Samenvatting geschiedenis Memo 2 VWO hfd 1 paragraaf 1.2 tm 1.5

Samenvatting Geschiedenis hfd
1
Paragraaf 1.2 een nieuw wereldbeeld
Renaissance in het noorden
 Rond 1350 begon de zuidelijke renaissance
 Rond 1450 verspreidde de renaissance naar Europa door boekdrukkunst
 Burgers zagen het leven niet meer als voorbereiding op de dood, dat haalde ze uit boeken
van humanisten
 Eind 14e eeuw ontstond de Moderne Devotie (in Zwolle)
 Moderne Devotie vond:
 Dat je sober en eenvoudig moest leven, net als Jezus
 Onderwijs erg belangrijk, ze onderwezen anderen
 Vonden dat mensen zelf verantwoordelijk waren voor het zielenheil, niet de
geestelijken
 Erasmus (opgeleid op een school v/d Moderne Devotie) vond dat mensen rond 1500
vergeten waren dat de eerste christenen naastenliefde en eenvoudig leven belangrijk vonden
 Erasmus schreef grappige teksten over priester, en bespotte hun luxe en verkeerde leven.

De macht van de kerk
 Eind middeleeuwen was kerk heel rijk van inkomsten uit landbezit en belastingen.
 Geestelijken leken meer op vorsten dan op dienaren
 Mensen luisterde goed naar geestelijken omdat:
 Zij de enige waren die de bijbel mochten uitleggen
 Als je slecht leefde kwam je in de hel
 Geestelijke moesten het goede voorbeeld geven en aan strenge regels houden:
 Niet trouwen
 Geen seks
 Veel bidden
 Sober leven
 Geestelijke hielden zich niet altijd aan bovenstaande regels, tijdens renaissance begonnen
mensen zich te ergeren
 Door invloed v/d renaissance:
 Mensen zelf teksten lezen en beoordelen
 Mensen lieten zich minder makkelijk de wet voorschrijven.
 Mensen wilden zelf een band met god.
 Geestelijke werden minder belangrijk
 Kritiek op kerk nam toe

Ketterij en inquisitie
 1100 weigerden monniken van nieuwe bedelorde bezit, paus liet deze groep binnen de
kerk om kritiek op een vreedzame manier te stoppen
 Ketters: groepen die belangrijke delen in de officiële kerkleer afwezen.
 Paus richtte in 1200 de inquisitie op om ketters op te sporen en te vervolgen

,  Ketters werden net zolang gemarteld tot ze bekeerden
 Weigeraars werden op de brandstapel gegooid

Paragraaf 1.3 problemen in de kerk
Kerk en keizer
 In strijd tegen ketters kreeg de kerk hulp van vorsten
 1515 tot 1555 heersten Keizer Karel V over Spanje, de Nederlanden en het Duitse Rijk
 Karel verbood het kopen of verkopen van boeken met kritiek op kerk
 Karel bestrafte prediken over het nieuwe geloof
 Karel bestrafte verbergen van ketters
 Op de bovenstaande misdaden stonden zware straffen als: onthoofding en de
brandstapel
 Het katholieke geloof verbond Karel V zijn onderdanen, dus iedereen moest hetzelfde
geloven.

Nog meer kritiek op de kerk
 1517 protesteerde Maarten Luther tegen zaken in de kerk die niks met het geloof te
maken hadden.
 Luther vertaalde de bijbel in het Duits
 Pausschap en het geloof in heiligen moest worden afgeschaft volgens Luther, dat
stond niet in de bijbel
 Luther vond de handel in aflaten verkeerd, volgens hem kwam je in de hemel
door veel te bidden en sober te leven
 Luther kreeg in het Duitse Rijk veel volgelingen, Lutheranen
 Paus zette Luther uit de kerk, en Karel verklaarde Luther vogelvrij
 Duitse vorsten gingen Luther beschermen om twee redenen:
 Ze vonden dat mensen hun geloof moesten kunnen kiezen
 Volgens Luther waren vorsten de baas v/d kerk, zo kregen vorsten grote invloed.
 Vorsten in Scandinavië en Engeland zagen nog meer voordelen in de Reformatie:
 Rijke kloosters en kerken werden opgeheven en hun rijkdom kwam in bezit van
vorsten en hoge edelen
 Andere hervormer: Johannes Calvijn, zijn ideeën gingen nog verder:
 Gelovigen mochten zelf bepalen wat er in de kerk gebeurde
 Gelovigen mochten in opstand komen tegen een vorst en hem afzetten
 Calvijn kreeg veel aanhangers in de Nederlanden, Calvinisten

De kerk splits
 De paus zetten Luther, Calvijn en de aanhangers uit de kerk, daardoor ontstonden er
twee stromingen binnen de christelijke kerk:
 Rooms-katholieken
o Bleven trouw aan paus in Rome
o Kerken rijkelijk versierd
Contrareformatie was de
o Vergiffenis vragen via god
hervorming binnen de kerk
o Priesters mochten niet trouwen
om de fouten recht te
 Protestanten
zetten en als reactie op de
o Volgen ideeen van een hervormer
Protestantse Reformatie