BOK Farmacologie 1 studiejaar 2022-2023
BOK Farmacologie 1
In de Body of Knowledge (BOK) wordt de kennis beschreven die een student nodig heeft en
dus moet kunnen gebruiken om de leeruitkomsten van een cursus te behalen.
Leeruitkomsten FC1
Inhoud
Leeruitkomsten
1. Je kunt de algemene farmacologie toepassen om de werking van geneesmiddelen (in
algemene zin) uit te leggen.
2. Je kunt farmacokinetische begrippen gebruiken om het gedrag van geneesmiddelen
in het lichaam te beschrijven.
3. Je kunt de anatomie uitleggen die betrekking heeft op pijn, het gastro-intestinale
stelsel en het cardiovasculaire stelsel
4. Je kunt de fysiologie uitleggen die betrekking heeft op pijn, het gastro-intestinale
stelsel en het cardiovasculaire stelsel
5. Je kunt de pathologie uitleggen die betrekking heeft op pijn, het gastro-intestinale
stelsel en het cardiovasculaire stelsel
6. Je kunt van de meest voorgeschreven geneesmiddelgroepen bij pijn, het gastro-
intestinale stelsel en het cardiovasculaire stelsel het werkingsmechanisme uitleggen.
Versie april 2022
,BOK Farmacologie 1 studiejaar 2022-2023
Thema Algemene farmacologie, cellen en organen (A1)
1. Je kunt een definitie geven van anatomie, fysiologie, pathologie en
farmacologie.
- Anatomie: structuur en organisatie van het lichaam
- Fysiologie: levensverrichtingen van het menselijke lichaam, activiteiten en
processen die in het lichaam plaatsvinden.
- Pathologie: het ontstaan en verloop van ziektes
- Farmacologie: werking van een geneesmiddel
- Farmacodynamiek: kijken we naar wat het geneesmiddel doet met het lichaam.
- Farmacokinetiek: kijken we naar wat het lichaam doet met het geneesmiddel.
2. Je kunt de verschillende organisatieniveaus van het menselijk lichaam
benoemen: chemisch niveau, celniveau, weefselniveau, orgaanniveau en
niveau van orgaanstelsel.
- Chemische niveau: Glucose
- Cel niveau: Cellen
- Weefselniveau: spierweefsel
- Orgaanniveau: Hart
- Orgaanstelsel: ademhalingsstelsel
3. Je kunt van de volgende orgaanstelsels de organen benoemen en de functie
uitleggen: huid, zenuwstelsel, hormoonstelsel, cardiovasculaire stelsel,
ademhalingsstelsel, spijsverteringsstelsel.
Huid: beschermd het lichaam tegen gevaren vanuit de omgeving: speelt een rol bij
het reguleren van de lichaamstemperatuur.
Beenderenstelsel: biedt stevigheid aan; bescherming van weefsels, opslag mineralen
en vorming bloed (gele beenmerg).
Spierstelsel: zorgt voor beweging, stevigheid en produceert warmte.
Zenuwstelsel: geleiding onmiddellijke reactie op prikkels, meestal door het
coördineren van de activiteiten van andere orgaanstelsels.
Hormoonstelsel: reguleert langdurige veranderingen in andere orgaanstelsels.
Cardiovasculaire stelsel: transporteert cellen en opgeloste stoffen, met
voedingsstoffen, gassen en afvalstoffen.
Lymfestelsel: verdedigt tegen infecties en ziekten, zorgt voor terugkeer weefselvocht
naar de bloedsomloop.
Het ademhalingsstelsel: transporteert lucht naar plaatsen waar gaswisseling kan
plaats vinden tussen de lucht en het bloed in de bloedsomloop.
Spijsverteringsstelsel: verwerking van voedsel: opname voedingsstoffen en
verwijdering van afvalstoffen.
Urinaire stelsel: elimineert overtollige
vocht, daarin opgeloste stoffen en zouten
Voortplanting stelsel: Produceert
geslachtcellen en hormonen.
4. Je kunt de functie van de volgende
celorganellen benoemen: celkern,
endoplasmatisch reticulum, ribosomen
en mitochondriën.
