOBA: Conformity and obedience................................................................................................28
1
,Week 5
HC4: Het talige dier
Wat is taal?
Taal (in dit college): verschillende talen die er zijn in de wereld.
Universele kenmerken (geldt voor alle talen)
- Taal maakt dat we over complexe zaken kunnen communiceren. Mensen
kunnen praten over abstracte concepten, dingen die niet in het hier-en-nu
zijn.
- Ieder mens ontwikkelt ten minste 1 taal. Elke groep mensen heeft taal.
Kinderen leren allemaal ten minste 1 taal zonder dat ze dit expliciet
geleerd wordt, dit gaat vanzelf.
- Taal is creatief.
Maken van geluiden vs. communicatie Turn-taking: op elkaar reageren,
wachten op de beurt.
Systemen
- Fonologie
Systeem van klanken.
Elke taal bevat een subset van fonemen.
Segmentatie: o.b.v. fonemen woorden kunnen onderscheiden in een zin.
Fonologisch bewustzijn: Omzetten van een gesproken woord in een reeks
fonemen. Problemen hiermee > belangrijke oorzaak dyslexie.
Orthografisch diepere talen hoe later de leeftijd waarop kinderen leren lezen
- Morfologie
Systeem van woorden/morfemen.
Kleinste talige eenheid met betekenis.
Morfologisch complexe woorden: Verbuigingen en vervoegingen, afgeleide
vormen, samengestelde woorden.
- Syntax (grammatica)
Systeem van regels om woorden te combineren.
Beperkt aantal woorden, maar een onbeperkt aantal zinnen.
Verschillende regels kunnen tot dezelfde zinnen leiden.
Vorm van taal fonologie, morfologie, syntax
Inhoud semantiek: betekenis van taal. Deze wordt bestudeert los van de
context
Gebruik pragmatiek: betekenis van taal + context.
Termen:
Lemma: abstracte representatie van een woord incl. syntax, maar zonder
fonologie. (wat in een woordenboek zou staan)
Lexeem: woordvorm afgeleid van lemma.
Lexicon: verzameling woorden en uitdrukkingen.
Succesvolle communicatie common ground: gedeelde kennis tussen zender en
ontvanger.
Taalbegrip
Hoe begrijpen we taal
2
, Taalbegrip is meer dan het toekennen van betekenis aan individuele woorden
(linguïstische input). Achtergrond-/voorkennis is ook belangrijk bij taalbegrip.
Taalbegrip: bouwen van een coherent situatiemodel.
3 niveaus van tekst representaties:
Surface structure: syntactische structuur
Tekst base: proposities (ideeën die in een tekst staan). Welke concepten horen
bij elkaar en wat is de relatie hier tussen. Het gaat erom wat er staat, en niet met
welke woorden dit precies wordt gezegd.
Situatiemodel: mentale representatie van de situatie die beschreven staat.
Netwerk van ideeën + voorkennis uit het lange termijn geheugen. Er worden
inferenties gemaakt.
Hoe meer voorkennis, hoe rijker het situatiemode.
Kortom: Taalbegrip is het bouwen van coherent situatiemodel. Activeren van
relevante voorkennis is hierbij nodig (bijv. schema’s). Op basis daarvan kun je
inferenties maken.
Als er geen problemen zijn met begrijpelijkheid komen het situatiemodel van de
zender en ontvanger overeen.
Hoe kunnen we taalbegrip meten
Taalbegrip is cognitief en dus niet direct zichtbaar. Het is wel te meten.
Verwerken van informatie kost tijd. Hoe moeilijker de verwerking, hoe meer tijd.
Daarnaast kijken mensen naar informatie die ze aan het verwerken zijn.
Eye tracking: Dus je kunt het meten door mensen een tekst te laten lezen en te
kijken hoe lang ze naar de tekst kijken. De leestijden zeggen iets over
verwerking.
