aantekeningen hoorcollege 8 Inleiding europese rechtsgeschiedenis

Europese Rechtsgeschiedenis: VROEG MODERNE TIJD 1453 - 1648
Hoorcollege 8



1453 – VAL VAN CONSTANTIONOPEL

Einde van het Oost-Romeinse rijk
De stad constantinopel komt ten val, en daarom komt er ook in het oosten een einde aan het
Oost-romeinse rijk

Opkomst van het Ottomaanse rijk als grootmacht
Het oost romeinse rijk wordt onder de voet gelopen door de ottomaanse Turken die opweg zijn
naar het westen en steeds meer gebieden naar zich onderwerpen op hun tocht naar het westen.

Expansie naar het westen
Toch naar het westen, in de stad wenen komen ze tot stand




1453 – EINDE HONDERJARIGE OORDLOG

Honderdjarige oorlog tussen Engeland – Frankrijk
de franse legeraanvoer– jeanne d’arc - verslaat engeland


Herstel binnenlands gezag van de Franse koning
De overwinning op de franse troepen heeft tot gevolg dat de franse koning heel sterk zijn
centrale gezag weer terugkrijgt. Na de dood van KDG, stelde de koningen in de overgebleven
koningkrijken (duitsland, frankrijk, italie) niet meer veel voor. De macht was toen veel meer naar
de graafschappen en hertogdommen, …


Opkomst van Frankrijk als Europese grootmacht
Doordat het franse leger uiteindelijk onder officiele aanvoerder van de franse koning de
overwinning behaalt op de engelsen, weet de franse koning voor een belangrijk deel de centrale
macht terug te pakken en daarmee is er een sterk herstel van het centrale gezag van de koning
boven alle landsheren. Frankrijk komt dan ook nar voren als een grootmacht op het politieke
wereldtoneel.




Je hebt dus al 2 grootmachten; de ottomanen en de fransen. Nu komt er ook een 3de grootmacht

DE DRIE GROOTMACHTEN

, Frankrijk – dynastie van valois
o Frans I (1517 – 1547)

Ottomaanse rijk
o Suleiman de Grote (1520 – 1566)
Habsburgse rijk
o Karel V (1519 – 1558)
o Filips II (1558 – 1598)

 3 grote heersers op het politieke toneel




Van FEODALE VORSTENSTAAT naar DYNASTIEKE VORSTENSTAAT




Feodale vorstenstaat = de koning stond voornamelijk in contact met zijn leenmannen  een persoonlijke
band tussen de koning en de leenmannen




Naast deze twee opkomende grootmachten is ook het Habsburgse Rijk een grootmacht. De belangrijkste
vertegenwoordigers van het Habsburgse Rijk zijn Karel V (1519-1558) en Filips II (1558-1598).
Deze twee zijn typische vertegenwoordigers voor de dynastieke vorstenstaat. Eerst was er een feodale
vorstenstaat, met een vorst die samenwerkte met zijn leenmannen, en nu ontstaan er dynastieke
vorstenstaten.

Karel V en Filips II zijn typische voorbeelden van een nieuw type vorstenstaat = de dynastieke vorstenstaat
Karel V had een enorm nieuw rijk, het is niet 1 rijk, het is een rijk dat bestaat uit diverse zelfstandige
delen. Delen die opzich weinig met elkaar te maken hebben maar alleen hebben ze allemaal dezelfde
figuur op de troon zitten en dat is Karel V.




OORLOG en OPSTAND

Voortdurende strijd om de hegemonie over Europa tussen het Habsburgse Huis en het huis
Valois
Een voortdurende strijd tussen de habsburgsers en de fransen. Zij hebben ruzie omdat ze beide
de sterkste macht in europa willen zijn.

, Oorlogen tegen de Ottomaanse Turken
Karel V was voortdurend in oorlog tegen de ottomanen die steeds verder naar het westen
oprukken (die vaak weer worden gesteund door de Fransen)


Interne verdeeldheid leidend tot politieke en godsdienstige burgeroorlogen
Karel V krijgt ook te maken met een intere verdeeldheid binnen het grote rijk wat hij heeft.
Binnen de nederlanden en de duitse gebieden is er een sterke interne verdeeldheid die leidt tot
allerlijk politieke en godsdienstige conflicten.



EINDE van de GELOOFSEENHEID

Het westen was voorheen puur katholiek, het waren allemaal katholieke landen die onder een
oppergezag stonden van de paus, als hoogste katholieke ambtenaar. Nu zie je dat het protestantisme
opkomt, dat er stromingen opkomen die de paus niet langer erkennen als het hoogste gezag van de
gosdienst.


Opkomst van het protestantisme
 Maarten Luther (1483 – 146) – lutheranisme
Vooral in duitsland


 Johannes Calvin (1509 – 1564) – calvinisme
Vooral in de noordelijke nederlanden, het zuiden van nl blijft vooral katholiek.



Einde van de geloofdeenheid in het Westen
Er is niet langer van een geloofseenheid in het westen, het westen is uiteen gevallen in katholieke
staten en protestanten. Staten die het niet zo goed met elkaar kunnen vinden


Externe soevereiniteit van de wereldlijke vorsten
Juist door alle politieke en godsdienstige conflicten gaan vorsten zich steeds meer zelfstandiger
opstellen. En hoe langer hoe minder zien ze geen gezag meer boven zich erkennen. Ze stellen zich
volledig extern soeverein op. De landsheer van de nederlanden erkent niet dat de landsheer van
de duitsle landen een hogere macht zou zijn dan hij


Scheiding van kerk en staat (protestantisme)
 terreinverlies van het kerkelijk recht (katholicisme)
Het katholieke recht (canonieke recht) heeft een sterke invloed. Juist in de landen die protestant
worden vind er een scheiding plaats tussen staat en kerk. In de protestanten landen mag de kerk
niet langer eigen rechtbanken hebben, eigen rechtsregels, …  de kerk heeft niks meer te
maken op het terrein van het recht in de protestante landen.