Celkern: hierin ligt DNA in chromosomen
Endoplasmatische reticulum: vervoert
ruwe eiwitten naar Golgiapparaat.
(eiwitsynthese) hierin liggen ribosomen
Versie april 2022
,BOK Farmacologie 1 studiejaar 2022-2023
Ribosomen: vindt translatie van eiwitten plaats met behulp van mRNA. Schakelen de
aminozuren aaneen (eiwitsynthese).
Mitochondriën: produceren energie voor de cel (=celademhaling). ADP -> ATP
5. Je kunt de bouw en functie van eiwitten, lipiden, koolhydraten en suikers
benoemen.
Bouw Functie
Eiwitten Worden opgebouwd uit - structuur: vormen pezen en
ketens van aminozuren ligamenten
die aan elkaar gekoppeld - bewegingen: zorgen voor contractie
zijn via peptide - communicatie: heel veel hormonen
bindingen. zijn eiwitten
- afweer: antilichamen
- O2 transport
Lipiden Opgebouwd uit glycerol Zijn energiebronnen en bouwstenen
en gekoppeld aan 3 voor het membraan. Ligt ook aan de
onverzadigde of type lipide; wordt gebruikt als voorloper
verzadigde vetzuren van hormonen en galzuren, bieden ze
een manier om energie als vet op te
slaan en verzorgen ze verschillende
functies in onze celwanden.
Koolhydraten Opgebouwd uit een of Een belangrijke bron van energie voor
meerdere enkele onze lichaamscellen, spieren en
bouwstenen. Deze hersenen. Afgebroken tot glucose.
bouwstenen zijn Fungeren ook als bestanddeel of
enkelvoudige bouwsteen.
suikermoleculen
(monosachariden).
6. Je kunt benoemen wat ATP is en waar het voor nodig is (inclusief
celademhaling).
ATP is een universeel, energierijk betaalmiddel voor alle processen in de cel die
energie kosten. ATP wordt gevormd door de binding van ADPO aan anorganische
fosfaat (Pi).
7. Je kunt uitleggen waarom eiwitten goede aangrijpingspunten zijn voor
geneesmiddelen (drie redenen).
1. Veel verschillende eiwitten dus ook veel verschillende mogelijkheden om ergens
aan te grijpen.
2. Eiwitten spelen een belangrijke rol bij fysiologische processen.
3. Elk orgaan en weefsel heeft een eigen specifiek eiwit dat kenmerkend is voor dat
orgaan een weefsel.
8. Je kunt de vier eiwitten benoemen waarop geneesmiddelen aangrijpen
1. Receptoren
2. Ion kanalen
3. Enzymen
4. Transporteiwitten
9. Je kunt uitleggen wat een receptor is en welke rol deze speelt in de fysiologie
van de cel.
Een receptor is een eiwit in het celmembraan, waarin specifieke moleculen kunnen
binden.
Versie april 2022
, BOK Farmacologie 1 studiejaar 2022-2023
10. Je kunt uitleggen wat een ion kanaal is en welke rol deze speelt in de werking
van de cel.
Ion kanalen zijn alleen voor ionen. Ionen zijn geladen deeltjes. Geneesmiddelen
kunnen hierop aangrijpen. ( werkt via lading en diffusie)
11. Je kunt uitleggen wat een enzym is en welke rol deze speelt in de werking van
de cel.
Een enzym is een katalysator die een specifieke chemische reactie in of buiten de cel
kan laten verlopen.
- Substraat bindt zich aan de actieve plaats van het enzym.
- Door substraatbinding verandert actieve plaats van vorm.
- Biochemische reactie veranderd substraat in reactie product.
- Product afgeven en de actieve plaats herkrijgt zijn normale vorm.
12. Je kunt uitleggen wat transporteiwitten zijn en welke rol deze spelen in de
werking van de cel.
Bij transporteiwitten is er een sprake van actief transport, hier is energie voor nodig
(ATP). ADP moet worden omgezet in ATP, onder invloed van deze energie gaat het
transporteiwit open en verplaatst een ion zich door het membraan heen.