Saccades: sprongetje
Fixatie: rustpunt. We fixeren slechts op 60% van de woorden. Woorden die we
veel tegenkomen slaan we over effect van bekendheid
Drie regio’s van perceptie:
Foveaal: 4-5 letters, zien we heel scherp
Parafoveaal: 24-30 letters, zien we vaag.
Perifeer: rest. Zien we nauwelijks.
Factoren die leestijden beïnvloeden: Lengte, frequentie (bekendheid),
verwervingsleeftijd, positie binnen een zin, voorspelbaarheid, verwachting door
context semantische priming.
Taalgebruik
Waar communiceren we over en waarom
Taal stelt ons in staat om te praten over zaken in de toekomst en over complexe
en abstracte zaken.
60-70% van de dagelijkse gesprekken gaan over roddels. Waarom?
- Ingroup & Outgroup Belangrijke sociale functie. Beeld van de wereld
representeren. Vrienden maken waardoor de ingroup groter wordt, en deze
afzetten tegen de outgroup.
- Ingroup & outgroup wordt versterkt door Linguistic intergroup bias
positief ingroup + negatief outgroup: abstract. Negatief ingroup +
positieve outgroup: specifiek. Door vage taal te gebruiken wordt de
informatie minder controleerbaar. Hierdoor worden stereotypen in stand
gehouden.
- Social brain hypothesis doordat sociale interacties complexer zijn,
moeten we ook complexere en abstractere boodschappen over kunnen
brengen.
3
Communicator
Samenvatti ng week 5-7
Inhoudsopgave
Week 5...................................................................................................................................................2
HC4: Het talige dier.............................................................................................................................2
GvH H11: Language.........................................................................................................................4
WG3: Het verhalende dier..................................................................................................................6
Busselle & Bilandzic (2008).............................................................................................................6
Hoeken & Flikkers (2014) – alleen abstract....................................................................................7
Week 6:..................................................................................................................................................8
HC5: Het communicerende dier.........................................................................................................8
5.1 Tomasello (2008) – Human Cooperative Communication......................................................11
5.2 Schultz von Thun (2010).........................................................................................................12
WG4..................................................................................................................................................14
B&B H7: Attitudes, Beliefs, and Consistency.................................................................................14
B&B H8: Social influence and persuasion.....................................................................................16
Week 7.................................................................................................................................................20
HC6: Het brave dier..........................................................................................................................20
HC Steven Pinker over het Milgram experiment:.........................................................................22
B&B H9: Prosocial behavior: Doing what’s best for others...........................................................23
NOBA: Conformity and obedience................................................................................................28
1
,Week 5
HC4: Het talige dier
Wat is taal?
Taal (in dit college): verschillende talen die er zijn in de wereld.
Universele kenmerken (geldt voor alle talen)
- Taal maakt dat we over complexe zaken kunnen communiceren. Mensen
kunnen praten over abstracte concepten, dingen die niet in het hier-en-nu
zijn.
- Ieder mens ontwikkelt ten minste 1 taal. Elke groep mensen heeft taal.
Kinderen leren allemaal ten minste 1 taal zonder dat ze dit expliciet
geleerd wordt, dit gaat vanzelf.
- Taal is creatief.
Maken van geluiden vs. communicatie Turn-taking: op elkaar reageren,
wachten op de beurt.
Systemen
- Fonologie
Systeem van klanken.
Elke taal bevat een subset van fonemen.
Segmentatie: o.b.v. fonemen woorden kunnen onderscheiden in een zin.
Fonologisch bewustzijn: Omzetten van een gesproken woord in een reeks
fonemen. Problemen hiermee > belangrijke oorzaak dyslexie.
Orthografisch diepere talen hoe later de leeftijd waarop kinderen leren lezen
- Morfologie
Systeem van woorden/morfemen.
Kleinste talige eenheid met betekenis.
Morfologisch complexe woorden: Verbuigingen en vervoegingen, afgeleide
vormen, samengestelde woorden.