Versie april 2022
BOK Farmacologie 1
In de Body of Knowledge (BOK) wordt de kennis beschreven die een student nodig heeft en
dus moet kunnen gebruiken om de leeruitkomsten van een cursus te behalen.
Leeruitkomsten FC1
Inhoud
Leeruitkomsten
1. Je kunt de algemene farmacologie toepassen om de werking van geneesmiddelen (in
algemene zin) uit te leggen.
2. Je kunt farmacokinetische begrippen gebruiken om het gedrag van geneesmiddelen
in het lichaam te beschrijven.
3. Je kunt de anatomie uitleggen die betrekking heeft op pijn, het gastro-intestinale
stelsel en het cardiovasculaire stelsel
4. Je kunt de fysiologie uitleggen die betrekking heeft op pijn, het gastro-intestinale
stelsel en het cardiovasculaire stelsel
5. Je kunt de pathologie uitleggen die betrekking heeft op pijn, het gastro-intestinale
stelsel en het cardiovasculaire stelsel
6. Je kunt van de meest voorgeschreven geneesmiddelgroepen bij pijn, het gastro-
intestinale stelsel en het cardiovasculaire stelsel het werkingsmechanisme uitleggen.
Versie april 2022
,BOK Farmacologie 1 studiejaar 2022-2023
Thema Algemene farmacologie, cellen en organen (A1)
1. Je kunt een definitie geven van anatomie, fysiologie, pathologie en
farmacologie.
- Anatomie: structuur en organisatie van het lichaam
- Fysiologie: levensverrichtingen van het menselijke lichaam, activiteiten en
processen die in het lichaam plaatsvinden.
- Pathologie: het ontstaan en verloop van ziektes
- Farmacologie: werking van een geneesmiddel
- Farmacodynamiek: kijken we naar wat het geneesmiddel doet met het lichaam.
- Farmacokinetiek: kijken we naar wat het lichaam doet met het geneesmiddel.
2. Je kunt de verschillende organisatieniveaus van het menselijk lichaam
benoemen: chemisch niveau, celniveau, weefselniveau, orgaanniveau en
niveau van orgaanstelsel.
- Chemische niveau: Glucose
- Cel niveau: Cellen
- Weefselniveau: spierweefsel
- Orgaanniveau: Hart
- Orgaanstelsel: ademhalingsstelsel
3. Je kunt van de volgende orgaanstelsels de organen benoemen en de functie
uitleggen: huid, zenuwstelsel, hormoonstelsel, cardiovasculaire stelsel,
ademhalingsstelsel, spijsverteringsstelsel.
Huid: beschermd het lichaam tegen gevaren vanuit de omgeving: speelt een rol bij
het reguleren van de lichaamstemperatuur.
Beenderenstelsel: biedt stevigheid aan; bescherming van weefsels, opslag mineralen
en vorming bloed (gele beenmerg).
Spierstelsel: zorgt voor beweging, stevigheid en produceert warmte.
Zenuwstelsel: geleiding onmiddellijke reactie op prikkels, meestal door het
coördineren van de activiteiten van andere orgaanstelsels.
Hormoonstelsel: reguleert langdurige veranderingen in andere orgaanstelsels.
Cardiovasculaire stelsel: transporteert cellen en opgeloste stoffen, met
voedingsstoffen, gassen en afvalstoffen.
Lymfestelsel: verdedigt tegen infecties en ziekten, zorgt voor terugkeer weefselvocht
naar de bloedsomloop.
Het ademhalingsstelsel: transporteert lucht naar plaatsen waar gaswisseling kan
plaats vinden tussen de lucht en het bloed in de bloedsomloop.
Spijsverteringsstelsel: verwerking van voedsel: opname voedingsstoffen en
verwijdering van afvalstoffen.
Urinaire stelsel: elimineert overtollige
vocht, daarin opgeloste stoffen en zouten
Voortplanting stelsel: Produceert
geslachtcellen en hormonen.
4. Je kunt de functie van de volgende
celorganellen benoemen: celkern,
endoplasmatisch reticulum, ribosomen
en mitochondriën.