- Syntax (grammatica)
Systeem van regels om woorden te combineren.
Beperkt aantal woorden, maar een onbeperkt aantal zinnen.
Verschillende regels kunnen tot dezelfde zinnen leiden.
Vorm van taal fonologie, morfologie, syntax
Inhoud semantiek: betekenis van taal. Deze wordt bestudeert los van de
context
Gebruik pragmatiek: betekenis van taal + context.
Termen:
Lemma: abstracte representatie van een woord incl. syntax, maar zonder
fonologie. (wat in een woordenboek zou staan)
Lexeem: woordvorm afgeleid van lemma.
Lexicon: verzameling woorden en uitdrukkingen.
Succesvolle communicatie common ground: gedeelde kennis tussen zender en
ontvanger.
Taalbegrip
Hoe begrijpen we taal
2
, Taalbegrip is meer dan het toekennen van betekenis aan individuele woorden
(linguïstische input). Achtergrond-/voorkennis is ook belangrijk bij taalbegrip.
Taalbegrip: bouwen van een coherent situatiemodel.
3 niveaus van tekst representaties:
Surface structure: syntactische structuur
Tekst base: proposities (ideeën die in een tekst staan). Welke concepten horen
bij elkaar en wat is de relatie hier tussen. Het gaat erom wat er staat, en niet met
welke woorden dit precies wordt gezegd.
Situatiemodel: mentale representatie van de situatie die beschreven staat.
Netwerk van ideeën + voorkennis uit het lange termijn geheugen. Er worden
inferenties gemaakt.
Hoe meer voorkennis, hoe rijker het situatiemode.
Kortom: Taalbegrip is het bouwen van coherent situatiemodel. Activeren van
relevante voorkennis is hierbij nodig (bijv. schema’s). Op basis daarvan kun je
inferenties maken.
Als er geen problemen zijn met begrijpelijkheid komen het situatiemodel van de
zender en ontvanger overeen.
Hoe kunnen we taalbegrip meten
Taalbegrip is cognitief en dus niet direct zichtbaar. Het is wel te meten.
Verwerken van informatie kost tijd. Hoe moeilijker de verwerking, hoe meer tijd.
Daarnaast kijken mensen naar informatie die ze aan het verwerken zijn.
Eye tracking: Dus je kunt het meten door mensen een tekst te laten lezen en te
kijken hoe lang ze naar de tekst kijken. De leestijden zeggen iets over
verwerking.
Saccades: sprongetje
Fixatie: rustpunt. We fixeren slechts op 60% van de woorden. Woorden die we
veel tegenkomen slaan we over effect van bekendheid
Drie regio’s van perceptie:
Foveaal: 4-5 letters, zien we heel scherp
Parafoveaal: 24-30 letters, zien we vaag.
Perifeer: rest. Zien we nauwelijks.
Factoren die leestijden beïnvloeden: Lengte, frequentie (bekendheid),
verwervingsleeftijd, positie binnen een zin, voorspelbaarheid, verwachting door
context semantische priming.
Taalgebruik
Waar communiceren we over en waarom
Taal stelt ons in staat om te praten over zaken in de toekomst en over complexe
en abstracte zaken.
60-70% van de dagelijkse gesprekken gaan over roddels. Waarom?
- Ingroup & Outgroup Belangrijke sociale functie. Beeld van de wereld
representeren. Vrienden maken waardoor de ingroup groter wordt, en deze
afzetten tegen de outgroup.
- Ingroup & outgroup wordt versterkt door Linguistic intergroup bias
positief ingroup + negatief outgroup: abstract. Negatief ingroup +
positieve outgroup: specifiek. Door vage taal te gebruiken wordt de
informatie minder controleerbaar. Hierdoor worden stereotypen in stand
gehouden.
- Social brain hypothesis doordat sociale interacties complexer zijn,
moeten we ook complexere en abstractere boodschappen over kunnen
brengen.
3