Celkern: hierin ligt DNA in chromosomen
Endoplasmatische reticulum: vervoert
ruwe eiwitten naar Golgiapparaat.
(eiwitsynthese) hierin liggen ribosomen
Versie april 2022
,BOK Farmacologie 1 studiejaar 2022-2023
Ribosomen: vindt translatie van eiwitten plaats met behulp van mRNA. Schakelen de
aminozuren aaneen (eiwitsynthese).
Mitochondriën: produceren energie voor de cel (=celademhaling). ADP -> ATP
5. Je kunt de bouw en functie van eiwitten, lipiden, koolhydraten en suikers
benoemen.
Bouw Functie
Eiwitten Worden opgebouwd uit - structuur: vormen pezen en
ketens van aminozuren ligamenten
die aan elkaar gekoppeld - bewegingen: zorgen voor contractie
zijn via peptide - communicatie: heel veel hormonen
bindingen. zijn eiwitten
- afweer: antilichamen
- O2 transport
Lipiden Opgebouwd uit glycerol Zijn energiebronnen en bouwstenen
en gekoppeld aan 3 voor het membraan. Ligt ook aan de
onverzadigde of type lipide; wordt gebruikt als voorloper
verzadigde vetzuren van hormonen en galzuren, bieden ze
een manier om energie als vet op te
slaan en verzorgen ze verschillende
functies in onze celwanden.
Koolhydraten Opgebouwd uit een of Een belangrijke bron van energie voor
meerdere enkele onze lichaamscellen, spieren en
bouwstenen. Deze hersenen. Afgebroken tot glucose.
bouwstenen zijn Fungeren ook als bestanddeel of
enkelvoudige bouwsteen.
suikermoleculen
(monosachariden).
6. Je kunt benoemen wat ATP is en waar het voor nodig is (inclusief
celademhaling).
ATP is een universeel, energierijk betaalmiddel voor alle processen in de cel die
energie kosten. ATP wordt gevormd door de binding van ADPO aan anorganische
fosfaat (Pi).
7. Je kunt uitleggen waarom eiwitten goede aangrijpingspunten zijn voor
geneesmiddelen (drie redenen).
1. Veel verschillende eiwitten dus ook veel verschillende mogelijkheden om ergens
aan te grijpen.
2. Eiwitten spelen een belangrijke rol bij fysiologische processen.
3. Elk orgaan en weefsel heeft een eigen specifiek eiwit dat kenmerkend is voor dat
orgaan een weefsel.
8. Je kunt de vier eiwitten benoemen waarop geneesmiddelen aangrijpen
1. Receptoren
2. Ion kanalen
3. Enzymen
4. Transporteiwitten
9. Je kunt uitleggen wat een receptor is en welke rol deze speelt in de fysiologie
van de cel.
Een receptor is een eiwit in het celmembraan, waarin specifieke moleculen kunnen
binden.
Versie april 2022
, BOK Farmacologie 1 studiejaar 2022-2023
10. Je kunt uitleggen wat een ion kanaal is en welke rol deze speelt in de werking
van de cel.
Ion kanalen zijn alleen voor ionen. Ionen zijn geladen deeltjes. Geneesmiddelen
kunnen hierop aangrijpen. ( werkt via lading en diffusie)
11. Je kunt uitleggen wat een enzym is en welke rol deze speelt in de werking van
de cel.
Een enzym is een katalysator die een specifieke chemische reactie in of buiten de cel
kan laten verlopen.
- Substraat bindt zich aan de actieve plaats van het enzym.
- Door substraatbinding verandert actieve plaats van vorm.
- Biochemische reactie veranderd substraat in reactie product.
- Product afgeven en de actieve plaats herkrijgt zijn normale vorm.
12. Je kunt uitleggen wat transporteiwitten zijn en welke rol deze spelen in de
werking van de cel.
Bij transporteiwitten is er een sprake van actief transport, hier is energie voor nodig
(ATP). ADP moet worden omgezet in ATP, onder invloed van deze energie gaat het
transporteiwit open en verplaatst een ion zich door het membraan heen.
Versie april 2022
